Skip to content Skip to navigation

Yerimizi Neden Yadırgarız?

M. Bünyamin Yıldırım
13/07/2018 - 17:00

Yeni bir ortamda ilk defa uyuduğumuzda sıklıkla uyku problemi yaşarız. Bu, uyku araştırmalarında ilk gece etkisi olarak bilinir ve bir uyku bozukluğu türüdür.

Bu uyku bozukluğunun neden kaynaklandığını anlamaya çalışan bilim insanları kuşlarda ve memeli hayvanlarda da benzer bir durumun var olduğunu belirledi. Bu durumun bir savunma mekanizması olabileceği düşünülüyor.

Uyku sırasında beyinde ve bedende oluşan değişikliklerin gelişmiş bir cihazla kaydedilerek analiz edildiği polisomnografi yöntemi ve başka beyin görüntüleme teknikleri kullanılarak yapılan araştırmalarda, yeni bir ortamda uyuduğumuzda beynin sol yarım küresinin etkinliğinin sağ yarım küresinin etkinliğinden daha yüksek olduğu anlaşıldı. Uyku derinliği azalmış olan sol yarım kürede çevresel uyarılara karşı sağ yarım küreye göre daha fazla sinirsel aktivite gözlendi. Yani yeni bir ortamda uyuduğumuzda beynin sol yarım küresi adeta bir gece gözlemcisi gibi davranıyor. İlk gece etkisi, tanımadığımız ve potansiyel olarak tehlikeli bir çevrede hayatta kalmak için gerekli bir uyum mekanizması olabilir.

Yeni bir ortamda ilk defa uyuduğumuzda neden sol beynin sağ beyine göre daha etkin olduğu ise tam olarak bilinmiyor. Bu sorunun cevabı olabileceği düşünülen görüşlerden biri sol beyinde beyin bölgeleri arasındaki işlevsel bağlantıların sağ beyne göre daha güçlü olması. Bu durum bir tehlike algılandığında daha hızlı tepki verilmesi için avantaj sağlayabilir.

 

Kaynak:
Tamaki, M. ve ark., “Night watch in one brain hemisphere during sleep associated with the first-night effect in humans”, Current Biology, Cilt 26, Sayı 9, s. 1190–1194, 2016.

 

Yazar Hakkında:
M. Bünyamin Yıldırım
Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Öğrencisi

İlgili İçerikler

Tıp ve Sağlık

ABD’li biyolog Ross G. Harrison 1907’de erişkin bir kurbağadan elde ettiği lenf sıvısında kurbağa sinir hücrelerini büyütmeyi başardı.

Tıp ve Sağlık

Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü bu yıl, kanser tedavisi için bağışıklık sistemini hedef alan yöntemlerin geliştirilmesine yaptıkları katkılar sebebiyle James P. Allison ve Tasuku Honjo'ya verildi.

Tıp ve Sağlık

Dünya Sağlık Örgütü tarafından geçtiğimiz haziran ayında güncellenen Uluslararası Hastalık Sınıflandırması’na video oyunu oynama bozukluğu eklendi.

Tıp ve Sağlık

Bir grup araştırmacı, göz muayeneleri sırasında erken Alzheimer teşhisine imkân veren bir yöntem geliştirdi.

Tıp ve Sağlık

Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nden araştırmacılar otizmli çocuklarda terapi amaçlı kullanılabilecek robotlar için bir yapay zekâ uygulaması geliştirdi.

Tıp ve Sağlık

Yaz ayları birçoğumuz için dinlendiğimiz, seyahat ettiğimiz ve yeni yerler keşfettiğimiz bir dönem. Açık havada yaptığımız etkinliklerin arttığı bu sıcak günlerde yuvalarını terk eden sürüngenler, örümcekler ve böceklerle karşılaşma olasılığımız diğer mevsimlere göre daha yüksek.

Tıp ve Sağlık

Güneş'ten gelen UVA ışınlar cildin alt katmanlarına nüfuz ederek erken yaşlanmaya, kırışıklıklara ve kalıcı cilt hasarlarına dolayısıyla da cilt kanserine neden olabilir, UVB ışınlar ise güneş yanıklarına ve cilt kanserine yol açabilir.

Tıp ve Sağlık

Harvard Üniversitesi’nde çalışan bir grup araştırmacı, şeker hastalarının insülin hormonunu ağız yoluyla almasına imkân veren bir yöntem geliştirdi. Bu yöntem sayesinde gelecekte şeker hastaları kan şekerlerini kontrol etmek için her gün bir, iki kez kendilerine iğne yapmak yerine hap kullanmaya başlayabilirler.

Tıp ve Sağlık

Gece uyumadan önce sosyal medyada neler olduğuna bakayım derken uykunuzu yarım saat ertelediğiniz oluyor mu? Peki, sabahları nasıl uyanıyorsunuz? Bebekler gibi rahat uyumuş olarak mı, yoksa zaman hızla geçmiş ve uyumanızla uyanmanız bir olmuş gibi mi?

Tıp ve Sağlık

2015 yılında sağlık bilimleri alanındaki çalışmalarıyla TÜBİTAK Bilim Ödülü’ne layık görülen Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan ile araştırma konusu olan elektrokimyasal biyosensörler üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.