Skip to content Skip to navigation

Yer Yüzeyindeki Kütleçekim Alanının Detaylı Haritası

Dr. Mahir E. Ocak
04/07/2014 - 16:13

Alman ve Avustralyalı araştırmacılardan oluşan bir ortak çalışma grubu, yer yüzeyindeki kütleçekim alanının detaylı bir haritasını yaptı. Çalışma sırasında elde edilen sonuçlar yer yüzeyinin farklı noktalarındaki kütleçekim alanları arasındaki farkın daha önce düşünülenden %40 daha büyük olabileceğini gösteriyor.

Noktasal (uzayda bir hacim kaplamayan) bir parçacığın -örneğin elektronun- etrafında oluşturduğu kütleçekim alanı parçacığın kütlesi ile doğru, parçacığa olan mesafenin karesi ile ters orantılıdır. Yer yüzeyindeki herhangi bir noktadaki kütleçekim alanı -Dünya'nın dışındaki parçacıkların zayıf etkisi ihmal edilirse- Dünya'daki tüm parçacıkların o noktada sebep olduğu kütleçekim alanının bir bileşkesidir. Eğer Dünya'daki kütle dağılımı homojen (her noktada aynı yoğunlukta) ve Dünya'nın yüzeyi mükemmel bir kürenin yüzeyi gibi olsaydı kütleçekim alanının büyüklüğü yer yüzeyinin her noktasında aynı olurdu. Fakat hem Dünya'daki kütle dağılımının heterojen (farklı noktalarda farklı yoğunlukta) olması hem de yer yüzeyindeki çıkıntılar ve girintiler kütleçekim alanının farklı noktalarda farklı büyüklükte olmasına neden oluyor.

ABD Uzay Mekiği ile elde edilen topografik verileri kullanan Alman ve Avustralyalı araştırmacılar, yer yüzeyindeki kütleçekim alanının bugüne kadar yapılmış en detaylı haritasını çıkardı. Haritanın çözünürlüğü, daha önce yapılmış benzer haritalardan 40 kat daha yüksek. Çalışma sırasında iki nokta arasındaki mesafenin yaklaşık 200 metre olduğu üç milyar noktadaki serbest düşme ivmesi hesaplanmış.

Sonuçlar yer yüzeyinde kütleçekim alanının en büyük olduğu yerin Kuzey Kutbu yakınları, en küçük olduğu yerin ise Güney Amerika'daki And Dağları’nın bir parçası olan Huascaran Dağı'nın zirvesinde olduğunu gösteriyor.

Dünya'nın kütleçekim alanı ile ilgili yüksek çözünürlüklü görsellere aşağıdaki bağlantı adresinden ulaşabilirsiniz.

http://geodesy.curtin.edu.au/research/models/GGMplus/gallery.cfm

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

2011 yılında uzay mekikleri emekliye ayrıldığından beri NASA astronotları Rusya’nın Soyuz uzay araçları ile uzaya gidiyor. SpaceX şirketinin geliştirdiği Dragon uzay aracı ile yakın zamanda bu durum değişebilir.

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler önümüzdeki yıllarda Güneş ile ilgili araştırmaların altın çağının yaşanacağını düşünüyor. Hem yakın geçmişte hayata geçirilen hem de yakın gelecekte hayata geçirilmesi planlanan projeler sayesinde Güneş bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle incelenebilecek.

Gökbilim ve Uzay

1. TÜBİTAK Liseler Arası İnsansız Hava Araçları Yarışması’nın başvuruları başladı. Başvuru için son tarih 23 Mart 2020.

Gökbilim ve Uzay

5. TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 23 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren çevrimiçi olarak yapılacak. Yarışma 15 - 20 Eylül 2020 tarihleri arasında Gaziantep Alleben Göleti’nde gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 23.’sü düzenlenen Uluslararası Gökyüzü Gözlem Şenliği’nin başvuruları başladı. Başvurular 31 Mart’a kadar devam edecek. Etkinliğe bu yıl ilk defa yurt dışından da başvuru yapılabilecek. Şenliğe katılacak 1000 kişi nisan ayının ikinci haftasında kura ile belirlenecek.

Gökbilim ve Uzay

Şubat ayında Merkür ve Venüs, Güneş’in batışından sonra gökyüzünde. Mars, Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in doğuşundan önce görülebilir. Merkür, şubat ayının ilk yarısında gün batımından sonra Venüs’le birlikte güneybatı ufkunun üzerinde görülebilir. Merkür, 10 Şubat’ta en büyük doğu uzanımı konumuna ulaşıyor. 

Gökbilim ve Uzay

1666 yılının Ocak ayında çevrenizdeki herkesin konuştuğu, Robert Hooke’un bitler, pireler ve benzer canlıların mikroskop altında görünümünü zengin görsellerle anlatan Micrographia kitabını almış olsaydınız muhtemelen yazarın araya sıkıştırdığı birkaç ilgisiz konuya bakıp şaşırabilirdiniz. 

Gökbilim ve Uzay

Çin’in Chang'e-4 uzay aracı geçtiğimiz yıl ocak ayında Ay’ın karanlık yüzüne iniş yaptı. Bugünlerde ise daha ileri bir teknolojiye sahip Chang’e-5 Ay’a yolculuk için gün sayıyor. Chang’e-5, Çin’in Ay’dan örnek getirmek üzere planlanan ilk uzay görevi.

Gökbilim ve Uzay

Nisan 2019’da ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başaran 200 kişilik ekipte yer alan Prof. Dr. Feryal Özel ile Bilim Genç ekibi olarak bir söyleşi gerçekleştirdik.

Gökbilim ve Uzay

Erboğa Takımyıldızı’nın bir üyesi olan Proxima Centauri, Güneş Sistemi’ne en yakın yıldızdır. 2016 yılında gökbilim alanında yaşanan en önemli gelişmelerden biri, yıldızın etrafında dolanan bir gezegen keşfedilmesi olmuştu. Üstelik Proxima b adı verilen gezenin yaşama elverişli koşullara sahip olma ihtimali de var.