Skip to content Skip to navigation

Yeni Sokak Aydınlatma Teknolojilerinin Tozlaşmaya Etkisi Araştırıldı

Ayşenur Okatan
07/02/2019 - 15:56

Artan şehirleşmeyle birlikte sokak aydınlatma teknolojileri de değişmeye başladı. Günümüzde sodyum buharlı geleneksel sokak aydınlatmaları yerini yavaş yavaş LED lambaların kullanıldığı yeni sokak aydınlatma teknolojilerine bırakıyor. Bu değişimin doğaya etkisi ise araştırmacıların zihninde yeni soru işaretleri oluşturuyor.

Sonuçları Ecosphere dergisinde yayımlanan çalışmada bir grup bilim insanı sokak aydınlatma teknolojilerindeki değişimin bitkilerin çoğalmasını sağlayan tozlaşma olayını nasıl etkilediğini inceledi.

LED lambalardan önce sokak aydınlatılmasında genellikle sarı ışık yayan sodyum buharlı lambalar kullanılırdı.

Gıcıgıcı bitkisi genellikle yol kenarlarında büyüdüğü için yoğun şekilde yapay gece aydınlatmasına maruz kalır. Bu yüzden araştırmada özellikle gıcıgıcı bitkisi kullanıldı. Hem gece boyunca sürekli hem de belirli bir süreliğine LED ve sodyum buharlı lambaların (sodyum iyonu kullanarak ışık yayan lamba) ışığına maruz bırakılan gıcıgıcı bitkisinin tamamen karanlık ortama göre gece tozlaşma oranı incelendi.

Araştırmada kullanılan yabani gıcıgıcı bitkisi hem gündüz hem de gece tozlaşan bitkilerdendir.

Araştırmanın sonuçlarına göre, gece boyunca sürekli ışığa maruz bırakılan gıcıgıcı bitkisi hem karanlıkta kalan hem de belirli bir süre ışığa maruz bırakılan gıcıgıcı bitkisine göre daha yüksek oranda tozlaştı. Bu durumun sebebinin gececil güvelerin lambaların etrafında toplanıp yakınlarındaki bitkilerin tozlaşmasını artırması olduğu düşünülüyor. Araştırmada kullanılan farklı lamba tiplerinin ise tozlaşma oranında herhangi bir fark oluşturmadığı anlaşıldı. Fakat daha önce uyuzdikeni bitkisi kullanılarak yapılan benzer bir çalışmada gece boyunca LED ışığına maruz bırakılan bitkinin tozlaşmasının azaldığı gözlemlenmişti. Bu da gece boyunca sürekli ışığa maruz kalan bazı bitkilerin tozlaşmasının artarken bazılarının tozlaşmasının azalabileceğini gösteriyor.

Daha önce yapılan benzer bir çalışmada da uyuzdikeni bitkisi kullanılmıştı.

Elde edilen sonuçlar yapay gece aydınlatma teknolojilerinin bitki topluluklarında dengesizliğe yol açabileceğine işaret ediyor. Araştırmacılar konu üzerinde farklı çalışmalar yaparak yeni sokak aydınlatma teknolojilerinin doğaya olası zararlarının en aza indirilmesini amaçlıyor.

İlgili İçerikler

Biyoloji

TÜBİTAK Bilim ve Toplum Daire Başkanlığı, 2014’ten beri yürüttüğü ve 40.000’den fazla öğrenciye ulaştığı TÜBİTAK Bilim Söyleşileri’ni tüm Türkiye’ye ulaştırmak için bir portal hazırladı.

Biyoloji

Kemiriciler takımında yer alan su kemesi (Arvicola terrestris), Avrupa’dan Batı Sibirya ve Güneybatı Asya’ya kadar geniş bir bölgede yaşar. Ülkemizde de birçok bölgede görülür. Su kemesi yarı sucul yani su kenarında yaşayan fakat suya doğrudan bağımlı olmayan bir kemirici türüdür. 

Biyoloji

Atmacagiller ailesinin bir üyesi olan şah kartal dünyada Kıbrıs da dâhil olmak üzere Güney Avrupa’dan Güney Rusya’ya kadar geniş bir alanda yaşar. Türkiye’de ise özellikle İç Anadolu ve Ege taraflarında görülür.

Biyoloji

Chicago Illinois Üniversitesi’nden iki araştırmacı artan karbondioksit miktarını azaltmak için yapay yaprakların doğal ortamda da fotosentez yapabilmesi sağlayan yeni bir yöntem geliştirdi. 

Biyoloji

Bir besin zincirinin halkalarını farklı canlı grupları oluşturur. Zincirin ilk halkasında her zaman kendi besinlerini kendileri üreten canlılar vardır. Bitkilerin fotosentez adını verdiğimiz bir olayla besin ürettiğini biliyoruz. Peki, fotosentez için bitkiler neye ihtiyaç duyar? Fotosentez sonucunda hangi ürünler oluşur? “Fotosentez ve Gazların Dansı” adlı etkinliğimizde bu soruların cevaplarını bulmaya çalışacağız.

Biyoloji

Finlandiya’daki Aalto Ünivesitesi’nden Dr. Matilda Backholm ve Almanya’daki Max Plank Enstitüsü’nden Dr. Oliver Baumchen, canlı hücrelerin ve mikroorganizmaların uyguladığı kuvvetleri ölçmek için bir yöntem geliştirdi. 

Biyoloji

Yediğimiz birçok meyvenin çekirdeği içindedir. Peki öyleyse çileği ikiye böldüğümüzde ortaya çıkması gereken çekirdek nerede?

Biyoloji

Washington Üniversitesi’nden araştırmacılar havadaki kloroformu ve benzeni uzaklaştırabilen, genetiği değiştirilmiş bir ev bitkisi üretti.

Biyoloji

Hayvanlar neden göç eder? Göçlerini bu kadar ilginç kılan nedir; hayvanların uzun mesafeler katetmesi mi yoksa sürüler halinde hareket etmesi mi?

Biyoloji

Yerel adı Trakya gelengisi olan Avrupa yer sincabı (Spermophilus citellus), Türkiye’de bulunan üç yer sincabı türünden biri. Dünyada Kuzey Amerika, Asya ve Avrupa’da yaşayan Avrupa yer sincabı Türkiye’de de İç Anadolu, Trakya ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde görülür.