Skip to content Skip to navigation

Türkiye’nin Biyolojik Hazineleri

Prof. Dr. Latif Kurt, Dr. Ebru Özdeniz, Beste Gizem Özbey, Ayşenur Bölükbaşı
30/05/2018 - 11:28

Ankara çiğdemi (Crocus ancyrensis)

Bazı bitkiler vardır ki hazine niteliğindedir. Her yerde yetişmez, sadece belli bir ülkede ya da bölgede yaşarlar. Ender bulunan, sadece o bölgeye has bu bitkilere “endemik bitkiler” adı verilir.

Gelin, hep birlikte ülkemizin biyolojik hazinelerini keşfedelim!

Oymadere (Achillea gypsicola)

Ülkemizde yaklaşık 9500 çiçekli bitki türü var ve bu özelliğiyle ülkemiz ılıman kuşağın en zengin biyolojik çeşitliliğe sahip ülkelerinden biri. Avrupa kıtasında yaklaşık 11.000 bitki türü olduğunu düşünürsek Türkiye’nin bitki çeşitliliği bakımından bir kıta kadar zengin olduğunu söyleyebiliriz. Türkiye’nin bu özelliği bitkilerin yetişme ortamlarının çeşitliliği, kısa mesafelerde meydana gelen toprak tipi farklılıkları, iklim çeşitliliği, yükselti farkları gibi ekosistem çeşitliliğinden kaynaklanıyor.

Şah civanperçemi (Achillea ketenoglui)

Ülkemizde doğal olarak yetişen bitkilerin tamamı için ‘’Türkiye Florası’’ ifadesi kullanılır. Türkiye’deki bitki türlerinin yaklaşık üçte birini endemik bitkiler oluşturuyor. Bazı ülkelerde bir tane bile endemik bitki bulunmazken ülkemiz zengin bitki çeşitliliği ile dünyanın önemli bölgeleri arasında yer alıyor. Ancak ülkemizin bu ender hazineleri aşırı otlatma, yangın, bilinçsiz yapılaşma gibi nedenlerle tehlike altında. Bu olumsuz faktörler bitki türlerinin yok olmasına bile yol açabiliyor.

Ak kevke (Alyssum niveum)

Nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan türleri sınıflandırmak amacıyla Uluslararası Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği’nin (IUCN) geliştirdiği bir sistem kullanılıyor. Bu sistemde bitki türleri “tükenmiş”, “doğada tükenmiş”, “kritik”, “tehlikede”, “duyarlı”, “tehdide yakın”, “düşük riskli”, “yetersiz verili” ve “değerlendirilmedi” şeklinde sınıflandırılıyor.

Beypazarı geveni (Astragalus beypazaricus)

Ülkelerin ekonomik ve kültürel zenginliklerinin yanı sıra biyolojik zenginlikleri de hayli önemlidir. Bu nedenle Türkiye’nin bitki çeşitliliğinin özellikle endemik türlerin korunması ve bu türlerin nesillerinin devamlılığının sağlanması için hepimiz yapabileceği şeyler var. Bu güzelliklerin farkına varabilmek için bakmak yeterli değil, onları tanımamız da gerekli. Böylece sahip olduğumuz hazineyi koruyabiliriz.

Ankara çiğdemi (Crocus ancyrensis)

Ülkemizde yılda yaklaşık 50 bitki türü keşfediliyor. Bu, haftada bir yeni bitki türü bulunması demek. Henüz bilinmeyen ender bitkiler ise doğada keşfedilmeyi bekliyor.

Haydi siz de doğaya çıkın ve endemik bitkileri arayın. Belki bir gün siz de yeni bir tür keşfedebilirsiniz.

Verbascum ancyritanum

 

Fotoğraflar:
Prof. Dr. Latif Kurt
 
Kaynak:
Güner, A. ve ark., Türkiye Bitkileri Listesi (Damarlı Bitkiler), Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi ve Flora Araştırmaları Derneği Yayını, 2012.
 
Yazarlar Hakkında:
Prof. Dr. Latif Kurt
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü
 
Dr. Ebru Özdeniz
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi
 
Beste Gizem Özbey
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi
 
Ayşenur Bölükbaşı
Ankara Üniversitesi Biyoloji Bölümü Araştırma Görevlisi

İlgili İçerikler

Biyoloji

Türkiye’de Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde sınırlı bir alanda yaşayan çöl varanı (Varanus griseus griseus) dünyada Suriye, Filistin, Ürdün ve Irak gibi ülkelerde görülür. Yetişkin olanları çoğunlukla sarı-turuncu renktedir ve vücutlarında siyah geniş çizgiler bulunur.

Biyoloji

Dünya Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından 2018 yılında açıklanan Kırmızı Liste’ye göre nesli tükenme tehlikesiyle karşı karşıya olan kelaynaklar artık “Tehlike Altında” kategorisinde.

Biyoloji

Avustralya’nın kuzeybatısında yer alan Christmas Adası’nda her yıl inanılmaz bir göç serüveni yaşanıyor. Bu göçün başkahramanı olan Christmas Adası kırmızı yengeci adadaki 14 yengeç türünden en ilgi çekeni.

Biyoloji

Yeryüzündeki en ağır organizma olan Titreyen Dev’in küçülmeye başladığı1990’lı yılların sonlarında fark edilmişti. Paul Rogers ve arkadaşları Titreyen Dev’in küçülmesinin sebeplerini belirlemek için bir çalışma yürüttü.

Biyoloji

2015 yılında Darıca Hayvanat Bahçesi’ne daha önce Türkiye’deki herhangi bir hayvanat bahçesinde karşılaşmadığımız bir hayvan geldi. Bu canlının adı tembel hayvan. Peki, tembel hayvanların neden bu şekilde isimlendirildiğini bilmek ister misiniz?

Biyoloji

İnsanlar dışında başka canlılar da belirli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılar inşa ediyor. Bu yazıda size tasarım ve mühendislik alanında “uzman” bazı hayvanları tanıtmaya çalışacağız.

Biyoloji

Bir gün yolda yürürken düştünüz. Pantolonunuz yırtıldı, dizinizde ve ellerinizde yaralar oluştu. Pantolonu yama yaparak kullanılabilir hale getirdiniz. Peki ya diziniz ve elleriniz?

Biyoloji

Alışverişlerde vaktimizin çoğu gıda reyonlarında hangi ürünün daha sağlıklı olduğuna karar vermekle geçiyor. Kimi zaman doğru kararlar veriyor kimi zamansa “Acaba gerçekten ne yiyoruz?” sorusuyla eve dönüyoruz.

Biyoloji

Günümüzde olduğu gibi geçmiş yıllarda da genç bilim insanları önemli çalışmalara imza atıyordu. Hatta genç yaşlarda önemli çalışmalarda yer alarak en saygın bilim ödüllerinden biri olan Nobel Ödülü’nü kazanan bilim insanları da var.

Biyoloji

ABD’deki Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı’nda çalışan bir grup araştırmacı DNA dizileri üretmek için yeni bir yöntem geliştirdi. Dr. Sebastian Parluk, Dr. Daniel Arlow ve arkadaşlarının Prof. Dr. Jay Keasling önderliğinde yaptıkları araştırmanın sonuçları Nature Biotechnology’de yayımlandı.