Skip to content Skip to navigation

Dünyanın En Tuzlu Suları

Ayşenur Okatan
24/06/2020 - 16:21

Dünya yüzeyinin yaklaşık %70’i suyla kaplıdır. Bu suyun yaklaşık %97’sini ise okyanuslar oluşturur. Okyanuslar milyarca ton tuz içerebilir. Tuzluluk oranı ise bölgeden bölgeye değişir. Örneğin Ekvator çevresindeki sulak alanlar aşırı sıcaklardan dolayı çok tuzludur. Kutuplarda ise buzulların erimesi ve soğuk hava nedeniyle okyanusların tuzluluk oranı düşüktür.

Yemeğimizi tatlandırmak için tuz kullanırız. Tuzlar artı ve eksi yüklü iyonların birbiriyle iyonik bağ kurmasıyla oluşan kimyasal maddelerdir. Örneğin sofrada kullandığımız tuz (NaCl) artı yüklü sodyum (Na+) ve eksi yüklü klorür (Cl-) iyonlarından oluşur. Yeryüzündeki sularda farklı iyonlardan oluşan çeşitli tuzlar bulunur.

Deniz ve okyanusların genel olarak tuzluluk oranı %3,5’tir. Ürdün sınırında yer alan Lut Gölü’nün tuzluluk oranıysa yaklaşık %34’tür. Yani Lut Gölü’nün tuzluluk oranı deniz ve okyanuslarınkine göre 10 kat daha fazladır. Deniz ve okyanuslarda tuz olarak büyük oranda sodyum klorür (NaCl) bulunurken Lut Gölü’ndeki tuzlar farklı klorür tuzlarının yanı sıra bromür tuzlarından oluşur.

Antarktika’daki Victoria Toprakları’nda bulunan Don Juan Gölü’nün derinliği 10-30 cm arasında değişir. Hayli küçük ve sığ olan bu sulak alanının tuzluluk oranı %44’tür. İçeriğinde bulunan kalsiyum klorür tuzları -50°C’ye kadar sıvı hâlde kalabilir. Etrafı dağlarla çevrili olan göle konumundan dolayı kar yağmaz. Göl çevresindeki hava hayli soğuk ve kurudur. Gölün neden bu kadar tuzlu olduğu ile ilgili araştırmalar halen devam ediyor.

Don Juan Gölü

Dünyanın en büyük tuz göllerinden biri de Bolivya’da bulunan Salar de Uyuni Gölü’dür. Göl toplamda 10.582 km2’lik bir alana yayılmıştır. 3653 metre yükseklikte bulunan Salar de Uyuni Gölü’nün tarih öncesi çağlarda kurumuş farklı göllerin tekrar suyla dolmasıyla oluştuğu düşünülüyor. Gölün yüzeyi tamamen altıgen şekle sahip tuz kristalleriyle kaplıdır. Yaklaşık 10 milyar ton tuza sahip olduğu düşünülen gölden her yıl 25 bin ton tuz çıkarılır. Dünya genelindeki lityum ihtiyacının %50 ila %70’isi bu gölden karşılanır. Salar de Uyuni Gölü flamingoların yuva yaptığı önemli bir yaşam alanıdır. 2017 yılında vizyona giren Star Wars: Son Jedi filminde Crait adı verilen hayali gezegende geçen sahneler burada çekilmiştir.

Türkiye’de Ankara, Konya ve Aksaray illeri ile çevrili olan Tuz Gölü yaklaşık 1500 km2’lik bir alana sahiptir. Van Gölü’nden sonra Türkiye’nin en büyük gölüdür. Dünyanın da en büyük tuz göllerinden biridir. Türkiye’nin en az yağış alan bölgesinde bulunan Tuz Gölü’nün tuz oranı %32,4’tür.

Zengin bir biyolojik çeşitliliğe sahip olan Tuz Gölü’nde 85 kuş türü (örneğin bataklık kırlangıcı, suna, angıt, çamurcun, kılıçgaga, kocagöz ve martı türleri), dördü endemik olmak üzere 129 böcek türü, 15 memeli türü ve 38 endemik bitki türü bulunur. Türkiye’nin tuz ihtiyacının %40’ı Tuz Gölü’nden sağlanır.

Bataklık kırlangıcı, Tuz Gölü’nde yaşayan kuşlardan biri

Kaynaklar:

 

İlgili İçerikler

Yerbilimleri

Bir grup araştırmacının yaptığı çalışmalar, Dünya’nın sıvı dış çekirdeğinden mantoya demir atomları sızdığını ve bu atomların volkanik etkinlikler sırasında yeryüzüne ulaştığını gösteriyor.

Yerbilimleri

536 kış mevsiminin sona ermediği yıl olarak tarihe geçti. 536 yılında gerçekleşen volkanik bir patlamadan sonra açığa çıkan kül bulutları atmosferi kaplamış, Güneş kara bulutların arkasında kalmış, 18 ay boyunca gündüzleri karanlıkta geçmiş, ekinler yetişememiş, Çin’de yaz mevsiminde kar yağmıştı.

Yerbilimleri

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemeler kullanarak deprem gerçekleştiğinde ses ve ışık ile uyarı veren bir deprem alarm düzeneği tasarlıyoruz.

Yerbilimleri

Yeryüzünde çok sayıda deprem meydana gelir. Bazı depremlerin gücü hissedilemeyecek kadar küçüktür. Bu nedenle herhangi bir zarara yol açmazlar. Şiddetli depremler ise büyük çapta can ve mal kaybına sebep olabilir. Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kolayca bulabileceğiniz malzemelerle basit bir sismograf düzeneği tasarlayıp çalışma prensibini öğreniyoruz.

Yerbilimleri

Türkiye önemli fay hatlarını barındıran bir deprem ülkesidir. Deprem önlenebilir bir doğa olayı olmasa da depremin yıkıcı etkilerini alacağımız önlemlerle en aza indirebiliriz. Peki depreme karşı hazırlıklı olmak için neler yapabiliriz?

Yerbilimleri

Peru’nun güneyindeki antik İnka şehri Machu Picchu, And Dağları’nda 2430 metre yükseklikteki bir tepenin üzerinde yer alır. 1438-1472 yılları arasında hüküm süren İmparator Pachacuti için inşa edildiği düşünülen şehir, 2007 yılında Dünyanın Yeni Yedi Harikası’ndan biri olarak seçilmişti.

Yerbilimleri

Geçmişi günümüzden yaklaşık 12.000 yıl öncesine kadar uzanan Göbeklitepe Arkeolojik Alanı’nda yapılan kazı çalışmaları hızla devam ediyor. Göbeklitepe uygarlık tarihi ile ilgili bildiklerimizi tamamen değiştirebilir.

Yerbilimleri

İstanbul’da geçmişte çok büyük depremler meydana geldiği biliniyor. 22 Mayıs 1766 yılında meydana gelen 7,5 büyüklüğündeki son büyük deprem, kentte çok büyük bir yıkıma sebep olmuştu.

Yerbilimleri

Uluslararası Yerbilimleri Birliğinin bir parçası olan Uluslararası Katmanbilgisi Komisyonu yaklaşık on yıl önce Antroposen Çalışma Grubu adlı bir kurul oluşturmuştu. Otuz dört üyeden oluşan kurulun görevi, Antroposen olarak adlandırılan, insan etkinliklerinin yerküreyi şekillendirdiği yeni bir jeolojik çağın başlayıp başlamadığı hakkında karar vermekti. 

Yerbilimleri

Volkanik patlamalar sonucu ağaçlar, evler, tarlalar, yollar ve fabrikalar zarar görebilir. Hatta can kayıpları bile yaşanabilir. Peki tarihten bu yana birçok yeri yaşanmaz hale getiren bu doğal afet nasıl gerçekleşiyor?