Skip to content Skip to navigation

Sinemada Altın Yıllar: 1977-1990

Dr. Vedat Güntay
31/03/2020 - 19:12

“Sinemada altın yıllar” dönemi olarak adlandırılan 1977-1990 yılları arasında birçok önemli yapım seyirciyle buluştu. 1977 yılında yönetmenliğini George Lucas’ın yaptığı Yıldız Savaşları: Bölüm IV – Yeni Bir Umut tüm zamanların en popüler, ekonomik bakımdan en kârlı ve en başarılı bilim kurgu aksiyon filmlerinden biri oldu. Tunus, Guatemala ve Kaliforniya’daki Ölüm Vadisi'nde çekilen filmde bilgisayar ortamında hazırlanan görsel efektler ile özel efekt teknolojisi ilk kez birlikte kullanıldı.

Yıldız Savaşları: Bölüm IV – Yeni Bir Umut (1977) filminin açılış sekansı

Lucas, geleneksel olarak devam eden görsel efekt tasarımı için yeni bir üretim modeli oluşturmak istedi. İlk olarak kendi stüdyosunu inşa ederek genç sanatçı ve teknisyenlerden oluşan bir ekip kurdu. Ekonomik bakımdan fayda sağlamayacağı ve anlamsız olduğu düşünülen bilim kurgu türünden kâr elde etmeyi başardı ve sinemada görsel efekt tasarımının yeniden yükselişine katkı sağladı. Uzay savaşlarını etkili bir şekilde yansıtmak isteyen Lucas, İkinci Dünya Savaşı filmlerinde olduğu gibi, savaş uçaklarının it dalaşı yaptıkları anları (savaş uçaklarının yakın mesafelerde birbirlerini takip ederek hızlı manevralar yapması) perdeye taşıdı. Önce bunu mevcut efekt tasarımı teknolojisini kullanarak gerçekleştirmek istedi. Uzay gemisi görüntülerini arka plan unsurlarıyla birleştirmeye çalışan Lucas, mevcut yöntemlerle bunu gerçekleştiremedi. Lucas’ın isteğini yerine getirebilmek adına ekibi yeni bir bilgisayar bağlantılı kamera kontrol sistemi geliştirdi.

Üçüncü Türden Yakınlaşmalar (1977) filminden bir sahne

Aynı yıl gösterime giren, yönetmenliğini Steven Spielberg’in yaptığı Üçüncü Türden Yakınlaşmalar adlı film nefes kesen özel efektlerle doluydu. Spielberg inandırıcı minyatürler, optik efektler, mekanik yaratık efektleri ve arka plan boyama gibi birçok görsel efekt tekniğini harmanlayarak filmde kullandı. Hem Yıldız Savaşları: Bölüm IV – Yeni Bir Umut hem de Üçüncü Türden Yakınlaşmalar filmleri gişede olağanüstü başarılar elde etti. 1970’li yıllar sona ererken özel efekt tasarımında kullanılan eski ekipmanlar bir tarafa kaldırıldı. Yeni nesil yönetmen ve efekt sanatçılarının film yapımlarında çalışma fırsatı bulduğu bir dönem başladı. Stüdyolar ve yapım şirketleri görsel efektlerin kâr sağlayabileceğini düşünmeye başladı. Yönetmenliğini Richard Donner’in yaptığı Süperman (1978), yönetmenliğini Ridley Scott’un üstlendiği Yaratık (1979) ve yine yönetmenliğini Francis Ford Coppola’nın yaptığı Kıyamet (1979) filmleriyle 1970’li yıllar sona erdi.

Bıçak Sırtı (1977) filmindeki fütüristik şehir sahnesi

1980’li yıllarda ise bilim kurgu aksiyon türü filmler beyaz perdede daha çok görülmeye başlandı. Ridley Scott’un yönettiği Bıçak Sırtı (1982), Ivan Reitman’in yönettiği Hayalet Avcıları (1984), James Cameron’un yönettiği Terminatör (1984) ve Robert Zemeckis’in yönettiği Geleceğe Dönüş (1985) bu önemli yapımlardan bazılarıydı. George Lucas ve Steven Spielberg gibi birçok yönetmenin filmlerinin görsel efekt tasarımını yapan ILM (Industrial Light & Magic) şirketi bu alanda kendine önemli bir yer edindi. Aynı yıl seyirciyle buluşan ve yönetmenliğini Irvin Kershner’in yaptığı Yıldız Savaşları: Bölüm V – İmparator filmi ile birlikte görsel efektler hikâye anlatımında daha da önem kazandı.

TRON (1982) filmindeki ışık bisikletleri

1982'de Disney, hikâyesi büyük ölçüde bir bilgisayarın içinde geçen TRON filmini çekti. Filmin birkaç dakikalık çekimi tamamen bilgisayarlar tarafından üretildi. Disney firması bunu bir tanıtım aracı olarak kullandı. TRON filminin gişedeki başarısızlığına rağmen bilgisayarda üretilen görüntülere duyulan ilgi azalmadı. Star Trek II: Khan'ın Gazabı (1982) filminde “başlangıç efekti” sahnesi ve Son Yıldız Savaşçısı (1984) filmindeki uzay savaşı unsurları gibi sahneler bilgisayarda üretildi. Bu filmlerle birlikte bilgisayarlarda üretilen görüntüler 1990’lara kadar sinemada çokça kullanıldı.

Bu ayki yazımızda, 1977-1990 yılları arasında sinemada görsel efekt tasarımı alanında yaşanan gelişmelere değindik. Gelecek yazımızda 1990’lı yıllar ve sonrasında yaşanan olayları ele alacağız.

Yazar Hakkında:
Dr. Vedat Güntay
TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi
Görsel İletişim Tasarımı Bölümü

İlgili İçerikler

Sosyal Bilimler

Bilim Genç olarak Doç. Dr. Berk Canberk ile eğitimde yapay zekâ konusu üzerine bir söyleşi gerçekleştirdik.

Sosyal Bilimler

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde nisan ayında objektiflerinizi evinize odaklamanızı istemiştik. Oylamalar sonucunda nisan ayının en beğenilen fotoğrafı Esra Pınarbaş’a ait Balkonumdan Manzaralar olarak belirlendi. 

Sosyal Bilimler

Bilim Genç olarak mayıs ayında objektiflerinizi pencerenizden gördüklerinize odaklamanızı istiyoruz.

Sosyal Bilimler

Bu etkinliğimizde origami ile lale yapıyoruz. Öte yandan lalenin nereden geldiğini, kelimenin kökenini ve kültürümüzdeki yerini merak ediyorsanız sizin için derlediğimiz bilgilere göz atabilirsiniz.

Sosyal Bilimler

Yakın zamanda yapılan bir araştırma yanlış bilimsel bilgilerin de internette yayıldığını gösteriyor.

Sosyal Bilimler

Geçtiğimiz aralık ayında Çin’in Wuhan şehrinde ortaya çıkan yeni tip koronavirüs, dünya çapında bir salgına dönüştü.

Sosyal Bilimler

Sanal ortamda gezebileceğiniz birçok müzenin yanı sıra ücretsiz erişebileceğiniz kütüphane ve dergiler, dışarı çıkmadan evinizin sınırlarını aşmanıza hatta başka ülkeleri “ziyaret” etmenize imkân veriyor.

Sosyal Bilimler

Kariyer seçimi hayatımızı doğrudan etkileyen çok önemli bir konu. Peki, kendimiz için hangi mesleğin doğru olduğuna nasıl karar verebiliriz?

Sosyal Bilimler

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2018 yılı “Troya Yılı”, 2019 yılı ise “Göbeklitepe Yılı” olarak ilan edilmişti. 2020 yılı teması olarak ise Patara Antik Kenti seçildi.

Sosyal Bilimler

Bilim Genç olarak nisan ayında objektiflerinizi evinize odaklamanızı istiyoruz. Örneğin evinizdeki çiçeklerin, ilginç tasarımlı nesnelerin, kitaplığınızın sanatsal fotoğrafını çekebilir ya da mutfakta yemek pişirmek gibi bilimsel süreçler içeren günlük aktiviteleri veya gün doğumunu, gün batımını ve bulutları fotoğraflayabilirsiniz.