Skip to content Skip to navigation

Rüzgârölçer

Namdar Gürsönmez
30/09/2019 - 17:25

Bilim insanları, günlük hava tahmini için çeşitli gözlemler ve ölçümler yapar. Bunların arasında rüzgâr hızı ölçümleri de vardır.

Yatay yönde meydana gelen hava hareketine rüzgâr denir. Rüzgârı göremeyiz ama çevremizdeki etkilerini hissederiz. Atmosferdeki iki nokta arasında basınç farkı oluştuğunda yüksek basınçlı noktadan düşük basınçlı noktaya doğru bir hava akımı başlar. Böylece rüzgâr ortaya çıkar. Rüzgârlar hızlarına göre farklı isimler alır: bora, kasırga, fırtına...

Rüzgârın hızını ölçen aletlere anemometre (rüzgârölçer) denir. Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak bir rüzgârölçer tasarlayacağız.

 

Nelere İhtiyacımız Var?

  • 1 adet 9 x 17 cm boyutlarında duralit
  • 2 adet 1,5 x 1,5 x 9 cm boyutlarında tahta
  • 1 adet 1,5 x 1,5 x 24 cm boyutlarında tahta (bir ucunda 0,5 cm çapında bir delik olmalı)
  • 1 adet 2 cm uzunluğunda vida
  • 2 adet tahta çubuk (dondurma çubuğu ya da tahta dil basacağı)
  • 2 adet pinpon topu
  • 1 adet dinamo
  • 1 adet kırmızı krokodil kablo
  • 1 adet siyah krokodil kablo
  • Silikon tabancası ve silikon
  • Çift taraflı bant
  • Multimetre
  • Mini testere
  • Makas veya maket bıçağı
  • Tornavida
  • Cetvel
  • Kalem

Uyarı:

Kesici ve delici aletler dikkatli kullanılmalıdır.

 

Ne Yapıyoruz?

 

1. Etkinliğimize düzeneğimizin kanat bölümünü hazırlayarak başlıyoruz.

 

. Tahta çubukların orta noktasında, görseldeki gibi, mini testereyi kullanarak 0,5 cm kadar girinti yapacak şekilde birer kesik yapalım.

 

. Pinpon toplarını makas veya maket bıçağı yardımı ile keserek dört yarımküre elde edelim.

. Silikon kullanarak tahta çubukları kesikli yerlerinden artı işareti oluşturacak şekilde birbirine sabitleyelim. Pinpon toplarından oluşturduğumuz yarımküreleri ise, görseldeki gibi, silikon ile tahtalara sabitleyelim.

 

2. Bu aşamada rüzgârölçerin taban kısmını hazırlıyoruz.

. Çift taraflı bant kullanarak 1,5 x 1,5 x 9 cm boyutlarındaki tahta parçalarını 9 x 17 cm boyutlarındaki duralitin tabanına sabitleyelim.

 

. 1,5 x 1,5 x 24 cm boyutlarındaki tahtayı, tornavida ve vida kullanarak, düzeneğimizin taban kısmına görseldeki gibi sabitleyelim.

 

3. Dinamoyu, görseldeki gibi, silikon kullanarak tahtaya sabitleyelim. Bu işlemi yaparken dinamonun (+) ve (-) kutuplarını da tespit edelim.

 

4. Artı şeklindeki kanat bölümünü silikon kullanarak dinamonun miline sabitleyelim.

 

5. Artık rüzgârölçer düzeneğimizi kullanarak rüzgârın hızını ölçebiliriz.

6. Rüzgârlı bir alanda rüzgârın belli bir sürede (örneğin 30 saniyede) kanatları kaç kez döndürdüğünü sayarak gözlem çizelgemize not edelim.

. Şimdi de dinamonun (+) kutbuna kırmız krokodil kabloyu, (-) kutbuna ise siyah krokodil kabloyu bağlayalım. Krokodil kabloların diğer uçlarını ise multimetreye bağlayalım. Multimetreyi voltmetre konumuna getirerek rüzgârlı bir alanda rüzgârın etkisi ile dinamonun ürettiği elektrik akımın gerilimini ölçerek gözlem çizelgemize not edelim.

. Bu ölçümü farklı zamanlar yaparak gözlem notlarımızı karşılaştıralım.

 

Ne OIdu?

Rüzgâr yarımküreleri iterek kanatları döndürür. Rüzgâr ne kadar hızlı eserse kanatlar da o kadar hızlı döner.

Multimetrenin ölçtüğü gerilim, dönme hızıyla ve dolayısıyla rüzgârın hızıyla doğru orantılıdır.

 

Kaynak:

  • Komisyon, 8. Sınıf Fen ve Teknoloji Ders Kitabı, Millî Eğitim Bakanlığı Yayınevi, 2012.
  • Saan, V., Her Güne Bir Deney, Çev.: Esen Tezel, Yapı Kredi Yayınları, 2013.
Yazar Hakkında:
Namdar Gürsönmez
Fen Bilimleri Öğretmeni
İzmir Çiğli-Karşıyaka Aydoğan Yağcı Bilim ve Sanat Merkezi

 

İlgili İçerikler

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde Faraday kafesinin çalışma prensibini ve günlük hayatımızda nerelerde kullanıldığını öğreniyoruz.

Fizik

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak sabit makaralar, kaldıraç ve tekerleklerden oluşan ve bir bileşik makine olan “lastik tekerlekli vinç” düzeneği tasarlayacağız.

Fizik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde basit bir kondansatör tasarlayıp birçok elektrik devresinde kullanılan bu elektronik devre elemanının çalışma prensibini öğreniyoruz.

Fizik

Yenilenebilir enerji kaynaklarının başında güneş enerjisi geliyor. Ancak güneş ışığından aldığı enerjiyi elektriğe dönüştüren geleneksel fotovoltaik gözeler sadece gündüzleri çalışıyor. Gündüzleri elde edilen enerjiyi geceleri kullanabilmek içinse başka enerji biçimlerine dönüştürüp depolamak gerekiyor.

Fizik

Fren pedalına hafif bir dokunmayla, yüklü bir kamyonun nasıl durduğunu öğrenmek ister misiniz? Sürücü tarafından fren pedalına uygulanan kuvvet, fren hidroliği tarafından balatalara iletilir. Balatalar da tekerleklerle bağlantılı fren disklerini sıkıştırarak aracın yavaşlamasını ve durmasını sağlar.

Fizik

Yarasalar ilgi çekici bir özelliğe sahip: Ses dalgalarını kullanarak tamamen karanlık bir ortamda çevrelerindeki nesnelerin yerini belirleyebiliyorlar. Görme engelli bazı insanların da bu özelliğe sahip olduğu biliniyor.

Fizik

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun malzemeler kullanarak elektrik enerjisi elde edip enerjiyi ışık, hareket ve ses enerjisine dönüştüren bir düzenek tasarlayacağız.

Fizik

Su, elektrik enerjisi kullanılmadan bulunduğu yerden daha yükseğe nasıl taşınabilir? Arşimet bu sorunu milattan önce üçüncü yüzyılda icat ettiği Arşimet vidası ile çözmüştü. Deneyler köşesinin bu etkinliğinde, Arşimet vidası tasarlayarak suyu yukarı taşımak amacıyla kullanılabilecek bir pompa yapıyoruz.

Fizik

Bilim Genç olarak ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı ve İVME-R’de yürütülen çalışmalarla ilgili ODTÜ Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve İVME-R Müdürü Prof. Dr. Bilge Demirköz ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Bundan yüzyıllar önce Dünya’nın kendi etrafında dönüp dönmediği, ayrıca Dünya’nın mı Güneş’in etrafında yoksa Güneş’in mi Dünya’nın etrafında dolandığı bilim insanları arasındaki en hararetli tartışma konularından biriydi.