Skip to content Skip to navigation

Satranç - Haziran 2018

Kıvanç Çefle
01/06/2018 - 00:00

Sevgili gençler,

Satranç köşesinde geçen ay aşağıdaki problemin çözümünü size bırakmıştık.

Valeriy Surkov
Thema Danicum, 1994

İki hamlede mat.

Özellikle iki hamlelik problemlerde, siyahın yapabileceği hamlelere karşı “hazır matlar” olup olmadığını kontrol etmek önemlidir. Hazır mat ya da İngilizce satranç yazınında set mate olarak bilinen bu kavram ne anlama geliyor? Beyazın hamle yapma hakkını siyaha devredebildiğini varsaydığımız durumda siyahın yapabileceği hamlelere beyaz hemen matla cevap verebiliyorsa bunlara hazır mat deniyor.

Yukarıdaki örneğimizde de hazır matlar var. Örneğin, siyah vezir 1...Va6 hamlesini yaparsa beyaz hemen 2. K3b4 ile mat eder. Aynı cevap 1...Va7/a8/b6/c7/d8 hamleleri için de geçerli. Bu hamlelerin ortak özelliği b4 karesinin kontrolünü bırakmak. Buna “genel hata” deniyor. Siyah, bu “genel hata”yı “düzelten” bir hamle yapabilir: 1...Vxc3+! Şimdi 2. K3b4 mat mümkün değil çünkü hem siyah şah çekti hem de b4 karesini kontrol etmeye devam ediyor. Ama, 1...Vxc3 bu kez farklı bir hataya neden oluyor: c3 karesi şimdi beyaz atın ulaşımına açık hale geliyor! Beyaz 2. Axc3 ile mat eder. Bir diğer düzeltme hamlesi 1...Vxb5!. Ama bu hamlenin hatası da siyah şahın b5’e kaçmasına engel olmak. Beyaz bundan yararlanarak 2. Ka3 ile mat eder.

Görüyoruz ki, siyahın yapabileceği tüm hamlelere karşı beyazın hazır matları var. Burada olduğu gibi, verilen pozisyonda siyahın bütün hamlelerine karşı hazır matların olduğu problemlere “tam blok” deniyor.

Şimdi, bu hazır matları toparlayalım:

1...Va6/a7/a8/b6/c7/d8 2. Kb4 mat.

1...Vxc3+ 2. Axc3 mat.

1...Vxb5 2. Ka3 mat.

O halde, öyle bir “bekleme hamlesi” yapmalıyız ki, hazır matlar bozulmasın. Bazı “denemeler” yapalım:

1. c4? Vd2+!

1. Şd3/d2/d1? Vd8+!

1. Şb3? Vxb5! (şimdi 2. Ka3 mat mümkün değil çünkü kale açmazda)

1. Kb2? Vxc3+!

Peki, anahtar hamle ne? Tabii ki 1. Şc1! Bu, mevcut bütün hazır matları korur: 1...Va6/a7/a8 2. Kb4 mat; 1...Vxc3 2. Axc3 mat; 1...Vxb5 2. Ka3 mat.

 

Her zaman olduğu gibi, çözmeniz için size bir problem sunarak yazımızı sonlandırıyoruz:

Otto Wurzburg
American Chess Bulletin, 1939

İki hamlede mat.

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Alzheimer hastalığına yakalanma ihtimali yüksek olan kişilerin beyinlerindeki değişimleri hastalığa teşhis konmadan on yıl önce tespit edebilen yapay zekâya dayalı bir teknik geliştirildi. Teknik, beyinden alınan manyetik rezonans (MR) görüntülerini kullanarak beynin farklı bölgelerinin ne şekilde bağlantılandığının belirlenmesini sağlıyor.

Beyin ve Sinir Bilim

Atların sosyal zekâya sahip olduğu bilinir. Geçmişte yapılan çalışmalar, atların insanların yüz ifadelerini anlayabildiğini göstermişti. Yakın zamanlarda Sussex ve Portsmouth üniversitelerinde çalışan bir grup araştırmacının yaptığı deneyler ve gözlemler, atların aynı zamanda duygusal hafızaya sahibi olduğunu, geçmişte gördükleri insanların duygusal hallerini hatırlayabildiklerini gösteriyor.

Beyin ve Sinir Bilim

Yapılan bir araştırmada iştahı tetikleyen bir hormon olan grelinin yeni beyin hücrelerinin oluşumunu desteklediği ve onları yaşlanmanın etkilerinden koruduğu yönünde kanıtlar elde edildi. Açlık hormonu olarak da bilinen grelini mide boş olduğunda üretiyor. Birkaç saatliğine bir şeyler yemeyecek olsak grelinin kanımızdaki değeri yükseliyor.

Beyin ve Sinir Bilim

Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden ve Wake Forest Baptist Tıp Merkezi’nden bilim insanları, beyin sinyallerini algılayan elektrotlar sayesinde kısa ve uzun süreli hafızayı güçlendirmeyi başardı.

Beyin ve Sinir Bilim

Sonuçları Hippocampus dergisinde yayımlanan araştırmaya göre yetersiz ışık beynin yapısını değiştirip hatırlama ve öğrenme güçlüklerine neden olabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden (MIT) araştırmacılar, geliştirdikleri yapay zekâ uygulaması ve kafaya takılan kulaklığa benzer bir cihaz yardımıyla iç konuşmalarımızı yazıya dönüştürmeyi başardı.

Beyin ve Sinir Bilim

Kadınların beyinlerindeki bazı bölgelerde erkeklerin beyinlerine oranla daha fazla kan akışı olduğu belirlendi.

Beyin ve Sinir Bilim

Sosyal bir varlık olan bizler için dil hayatımızda önemli bir yere sahip. Bilgi edinmek, bilgi iletmek ve iletişimi sürdürmek duyulan konuşmanın anlaşılmasına bağlı. Bazen belirsiz bir kelime duyuyor ve “Anlayamadım, tekrar eder misin?” diyoruz.

Beyin ve Sinir Bilim

Pittsburgh Üniversitesi’nden bilim insanları tarafından gerçekleştirilen araştırmada ağır depresif bozukluğun (majör depresif bozukluk) erkeklerin ve kadınların beyinlerinde, genler tarafından yönetilen işlevlerde farklılıklara neden olduğu anlaşıldı.

Beyin ve Sinir Bilim

Spor yapmanın beden ve ruh sağlığımızı olumlu etkilediğini biliyoruz. Sonuçları Cell Biology dergisinde yayımlanan araştırmada ise bilim insanları spor yapmanın yeni öğrenilen bir bilginin hatırlanmasını kolaylaştırdığını buldu.