Skip to content Skip to navigation

Siz de Hatıralarınızı Beyninizde Sherlock Holmes Gibi Kaydediyor Olabilirsiniz

Dr. Tuba Sarıgül
23/12/2016 - 15:34

Sherlock dizisinin sıkı bir takipçisiyseniz Sherlock Holmes’un kullandığı “zihin sarayı” tekniği büyük ihtimalle sizde de hayranlık uyandırmıştır. Sherlock, hafızasındaki bilgileri zihninde görselleştirip belli bir düzende konumlandırdığı bu yöntem sayesinde, birçoğumuzun dikkatini çekmeyen küçük ayrıntıları bile hafızasına kaydedebiliyor, tekrar ihtiyaç duyduğunda ise zihin sarayını ziyaret ederek bu bilgilere kolayca ulaşabiliyor. Olağanüstü bir yetenek gibi düşünülebilecek bu hafıza yöntemi aslında antik çağlardan beri biliniyor ancak bu başka bir yazının konusu olsun.

Princeton ve Stanford üniversitelerinden araştırmacılar ise insanların bir olayı hafızalarına kaydetme şekillerinin birbirine benzeyip benzemediğini belirleyebilmek için bir araştırma gerçekleştirdi.

Günlük hayatta aynı ortamda bulunduğumuz insanlarla birçok anı paylaşıyoruz. Ancak insanların genellikle aynı olayı birbirinden farklı şekilde algıladıkları, sonrasında ise farklı şekilde hatırladıkları düşünülür. Sonuçları Nature Neuroscience dergisinde yayımlanan araştırmada bilim insanları bu görüşün doğru olup olmadığını sınamak için katılımcılara 50 dakikalık bir video izletti. Bu sırada fMRI yöntemi kullanılarak katılımcıların beyin etkinlikleri kaydedildi. Daha sonra katılımcılardan izledikleri video hakkında hatırladıklarını anlatmaları istendi. Araştırmacılar bu sırada katılımcıların beyin etkinliklerini kaydetti.

Sonuçlar karşılaştırıldığında katılımcıların videodaki sahneleri izledikleri sıradaki beyin etkinliklerindeki değişimlerle, o sahneyle ilgili hatırladıklarını anlattıkları sıradaki beyin etkinliklerindeki değişimlerin birbiriyle eşleştiği anlaşıldı. Buna göre bilim insanları sadece fMRI sonuçlarını inceleyerek katılımcıların videodaki hangi sahneden bahsettiklerini doğru bir şekilde tahmin edebildi.

Araştırmada ayrıca aynı videoyu izleyen farklı insanların hem videoyu izlerken hem de videodaki sahneleri anlatırken beyinlerinde etkin olan bölgelerin birbiriyle benzer olduğu belirlendi. Bu, bir anlamda insanların aynı olayı beyinlerine kaydederken benzer şekilde kodladıkları anlamına geliyor.

Sonuçlar insanların ortak anılara sahip olduğunu gösterse de anıların zamanla nasıl kişilere özgü hale gelebildiği sorusu ise cevaplanmayı bekliyor.

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ocak 2020 probleminin çözümüne ve Şubat 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz duyu organlarımız aracılığıyla çevreden bilgi toplar ve hafızaya kaydeder. Bu bilgiler de çevreyi algılama, problem çözme ve davranış geliştirme gibi işleri gerçekleştirmek için kullanılır. Bilgileri bazen anlık olarak, bazen kısa, bazen de uzun süre hafızamızda tutarız.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Aralık 2019 probleminin çözümüne ve Ocak 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Yeni doğan bebeklerde görülen genetik sağlık sorunlarından biri, sinir hücrelerinin etrafında miyelin kılıfın olmamasıdır. Sinir hücrelerinin işlevlerini yerine getirmesine yardımcı olan bu koruyucu kalkan olmadan doğan bebeklerin el ve ayaklarında kısmi felç ortaya çıkabilir.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Kasım 2019 probleminin çözümüne ve Aralık 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz hiç mola vermez, sürekli çalışır. Hayati fonksiyonları düzenler, çevreden algılanan uyarıları değerlendirir ve bilişsel becerilerden sorumludur. Beynimizde farklı işlevler için farklı sinir hücreleri vardır. Hafıza da özel bir grup sinir hücresinin yeniden etkinleşmesiyle oluşur. Peki, bu özel sinir hücrelerini diğerlerinden ayıran nedir?

Beyin ve Sinir Bilim

Anılar ve yaşam tecrübeleri sanki ayrılmaz ikililermiş gibi görünür. Ancak bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Nature Neuroscience’ta yayımladıkları bir makalede, beyinlerindeki sinir hücrelerini uyararak laboratuvar hayvanlarının zihninde yapay anılar oluşturmayı başardıklarını açıkladı.