Skip to content Skip to navigation

Yeni Doğan Bir Gezegenin İlk Detaylı Görüntüsü

Doç. Dr. Timur Şahin
16/06/2020 - 16:29

ESO/Boccaletti ve ark. 

Avrupa Güney Gözlemevi’ndeki (ESO) Çok Büyük Teleskop (VLT), Dünya’dan 520 ışık yılı uzaklıktaki AB Aurigae yıldızının etrafında yeni doğmakta olan bir gezegen görüntüledi. Gezegenin yıldıza uzaklığı yaklaşık olarak Neptün ile Güneş arasındaki mesafe kadar.

Güneş Sistemi’nin dışındaki gezegenler ötegezegen olarak isimlendirilir. Bugüne kadar 4000’den fazla ötegezegen keşfedildi. Ancak ötegezegenler ve bu gezegenlerin nasıl oluştukları ile ilgili bilgimiz hâlâ son derece sınırlı. Sonuçları Astronomy & Astrophysics’te yayımlanan araştırma bu konuda önemli bilgiler sağlayabilir.

Çok Büyük Teleskop ile gerçekleştirilen gözlemlerde AB Aurigae yıldızının etrafında dönmenin etkisiyle disk şeklini alan yoğun toz ve gaz bulutunda sarmal şekilde yapılar görülüyor. Gözlenen bu yapılar belki de yeni oluşan bir gezegen için doğrudan elde edilmiş ilk gözlemsel kanıt olabilir.

Gezegenler genç yıldızların oluşumundan arta kalan toz ve gaz bulutlarının içinde doğar. Bu kümeleşme gezegen oluşumunu başlatır. Sarmal kollar toz ve gaz bulutu içinde uygun bölgelerde maddenin kümeleşmesini sağlar. Araştırmacılar fotoğrafta AB Aurigae yıldızının etrafındaki parlak sarı renkte görünen bölgenin toz ve gaz bulutundaki maddenin kümeleştiği, yeni doğan bir gezegenin oluşum bölgesini gösterdiğini düşünüyor.

ESO/Digitized Sky Survey 2

AB Aurigae yıldızı Arabacı Takımyıldızı’nda yer alıyor ve kütlesi Güneş’inkinin 2,5 katı kadar.

AB Aurigae yıldızının etrafında Çok Büyük Teleskop ile görüntülenen gezegenin oluşum süreci daha önce ALMA teleskopları ile de gözlenmişti. ALMA teleskopları yıldızın etrafında dönmenin etkisiyle disk şeklini alan toz ve gaz bulutunun iç kısımlarında, yıldıza yakın bölgede bulunduğu düşünülen ve gazdan oluşan iki sarmal kol tespit etti.

ESO’daki Paranal Gözlemevi’nde yer alan ve ötegezegen gözleminde kullanılan SPHERE cihazı AB Aurigae sisteminin şu ana kadarki en detaylı görüntülerini elde etti. Görüntülerde yıldızı çevreleyen disk içindeki küçük toz taneciklerinden gelen sönük ışınlar ile yıldıza yakın bölgelerden gelen ışınlar görülüyor. İki spiral kolun yakınlaştığı bölgelerde oluşan bükülmelerin gezegen oluşumunu gösterdiği düşünülüyor.

Yakın zamanda ESO’nun 39 metre çapındaki Aşırı Büyük Teleskobu (ELT) ile SPHERE cihazının birlikte kullanılmasıyla diğer ötegezegen sistemleri de detaylı olarak görüntülenebilecek.

 

Kaynaklar:

 

Yazar Hakkında:
Doç. Dr. Timur Şahin
Akdeniz Üniversitesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Bir karadelik iki mekanizmayla büyür: çevresindeki maddeleri yutarak ve başka karadeliklerle birleşerek.

Gökbilim ve Uzay

Uçak yolculukları sizde gerginliğe neden oluyorsa rüzgârlı havalarda uçmak daha da endişe verici olabilir. Özellikle de iniş sırasında pistin doğrultusuna göre uçağa yandan gelen şiddetli bir rüzgâr varsa...

Gökbilim ve Uzay

Perseid göktaşı yağmuru 12-13 Ağustos’ta en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte Ay’ın %47’si aydınlanmış durumda.

Gökbilim ve Uzay

Bugün pek çok gökbilimci Plüton’un buzlu yüzeyinin altında bir okyanus olup olmadığı hakkında kafa yoruyor.

Gökbilim ve Uzay

Çin tarihinde ilk kez Mars’a bir uzay aracı göndermeye hazırlanıyor.

Gökbilim ve Uzay

İngiltere’deki Manchester Üniversitesinden bir grup araştırmacı, matematiksel hesaplamalar yaparak uzaydan gelen kayaç parçalarının Dünya üzerinde nerelere düştüğünü tespit etmeye çalıştı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimci Dünya’ya 1000 ışık yılı uzaklıkta bir karadelik keşfetti. 

Gökbilim ve Uzay

Temmuz ayında Güneş’in batısına geçen Merkür ayın ortalarına doğru gökyüzünde görülebilecek. 

Gökbilim ve Uzay

Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler ilk yıldızların tahmin edilenden daha erken bir dönemde oluşmaya başladığını gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Astronotlar ilk defa özel bir şirket tarafından geliştirilen uzay aracı ile Uluslararası Uzay İstasyonu’na taşındı.