Skip to content Skip to navigation

Yer Yüzeyindeki Kütleçekim Alanının Detaylı Haritası

Dr. Mahir E. Ocak
04/07/2014 - 16:13

Alman ve Avustralyalı araştırmacılardan oluşan bir ortak çalışma grubu, yer yüzeyindeki kütleçekim alanının detaylı bir haritasını yaptı. Çalışma sırasında elde edilen sonuçlar yer yüzeyinin farklı noktalarındaki kütleçekim alanları arasındaki farkın daha önce düşünülenden %40 daha büyük olabileceğini gösteriyor.

Noktasal (uzayda bir hacim kaplamayan) bir parçacığın -örneğin elektronun- etrafında oluşturduğu kütleçekim alanı parçacığın kütlesi ile doğru, parçacığa olan mesafenin karesi ile ters orantılıdır. Yer yüzeyindeki herhangi bir noktadaki kütleçekim alanı -Dünya'nın dışındaki parçacıkların zayıf etkisi ihmal edilirse- Dünya'daki tüm parçacıkların o noktada sebep olduğu kütleçekim alanının bir bileşkesidir. Eğer Dünya'daki kütle dağılımı homojen (her noktada aynı yoğunlukta) ve Dünya'nın yüzeyi mükemmel bir kürenin yüzeyi gibi olsaydı kütleçekim alanının büyüklüğü yer yüzeyinin her noktasında aynı olurdu. Fakat hem Dünya'daki kütle dağılımının heterojen (farklı noktalarda farklı yoğunlukta) olması hem de yer yüzeyindeki çıkıntılar ve girintiler kütleçekim alanının farklı noktalarda farklı büyüklükte olmasına neden oluyor.

ABD Uzay Mekiği ile elde edilen topografik verileri kullanan Alman ve Avustralyalı araştırmacılar, yer yüzeyindeki kütleçekim alanının bugüne kadar yapılmış en detaylı haritasını çıkardı. Haritanın çözünürlüğü, daha önce yapılmış benzer haritalardan 40 kat daha yüksek. Çalışma sırasında iki nokta arasındaki mesafenin yaklaşık 200 metre olduğu üç milyar noktadaki serbest düşme ivmesi hesaplanmış.

Sonuçlar yer yüzeyinde kütleçekim alanının en büyük olduğu yerin Kuzey Kutbu yakınları, en küçük olduğu yerin ise Güney Amerika'daki And Dağları’nın bir parçası olan Huascaran Dağı'nın zirvesinde olduğunu gösteriyor.

Dünya'nın kütleçekim alanı ile ilgili yüksek çözünürlüklü görsellere aşağıdaki bağlantı adresinden ulaşabilirsiniz.

http://geodesy.curtin.edu.au/research/models/GGMplus/gallery.cfm

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Günlük hayatta karşılaştığımız pek çok soruna çözümler sunan üç boyutlu yazıcı teknolojisi artık dünya dışında yaşam alanları oluşturma araştırmalarını kolaylaştıracak adımlar atılmasına yardımcı oluyor.

Gökbilim ve Uzay

Her yıl mayıs ayının ilk günlerinde Eta Kova göktaşı yağmuru en yüksek etkinliğe ulaşır. Bu yıl 6 Mayıs’ta sabaha karşı en yüksek etkinliğe ulaşacak Eta Kova göktaşı yağmuru sırasında gökyüzünde saatte 60 göktaşı görülebilir.

Gökbilim ve Uzay

Bahçenizde, binaların çatılarında, sokakta hatta saçlarınızın arasında bile meteor parçaları olabileceğini biliyor muydunuz? Mikrometeorit adı verilen bu parçacıklar hemen hemen her yerdeler. Peki, nereden geliyor bu mikrometeoritler? Yapılarında ne var? Onları nasıl inceleyebiliriz?

Gökbilim ve Uzay

Uzayda, 4,6 milyar yıl önce Güneş Sistemi’nin içinde oluştuğu toz ve gaz bulutundan kalma kayaç ve metal parçaları bulunur.

Gökbilim ve Uzay

Güneş benzeri yıldızlar, yakıtlarını tükettiklerinde patlayarak dış kabuklarını atar ve yıldızın etrafı gezegenimsi bulutsu adı verilen toz ve gaz bulutuyla çevrelenir. Geriye ise "beyaz cüce" olarak adlandırılan çekirdekleri kalır.

Gökbilim ve Uzay

1610 yılında Galileo Galilei’nin Johannes Kepler'e gönderdiği mesaj tam olarak bu yazının başlığındaki gibiydi: “smaismrmilmepoetaleumibunenugttau

Gökbilim ve Uzay

İki yüzün üzerinde araştırmacının yer aldığı uluslararası bir araştırma grubu, ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başardı. Karadelik, Dünya’ya yaklaşık 55 milyon ışık yılı uzaklıktaki Messier 87 ya da kısaca M87 olarak adlandırılan bir gökadanın merkezinde yer alıyor.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA) tarafından gezegenin iç yapısını incelemek amacıyla Mars’a gönderilen InSight (Interior Exploration using Seismic Investigations, Geodesy and Heat Transport) uzay aracı 26 Kasım 2018’de gezegenin yüzeyine inmişti.

Gökbilim ve Uzay

Uzaya giden astronotlar çok sayıda bakteriyi de beraberlerinde götürürler. Bu bakterilerin büyük çoğunluğu zararsızdır. Ancak zamanla bu durum değişebilir. Uzaydaki koşullar yeryüzündekilerden çok farklıdır. 

Gökbilim ve Uzay

Nisan ayında Mars’ın Boğa Takımyıldızı’ndaki ilgi çekici yolculuğuna tanık olabilirsiniz. Mars ayın ilk günlerinde Ülker Yıldız Kümesi’nin (Yedi Kız Kardeş olarak da bilinir) yakınlarında görülebilir.