Skip to content Skip to navigation

Temmuz Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
01/07/2018 - 00:00

Kızıl Gezegen Mars, 31 Temmuz’da 15 yıl aradan sonra Dünya’ya en yakın konumda olacak. Mars 27 Temmuz’da ise karşı konumda. Bu konumdayken Güneş, Dünya ve Mars aynı hizadadır ve Dünya Güneş ile Mars arasında bulunur. Karşı konumda olduğu zamanlar Mars gözlemi için en uygun zamanlardır. Temmuz ayında hem Dünya’ya en yakın hem de karşı konumda olan Mars diğer zamanlardan daha parlak ve büyük görünecek. Ancak zaman zaman Mars’ın Dünya’ya en yakın olduğu konumda gökyüzünde Ay kadar büyük görüneceği söylense de bu bilgi doğru değildir.

Güneş Sistemi’ndeki diğer gezegenler gibi Mars ve Dünya Güneş etrafında dolanır. Yörünge hareketleri sırasında Dünya ile Mars arasındaki mesafe sürekli değişir. Bu nedenle Dünya’dan bakıldığında Mars’ı farklı büyüklüklerde görürüz. Mars’ın ve Dünya’nın yörüngeleri görece birbirine yakın olduğundan, Dünya’ya en yakın ve en uzak konumlardayken Mars’ın görünür büyüklüğü belirgin şekilde değişir.

Dünya’nın ve Mars’ın yörüngeleri tam olarak daire şeklinde olmadığından, Güneş ile aralarındaki mesafe yörünge hareketleri sırasında değişir. Bu nedenle Mars’ın karşı konumda olduğu zamanlarda Dünya ile aralarındaki mesafe her zaman aynı değildir.

NASA, ESA, Hubble HeritageTeam (STScI/AURA), J. Bell (Cornell University) ve M. Wolff (Space Science Institute)

Yukarıdaki görsel 1995-2005 yılları arasında Mars karşı konumdayken, Hubble Uzay Teleskobu tarafından çekilen fotoğrafların birleştirilmesiyle oluşturuldu. Görselde karşı konumda olduğu farklı zamanlarda Mars’ın görünür büyüklüğü arasındaki değişimi fark etmek mümkün.

 

Tam Ay Tutulması

2018’in önemli gök olaylarından biri 27 Temmuz’da gerçekleşecek tam Ay tutulması. Türkiye’den gözlemlenebilecek tutulma Ay’ın Türkiye saati ile 20.14’te yarı gölgeye girmesiyle başlayacak ve ertesi gün 02.30’da yarı gölgeden çıkmasıyla sona erecek. Tutulma sırasında Ay güneydoğu-güney ufkunun üzerinde olacak. Tam tutulma 22.28’de başlayacak ve 1 saat 43 dakika sürecek.

Ay, yörünge hareketi sırasında 13 Temmuz’da Dünya’ya en yakın, 27 Temmuz’da ise en uzak konumda olacak. Yerberi ve yeröte konumlarındayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 357.430 km ve 406.210 km olacak.

National Astronomical Observatory of Japan

Ay 27 Temmuz’da dolunay evresinde. Bu 2018’in en küçük dolunayı. Çünkü 27 Temmuz Ay’ın 2018 yılı içinde Dünya’ya en uzak konumda iken dolunay evresinde olacağı tarih.

Merkür, temmuz ayının ilk günlerinde gün batımından sonra batı ufkunun üzerinde kısa süreliğine gözlemlenebilir. Ayın ilerleyen günlerinde giderek daha erken batmaya başlayan Merkür’ü ayın son günlerinde gözlemlemek zorlaşıyor. Merkür 12 Temmuz’da en büyük doğu uzanımı konumunda.

Venüs, temmuz ayında akşam gökyüzünde olacak. 16 Temmuz’da Venüs ve Ay gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Her iki gökcismi batı ufkunun üzerinde Aslan Takımyıldızı’nda gözlemlenebilir.

Mars, temmuz ayının ilk günlerinde gece yarısından yaklaşık bir saat önce güneydoğu ufkunun üzerinden doğacak. Ayın ilerleyen günlerinde Mars daha erken doğmaya başlıyor ve  parlaklığı artıyor. 31 Temmuz’da ise Dünya’ya en yakın konumda olacak. Bu konumdayken iki gezegen arasındaki mesafe yaklaşık 58 milyon kilometre olacak. Gözlem için en uygun konumda olacağı bu dönemde Mars’ı Oğlak Takımyıldızı’nda bulabilirsiniz.

Jüpiter, Güneş’in batışından sonra güney ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor ve gece yarısından kısa süre sonra batıyor. Ayın ilerleyen günlerinde daha erken batmaya başlayan Jüpiter 21 Temmuz’da Ay’la yakın görünümde.

Satürn, temmuz ayında gün batımından sonra güneydoğu ufkunun üzerinde ortaya çıkacak. Gece yarısına yakın saatlerde güney ufkunun üzerinde en yüksek noktaya ulaşacak olan Satürn, gece boyunca gökyüzünde olacak ve gün doğumundan kısa süre önce güneybatı ufkundan batacak.

 

Delta Kova Göktaşı Yağmuru

Delta Kova göktaşı yağmuru 21 Temmuz-23 Ağustos tarihleri arasında etkin olacak. Saçılma noktası (yani göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı nokta) Kova Takımyıldızı’nda olduğundan bu şekilde isimlendirilen göktaşı yağmurunun kaynağının 96P/Machholz kuyrukluyıldızı olduğu tahmin ediliyor. Delta Kova göktaşı yağmurunun etkinliğinin en yüksek olduğu tarih ise 29 Temmuz. Ancak bu tarihte Ay’ın dolunay evresine yakın olması göktaşı gözlemini zorlaştırabilir.

 

Temmuz Ayının Önemli Gök Olayları

01 Temmuz Ay ve Mars yakın görünümde

06 Temmuz Dünya Güneş’e en uzak (günöte) konumda (152 milyon km)

09 Temmuz Venüs ve Regulus gün batımında birbirine çok yakın görünümde

16 Temmuz Ay ve Venüs gün batımında yakın görünümde

21 Temmuz Ay ve Jüpiter yakın görünümde

25 Temmuz Ay ve Satürn yakın görünümde

27 Temmuz Ay ve Mars yakın görünümde

 

1 Temmuz saat 23.00, 15 Temmuz saat 22.00 ve 31 Temmuz saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

 

Kaynaklar:

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Kasım ayında nadir gerçekleşen bir gök olayına tanık olabilirsiniz. Merkür, 11 Kasım’da Güneş’in önünden geçiyor. Ancak unutmayın! Geçişi ister çıplak gözle, ister dürbünle, ister teleskopla gözlemleyin, mutlaka uygun bir güneş filtresi kullanmaya dikkat edin. Çünkü Güneş’e doğrudan bakmak gözünüzde kalıcı hasarlara neden olabilir.

Gökbilim ve Uzay

Hawaii’deki Mauna Kea Dağı’ndaki Subaru Teleskobu’yla yapılan gözemler sonucunda Satürn’ün 20 yeni uydusu keşfedildi. Böylece Satürn’ün bilinen uydularının sayısı 82’ye çıktı.

Gökbilim ve Uzay

Mars, 2 Eylül’de yörünge hareketi sırasında Güneş’in arkasından geçmişti. Bu süreçte Güneş ile aralarındaki açısal mesafe küçük olduğundan Mars’ı Güneş’in parlaklığı nedeniyle birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün olmadı. Mars ekim ayının ortasından itibaren doğu ufkunun üzerinde tekrar ortaya çıkıyor.

Gökbilim ve Uzay

Trigonometri lisede matematik dersinde karşılaştığınız ve belki de anlamakta zorlandığınız konulardan biri. Dik üçgenlerin iç açıları ve kenar uzunlukları arasındaki bağlantılarla ilgili matematiğin bu dalı size soyut gelebilir. Geçmişte insanlar denizcilikte, haritacılıkta ve astronomi yani gökbilimde karşılaştıkları problemleri çözmek için trigonometriden faydalandı. 

Gökbilim ve Uzay

İlk kez geçtiğimiz yıl düzenlenen TEKNOFEST İstanbul Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali, 17-22 Eylül tarihleri arasında Atatürk Havalimanı’nda gerçekleştirildi. Bu yıl 1.720.000 kişinin katıldığı etkinlik dünyanın en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali oldu.

Gökbilim ve Uzay

NASA Space Apps Challenge’ın (NASA Uluslararası Uzay Uygulamaları Yarışması) Türkiye ayağı bu yıl Ankara, Elazığ ve Şanlıurfa’da düzenleniyor. Ankara’daki organizasyona 19-20 Ekim tarihlerinde ODTÜ Genç Girişimciler Topluluğu ev sahipliği yapıyor.

Gökbilim ve Uzay

Geçmişten günümüze birçok araç uçsuz bucaksız evreni keşfetmek için uzaya gönderildi. Bu araçlar Merkür, Venüs, Mars, Neptün, Satürn, Plüton ve Ay hakkında veriler topladı ve bugün de toplamaya devam ediyor. 

Gökbilim ve Uzay

Satürn ve ilkdördün evresindeki Ay 8 Eylül’de gökyüzünde birlikte görülebilir. 20 Eylül’de ise Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran yakın görünümde. Her iki gökcismini gece yarısına yakın saatlerde batı ufkunun üzerinde görebilirsiniz. 23 Eylül sonbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih.

Gökbilim ve Uzay

Maden cevherlerinden metalleri özütlemek için mikroorganizmalardan yararlanılan yöntemler biyomadencilik olarak adlandırılır. Biyomadenciliğin yeryüzündeki tarihi 1950’lere kadar gider. Günümüzde bazı araştırmacılar Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) uzayda biyomadencilikle ilgili çalışmalar yapıyor.

Gökbilim ve Uzay

Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu olan RASAT, sekiz yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanarak görüntü almaya devam ediyor. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) mühendisleri tarafından tasarlanıp büyük ölçüde ülkemizde üretilen RASAT, 17 Ağustos 2011’de Rusya’daki Yasny Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmıştı.