Skip to content Skip to navigation

Yeni Tip Koronavirüs İçin Umut Vadeden Aşı Çalışmaları

Dr. M. Bünyamin Yıldırım
14/05/2020 - 16:56

Çin’de ortaya çıktıktan sonra dünya genelinde bir salgına dönüşen yeni tip koronavirüs milyonlarca insanı etkiledi. Tespit edilen vakalara göre yeni tip koronavirüsün neden olduğu COVID-19 hastalığına yakalananların %80’i hastalığı hafif semptomlarla atlatırken, %20’sinde ciddi akciğer enfeksiyonu görülüyor. Hastalık ilerleyen aşamalarda hastaların hayatını kaybetmesine neden olabiliyor.

Yeni tip koronavirüs nedeniyle hasta olan kişi sayısı her geçen gün artıyor. Ancak henüz bu virüse karşı geliştirilmiş bir aşı bulunmuyor. Dünya Sağlık Örgütünün son verilerine göre yeni tip koronavirüs için dünya genelinde şu an 90’dan fazla aşı adayı çalışması var. Bunlardan biri olan Sinovac Biotech’in aşı çalışmasıyla ilgili detaylar ise yakın zamanlarda Science dergisinde yayımlandı.

İnaktive edilmiş yani hastalık bulaştırma özelliğini kaybetmiş ama bağışıklık sağlayabilen virüsler, aşı geliştirmek için geleneksel olarak kullanılan yöntemlerden biri. İnaktive edilmiş virüslerin enfeksiyona neden olma özelliği çeşitli kimyasal maddeler ya da ısı ile ortadan kaldırılır.

Sinovac Biotech aşı geliştirme çalışmasında inaktive edilmiş SARS-CoV-2 virüsü kullandı. Araştırmacılar bu amaçla ilk olarak yeni tip koronavirüs nedeniyle hastaneye yatmış 11 hastadan akciğer sıvısı örneği alarak virüsü izole etti. Bu, aşı geliştirme çalışmalarının ilk basamağı olarak kabul edilir. Araştırmacılar daha sonra hayvan deneylerine başladı.

Araştırmada Çin, İtalya, İsviçre, İngiltere ve İspanya’dan hasta örnekleri kullanıldı.

Makak maymunları ve fareler üzerinde çalışmalar yapan araştırmacılar bir grup hayvana plasebo yani içinde herhangi bir etken madde olmayan ilaç verirken, bir gruba düşük doz, başka bir gruba ise yüksek doz aşı uyguladı. Araştırmacılar plasebo ilaç verilen maymunları aşı uygulanan maymunlarla karşılaştırmak için kontrol grubu olarak kullandı. Hayvan gruplarına aşı ve plasebo uygulaması yapıldıktan üç hafta sonra izole edilen virüsler hayvanlara tekrar enjekte edilerek bağışıklık sisteminin nasıl tepki verdiği takip edildi.

Düşük doz aşı uygulanan makak maymunlarında bağışıklık sisteminin verdiği tepkinin iyileşen insanlardakine benzer olduğu görüldü. Yüksek doz aşı uygulandığında ise bağışıklık sisteminin aşırı tepki verdiği gözlemlendi. Bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesi durumunda bağışıklık sistemi sadece hastalık yapıcı mikroorganizmaları ve virüsleri yok etmez, aynı zamanda vücuttaki sağlıklı hücrelere de zarar verir. Virüsün plasebo ilaç verilen maymunların vücudunda çoğalarak arttığı gözlemlendi. Aşı uygulanan maymunlarda ise akciğerde çok küçük fiziksel değişiklikler dışında önemli bir soruna rastlanmadı.

Aşının güvenirliği konusunda çalışmalar devam ediyor. Araştırmacılar 29. günde makak maymunlarından çeşitli organ örnekleri aldı ve alınan örneklerde herhangi bir değişiklik tespit edilmedi. Bu sonuçlar aşının farklı bir enfeksiyona da sebep olmadığını gösteriyor. Sinovac Biotech’in araştırmacıları, bu yıl içinde aşının insan deneylerine başlanacağını açıkladı.

 

Kaynaklar:

 

Yazar Hakkında:
Dr. M. Bünyamin Yıldırım
Küre İlçe Devlet Hastanesi

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

N95-N99/FFP2-FFP3 maskelerin, parçacıkların geçirgenliğini engelleyen nanofiber filtreleri TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi Malzeme Enstitüsü tarafından üretildi.

Tıp ve Sağlık

Kimi zaman bazı yiyecekleri canımız diğerlerine göre daha çok çeker. Bunun sebebiyse vücudumuz için gerekli besin maddelerini günlük olarak belirli oranlarda almak zorunda olmamız.

Tıp ve Sağlık

Yeni tip koronavirüsün ağız, burun, boğaz gibi solunum yollarından geçip akciğerlere ve havayı soluk borusundan akciğerlere taşıyan hava yolları olan bronşlara yerleştiği ve bunun sonucunda virüsün bulaştığı kişide solunum yetmezliğinin ortaya çıktığı artık biliniyor.

Tıp ve Sağlık

Yeni tip koronavirüs, solunum yolu enfeksiyonuna neden oluyor. Bu nedenle COVID-19’a yakalanan hastalardan ciddi solunum yetmezliği yaşayanların tedavisinde mekanik ventilatörlere yani solunum cihazlarına ihtiyaç duyuluyor.

Tıp ve Sağlık

Kısa bir sürede tüm dünyayı etkisi altına alan yeni tip koronavirüsün neden olduğu COVID-19 hastalığının henüz bir tedavisi ya da aşısı bulunmuyor.

Tıp ve Sağlık

Bir grup araştırmacı, fareler üzerinde yaptıkları deneylerde hayvanların beyninde ağrı algısını kontrol eden bir bölge keşfetti. 

Tıp ve Sağlık

Virüslerin neden olduğu solunum yolu enfeksiyonları, virüs taşıyan kişinin nefes alıp verirken, konuşurken, öksürürken ve hapşırırken açığa çıkardığı damlacıkların başka bir insana bulaşması ile ortaya çıkıyor.

Tıp ve Sağlık

Yapılan araştırmalar, COVID-19’a yakalanan kişilerde yaygın olarak D vitamini eksikliği olduğunu gösteriyor. Peki vitamin, mineral veya gıda takviyeleri bağışıklık sisteminin güçlendirilmesine nasıl katkı sağlıyor?

Tıp ve Sağlık

Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün her yaştaki insana ve özellikle gençlere tavsiye olarak verdiği bu sözü, spor yapan kişinin zihinsel olarak da sağlıklı olacağını anlatıyor. Peki, spor yapmak beynimizi nasıl etkiler?

Tıp ve Sağlık

Bütün hastalıkların bir aşısı olmasa da bugüne kadar pek çok hastalığa karşı aşı geliştirilmiştir. Peki aşı vücudumuzu hastalıklardan nasıl korur?