Skip to content Skip to navigation

Aralık Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
04/12/2019 - 16:07

Yılın son ayında gökyüzünde çıplak gözle gözleyebileceğiniz beş gezegeni de görme fırsatı bulabilirsiniz.

Mars ve Merkür aralık ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ayın ilk yarısında Merkür ve Mars'ı Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile birlikte doğu-güneydoğu ufkunun üzerinde görebilirsiniz.

Merkür, Mars ve Spika gün doğumundan yaklaşık bir saat önce gökyüzünde sıralanmış hâlde

Mars ay boyunca Güneş’ten yaklaşık iki saat önce doğu ufkundan doğuyor. Merkür 28 Kasım’da en büyük batı uzanımı konumuna ulaşmıştı. Bu tarihten sonra ise yörünge hareketi sırasında Dünya’ya göre Güneş’in arkasına doğru hareket ediyor. Bu nedenle Merkür aralık ayının sonuna doğru Güneş’in parlaklığı nedeniyle görülemiyor.

Aralık ayının başında ise Venüs, Satürn ve Jüpiter gökyüzünde gün batımından sonra ortaya çıkıyor. Ayın ilk günlerinde Jüpiter Güneş’ten yaklaşık bir saat sonra batıyor. Ancak Jüpiter 27 Aralık’ta Güneş’in arkasından geçmeye hazırlanıyor. Bu nedenle aralık ayının ikinci yarısından sonra Jüpiter’i birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün değil.

11 Aralık akşamı Venüs ve Satürn gökyüzünde birbirine çok yakın görülebilir.

Aralık ayında akşamları Ay’dan sonra gökyüzünün en parlak gökcismi Venüs. Venüs Güneş’in batışından sonra güneybatı yönünde ufkun üzerinde ortaya çıkıyor. Venüs’ü ayın ilerleyen günlerinde daha uzun süreler gökyüzünde gözlemlemek mümkün.

Satürn ise aralık ayının ilk günlerinde akşamları gökyüzünü Venüs ve Jüpiter’le paylaşıyor. Ancak Satürn ayın ilerleyen günlerinde ufkun üzerinde daha az yükseliyor ve gözlenebileceği süre kısalıyor.

26 Aralık’ta halkalı Güneş tutulması gerçekleşiyor. Asya ve Avustralya kıtalarından gözlenebilecek tutulma Türkiye’den görülemiyor.

Güneş tutulması sırasında Güneş, Ay ve Dünya aynı hizadadır. Tutulma sırasında Ay’ın görünür büyüklüğünün Güneş’inkinden küçük olması durumunda ise halkalı Güneş tutulması gözlenir.

Yılın en önemli göktaşı yağmurlarından biri olan İkizler göktaşı yağmuru 13-14 Aralık’ta en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte uygun gözlem koşullarında saatte maksimum 120 göktaşı görülebilir.

İkizler göktaşı yağmurunda göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı nokta -saçılma noktası- İkizler Takımyıldızı’nda. 13 Aralık’ta göktaşlarının ortaya çıktığı nokta Güneş’in batışından sonra kuzeydoğu ufkunun üzerinden ortaya çıkıyor. Gece yarısından sonra saat 03.00 civarı başucu noktasına yaklaşıyor. Ancak Ay 12 Aralık’ta dolunay evresinden ayrıldığı için göktaşlarının görülmesini bir miktar zorlaştırıyor.

22 Aralık kış gündönümü yani gündüz süresinin en kısa olduğu tarih. Dünya’nın eksen eğikliği nedeniyle (Dünya’nın yörünge düzlemi ile dönme düzlemi arasındaki açı 23,5 derecedir) güneş ışınlarının yeryüzüne ulaşma açısı değişir. Kış gün dönümünde ise güneş ışınları Güney Yarımküre’deki Oğlak Dönencesi’ne dik açıyla gelir.

Kaynaklar:

 

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler önümüzdeki yıllarda Güneş ile ilgili araştırmaların altın çağının yaşanacağını düşünüyor. Hem yakın geçmişte hayata geçirilen hem de yakın gelecekte hayata geçirilmesi planlanan projeler sayesinde Güneş bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle incelenebilecek.

Gökbilim ve Uzay

1. TÜBİTAK Liseler Arası İnsansız Hava Araçları Yarışması’nın başvuruları başladı. Başvuru için son tarih 23 Mart 2020.

Gökbilim ve Uzay

5. TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 23 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren çevrimiçi olarak yapılacak. Yarışma 15 - 20 Eylül 2020 tarihleri arasında Gaziantep Alleben Göleti’nde gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 23.’sü düzenlenen Uluslararası Gökyüzü Gözlem Şenliği’nin başvuruları başladı. Başvurular 31 Mart’a kadar devam edecek. Etkinliğe bu yıl ilk defa yurt dışından da başvuru yapılabilecek. Şenliğe katılacak 1000 kişi nisan ayının ikinci haftasında kura ile belirlenecek.

Gökbilim ve Uzay

Şubat ayında Merkür ve Venüs, Güneş’in batışından sonra gökyüzünde. Mars, Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in doğuşundan önce görülebilir. Merkür, şubat ayının ilk yarısında gün batımından sonra Venüs’le birlikte güneybatı ufkunun üzerinde görülebilir. Merkür, 10 Şubat’ta en büyük doğu uzanımı konumuna ulaşıyor. 

Gökbilim ve Uzay

1666 yılının Ocak ayında çevrenizdeki herkesin konuştuğu, Robert Hooke’un bitler, pireler ve benzer canlıların mikroskop altında görünümünü zengin görsellerle anlatan Micrographia kitabını almış olsaydınız muhtemelen yazarın araya sıkıştırdığı birkaç ilgisiz konuya bakıp şaşırabilirdiniz. 

Gökbilim ve Uzay

Çin’in Chang'e-4 uzay aracı geçtiğimiz yıl ocak ayında Ay’ın karanlık yüzüne iniş yaptı. Bugünlerde ise daha ileri bir teknolojiye sahip Chang’e-5 Ay’a yolculuk için gün sayıyor. Chang’e-5, Çin’in Ay’dan örnek getirmek üzere planlanan ilk uzay görevi.

Gökbilim ve Uzay

Nisan 2019’da ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başaran 200 kişilik ekipte yer alan Prof. Dr. Feryal Özel ile Bilim Genç ekibi olarak bir söyleşi gerçekleştirdik.

Gökbilim ve Uzay

Erboğa Takımyıldızı’nın bir üyesi olan Proxima Centauri, Güneş Sistemi’ne en yakın yıldızdır. 2016 yılında gökbilim alanında yaşanan en önemli gelişmelerden biri, yıldızın etrafında dolanan bir gezegen keşfedilmesi olmuştu. Üstelik Proxima b adı verilen gezenin yaşama elverişli koşullara sahip olma ihtimali de var.

Gökbilim ve Uzay

Antik Çağ’ın Yunan filozoflarından ünlü matematikçi Pisagor, “Tellerin kıpırtısında geometri vardır, küreler arasındaki boşlukların hesaplanmasında da müzik” demiştir. Bundan dolayı, müzik aletlerindeki tellerin uzunluğu ile çıkardıkları sesler arasında bağlantı olduğunu öne süren ilk kişinin de MÖ 6. yüzyılda yaşayan Pisagor olduğu düşünülür.