Skip to content Skip to navigation

Türkiye’nin Renk Değiştiren Sakinleri Bukalemunlar

Ayşenur Okatan
04/01/2019 - 23:54

Sürüngenler sınıfı içinde yer alan kertenkele grubunun üyesi olan bukalemunlar ülkemizde nadir bulunan sürüngen türlerinden biri. Farklı beden yapıları, yaşam biçimleri ve renk değiştirme yetenekleriyse onları kertenkelelerden ayıran en önemli özellikler.

Bukalemunların birçok türü tropik iklim kuşağında yaşar. Dünyada ise en çok Madagaskar Adası’nda bulunurlar. Ülkemizde de Akdeniz ve Ege kıyılarında görülürler.

Vücutları yanlardan basıktır, başlarının üstünde miğfer şeklinde bir çıkıntı vardır. Ön ayak parmaklarının üçü içte, ikisi dışta olacak biçimde kendi aralarında birleşmiştir. Arka ayaklarındaysa içte iki parmak, dıştaysa üç parmak birleşmiş haldedir. Ayakları ve kuyrukları sayesinde dalları kolayca kavrayabildikleri için ağaç üzerinde kolaylıkla hareket edebilirler. Genellikle ağaç ve çalıların üzerinde yalnız yaşarlar.

Bukalemunlar özelleşmiş yapıdaki ayakları sayesinde kötü hava koşullarında (örneğin yağmurlu ya da soğuk hava nedeniyle dalın kayganlaştığı durumlarda) bile dalların üzerinde sabit durabilirler.

Boyları 20-40 cm arasında değişen bukalemunların uzun ve yapışkan uçlu dilleri avlarını kolayca yakalayabilmelerini sağlar. Dilleri boylarının iki katı kadar uzayabilir.

Bukalemunlar uzun ve yapışkan dilleri sayesinde avlarını kolayca yakalayabilirler.

Birbirinden bağımsız hareket edebilen gözleri yaklaşık 360 derecelik keskin bir görüş alanına sahiptir. Çoğunlukla çekirge, kelebek, peygamber devesi, cırcır böceği, karınca ve diğer böceklerle beslenirler. Bölgelerini savundukları zamanlar dışında yavaş hareket ederler. Kışın hareketleri iyice yavaşlamasına rağmen kış uykusuna yatmazlar.

Özel göz yapıları bukalemunlara 360 derecelik bir görüş açısı sağlar.

Bukalemunların en önemli özelliklerinden biri de renk değiştirmeleridir. Bunun sebebi derilerinin altındaki özel renk hücreleridir. Bu hücrelerin uyaranlar karşısında birbirinden uzaklaşıp yakınlaşması sonucu derilerinden yansıyan ışık farklı renklerde görünmelerini sağlar. Bu sayede çok hızlı bir şekilde renklerini sarı, yeşil, kahverengi ve gri tonlarına dönüştürebilirler. Aynı zamanda vücutlarında çok sayıda benek ve bant da ortaya çıkarabilirler. Bu özelliklerini vücutlarının sıcaklık dengesini ayarlamak, karşı cinsi etkilemek ve duygularını belli etmek (örneğin sinirlendiklerini göstermek ya da rakipleri karşısında kaybettiklerinde artık tehdit oluşturmadıkları mesajını vermek) için kullanırlar.

Bukalemunlar dinlenme halindeyken genelde yeşil görünürler.

Bukalemunların özellikle Türkiye’de yaşayan türü olan bayağı bukalemun (Chamaeleo chamaeleon) Dünya Doğayı Koruma Birliği (IUCN) tarafından hazırlanan Kırmızı Liste’nin “Asgari Endişe” kategorisinde yer alıyor. Ancak evcil hayvan olarak yetiştirilmek üzere doğadan koparılmalarının yanı sıra kentleşme ve turizm amaçlı yapılaşma da türün yaşam alanlarını daraltıyor.

 

İlgili İçerikler

Biyoloji

Virüsler genellikle hastalık yapıcı patojenlerdir. Fakat bazı virüsler hastalıkların tedavisinde de kullanılabiliyor.

Biyoloji

Amannisa kelebekleri, alaca kelebekler ailesine ait bir kelebek cinsidir. Ayakları fırçaya benzediği için fırça ayaklılar olarak da bilinirler. Türkiye’de farklı türlerde amannisa kelebeği görülür.

Biyoloji

Bir grup araştırmacı yeryüzünün en sıcak ortamlarında bile hayatta kalmayı başarabilen bir böcek türünden ilham alarak bir soğutucu yüzey kaplaması geliştirdi.

Biyoloji

Biyomühendislik alanındaki çalışmalarından dolayı 2019 TÜBA Üstün Başarılı Genç Bilim İnsanı Ödülü’ne layık görülen Doç. Dr. Ahu Arslan Yıldız ile manyetik levitasyon teknolojisi üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

Biyoloji

Hidrojen gazı (H2) günümüzde alternatif bir enerji kaynağı olarak görülüyor. Hâlihazırda hidrojen gazıyla çalışan taşıtlar var. 

Biyoloji

Bir grup araştırmacı, virüslerin üzerine tutunamadığı bir tür kumaş geliştirdi. Üstelik kumaş tekrar tekrar yıkanıp kullanılabiliyor. Dr. Anthony J. Galante ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma ile ilgili makale ACS Applied Materials & Interfaces’te yayımlandı.

Biyoloji

Kaşalot olarak da bilinen ispermeçet balinası (Physeter macrocephalus) Türkiye’de görülen dört balina türünden biri.

Biyoloji

Doğadaki her canlının kendine özgü yetenekleri vardır. Canlılar bu yeteneklerini kullanarak bulundukları ortamdaki yaşam koşullarına uyum sağlar.

Biyoloji

Hint Okyanusu’nun derinlerinde çalışmalar yapan bir grup araştırmacı tarafından keşfedilen yaklaşık 45 metre uzunluğundaki bir sifonofor bugüne kadar gözlemlenmiş en uzun hayvan olarak kayıtlara geçti.

Biyoloji

Carneige Melon Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı PATRICK adını verdikleri bir yumuşak robot geliştirdi.