Skip to content Skip to navigation

Satranç - Ocak 2019

Kıvanç Çefle
02/01/2019 - 14:34

Sevgili gençler,

Nerede kalmıştık? Tabii ki güzel bir satranç probleminde. Geçen ay size sorduğumuz soru şuydu:

Jurij Nikolaevich Vahlakov
Šahs/Shahmaty (Riga), 1976
İkincilik Ödülü

İki hamlede mat

Dikkatimizi çeken özellik, siyah şahın kaçabileceği iki kare olması: b3 ve c3. Ancak beyaz hem 1...Şb3 hem de 1...Şc3 hamlelerine karşı 2. Vxd3 oynayarak mat edebilir (hazır matlar). Diğer yandan 1...Kb3, 1...Kc3 ve 1...d2 hamlelerinin hiçbirine karşı beyazın hazır matları yok. Bu durumda 1. Fb7!? cazip görünüyor çünkü 1...d2’ye karşılık 2. Fa6 mat, 1...Kb3’e karşı 2. Vc6 mat ve 1...Kc3’e karşılık da 2. Vd4 mat var. Tam “Çözümü bulduk!” diye neşelenecekken 1...Şc3! keyfimizi kaçırıyor. Bu hamleye karşı beyazın yanıtı yok.

Peki anahtar hamle ne? Tabii ki 1. Kf8! Varyasyonlara bakalım:

  1. 1...d2 2. Kc8 mat,
  2. 1...Kb3 2. Kc8 mat,
  3. 1...Şb(c)3 2. Vxd3 mat,
  4. 1...Kc3 2. Vf7 mat!

Çeldirici 1. Fb7!? ve gerçek anahtar hamle olan 1. Kf8!’in ortak bir özelliği var: İkisi de vezirin yolunu açıyor. 1. Fb7!? vezirin c6’dan, 1. Kf8! ise f7’den şah çekerek mat etmesine imkân sağlıyor. Yani her iki durumda da Bristol teması işlenmiş.

 

Gelelim bu ayın örnek sorusuna:

Kenneth S. Howard
American Chess Bulletin, 1939

İki hamlede mat

Bu minyatür problemde siyah vezirin açmazda olduğunu görüyoruz. Ama “mutlak” bir açmaz değil bu; siyah vezir eğer isterse açmaz hattı üzerinde oynayabilir. Yani “gevşek açmazda” olduğunu söyleyebiliriz. Diğer yandan bu problemin bir bekleme hamlesiyle çözülemeyeceği de açık. O halde bu bir “tehdit” problemi olmalı.

Çözüm:

1. Fg5! (tehdit: 2. Fh6 mat)

a) 1...e6 2. Va8 mat,

b) 1...e5 2. Va3 mat.

a ve b varyantları arasındaki benzerlik dikkatinizi çekti mi? Her ikisinde de piyon farklı bir hatta siyah vezirin yolunu kesiyor. Beyaz da bundan yararlanarak siyah veziri açmazdan kurtaran bir hamleyle mat ediyor. Yani burada “Gamage teması” kullanılmış. Gamage temasında, siyah açmazda olan taşının yolunu kesen bir hamle yapar. Bu da beyazın açmazı kaldıran bir hamle ile mat etmesini mümkün kılar. Bizim örneğimizde a varyantındaki 1...e6 hamlesi siyah vezirin c8’e ulaşmasını engeller. Beyaz da 2. Va8 ile mat eder. Bu hamle her ne kadar siyah veziri açmazdan çıkarmış olsa da e6’daki piyon nedeniyle 2...Vc8 savunması yapılamamaktadır. b varyantının da aynı kalıba uyduğuna dikkat edelim.

Temanın bulucusu olan Frederick Gamage (1882-1956) özellikle iki ve üç hamlelik problemlerde uzmanlaşmış ABD’li bir kurgucudur.

Son olarak, sizi kendi kendinize çözmeniz için yine iki hamlelik bir problemle baş başa bırakıyoruz. Bir sonraki ay görüşmek üzere...

Karoly Csaszi
Magyar Sakkelet, 1977

İki hamlede mat

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.
 

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Çok acıktığınızı ve arkadaşlarınızla beraber en sevdiğiniz ev yapımı hamburgerciye gittiğinizi hayal edin. Büyük bir iştahla siparişinizi verdiniz. Ancak yan masada oturan kişi meyve suyunu höpürdeterek içiyor. Çok rahatsız oluyor ve hemen orayı terk ediyorsunuz.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazen zamanın nasıl geçtiğini anlayamayız. Akşam olmak üzeredir ancak biz hâlâ gün ortasındaymışız gibi hissederiz. Bunun tam tersine trafiğin çok yoğun olduğu bir yerde zaman bir türlü geçmek bilmez. Peki nasıl oluyor da beynimiz zamanı farklı biçimlerde algılayabiliyor?

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Haziran 2019 probleminin çözümüne ve Temmuz 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Hiç elinizin ya da ayağınızın uyuşması nedeniyle art arda iğneler batıyormuş gibi hissettiğiniz oldu mu? Karıncalanma dediğimiz bu olay uzun süre alışılmadık pozisyonda durduğumuzda ortaya çıkar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Mayıs 2019 probleminin çözümüne ve Haziran 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Uluslararası bir araştırma grubu, farelerin gözlerine nanoparçacıklar (boyutları metrenin milyarda biri ölçeğinde olan parçacıklar) enjekte ederek kızılötesi ışığı algılamalarını sağladı. Çalışma ile ilgili makale Dr. Yuqian Ma ve arkadaşları tarafından Cell’de yayımlandı.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Nisan 2019 probleminin çözümüne ve Mayıs 2019 problemine yer veriyoruz.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Mart 2019 probleminin çözümüne ve Nisan 2019 problemine yer veriyoruz.

Beyin ve Sinir Bilim

Columbia Üniversitesi’nde çalışan bir grup mühendis, insan düşüncesini sese çeviren bir teknoloji geliştirdi. Beyin sinyallerini takip eden sistem, algıladığı kelimeleri anlaşılır bir biçimde telaffuz edebiliyor. Gelecekte, konuşma sorunları yaşayan insanların bu teknoloji sayesinde iletişim kurması mümkün olabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Yeni bilgiler öğrenmek ya da yeni bir hobi edinmek konusunda uzman olan beynimizde bu süreçte birtakım değişiklikler meydana geldiğini biliyor muydunuz? Gelin, bu süreci daha yakından inceleyelim.