Skip to content Skip to navigation

Birleşen Yıldız Çifti

Dr. Mahir E. Ocak
22/12/2014 - 08:53

Güneş, Samanyolu içinde yol alırken kütleçekimi ile kendisine bağlı gezegenleri ve diğer gökcisimlerini de beraberinde götürür. Fakat Güneş’in kütleçekimi ile bağlı olduğu başka bir yıldız yoktur. Güneş uzayda tek başına yol alır. Ancak bu durum neredeyse istisnaidir. Yıldızların büyük çoğunluğu, bir ya da daha fazla yıldızın birbirine kütleçekimi ile bağlı olduğu sistemlerin parçalarıdır. Bu yıldız grupları, uzayda yol alırken kendi ortak kütle merkezlerinin etrafında da döner.

Bilinen yıldız çiftlerinin bir örneği, MY Camelopardalis’tir. Kısaca MY Cam olarak da adlandırılan ve Zürafa takımyıldızında bulunan çok büyük kütleli bu sistem, 50 yıldan daha uzun bir süredir biliniyordu. Ancak aslında bir yıldız çifti olduğu sadece 10 sene önce anlaşılabilmişti. Dr. J. Lorenzo ve arkadaşlarının yakın zamanlarda yaptığı çalışmalar, bu sistemin özellikleri hakkında ilginç bilgiler sundu.

Calar Alto Gözlemevi’ndeki 2,2 metrelik teleskop ile yapılan gözlemler, yıldızların birbiri etrafında dönme süresinin sadece 1,2 gün olduğunu gösteriyor. Dolanma süresinin bu kadar kısa olması yıldızların birbirine çok yakın olduğuna işaret ediyor. Kütleleri Güneş’inkinin 32 ve 38 katı olan yıldızlar, saatte bir milyon kilometreden daha büyük hızlarla uzayda yol alıyor. Yıldızların kendi etraflarında dönmesi ise sadece bir gün kadar sürüyor. Bu sürenin bu kadar kısa olması da aynı şekilde yıldızların birbirine çok yakın olmasına bağlanıyor.

Araştırmacılar, Astronomy & Astrophysics’te yayımladıkları sonuçlardan iki yıldızın birleşme sürecinde olduğu çıkarımını yapıyor. Bu durumun nedeni yıldızların hem çok büyük hem de birbirine çok yakın olması. Çok büyük kütleli yıldızların küçük yıldızların birleşmesi ile oluştuğu, daha önceleri kuramsal olarak öne sürülmüştü. Ancak bu görüşü destekleyen herhangi bir gözlemsel veri yoktu. Dr. J. Lorenzo ve arkadaşlarının yaptığı çalışmalar, küçük yıldızların birleşerek daha büyük yıldızları oluşturduğu görüşünü destekleyen ilk gözlemsel verileri sundu.

İlgili İçerikler

Fizik

James Watt’ın buhar motorunu keşfetmesi Sanayi Devrimi’nin başlangıcı olarak kabul edilir. James Watt, buhar motorunu madenlerde ortaya çıkan suyun dışarı pompalanması için etkili bir yöntem ararken geliştirdi. İlk yazımızda Arşimet, 12. yüzyılda yaşayan el-Cezeri ve 16. yüzyılda yaşayan Takiyüddin’in suyun yukarı taşınması için geliştirdikleri düzenekleri anlatmıştık.

Fizik

Uluslararası bir araştırma grubu, araçların arka kısımlarına hava püskürten cihazlar yerleştirerek hava sürtünmesini azaltmayı başardı. Dr. Ruiying Li ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Physical Review Fluids’te yayımlandı.

Fizik

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemelerden güneş enerjisi ile çalışan bir yel değirmeni düzeneği tasarlayarak enerji dönüşümünü gözlemleyeceğiz.

Fizik

Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü ve Zürih Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, aşırı derecede düşük sıcaklıklara soğutulduğunda bile suyun donmasını engelleyen bir yöntem geliştirdi. 

Fizik

Nano ölçekteki malzemelerin özelliklerinin anlaşılması için gerçekleştirdiği uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmalarıyla 2018 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Doç. Dr. Hasan Şahin ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Gözümüz karanlık veya aydınlık ortamlarda, nesnelerin çok uzakta ya da çok yakında olduğu durumlarda net görüntüler oluşturabiliyor. Etkileyici fotoğraflar çekebilmek içinse fotoğraf makinesinde doğru ayarların yapılması gerekiyor. Gelin, görüntü oluşturma özelliğine sahip olan insan gözü ile fotoğraf makinesini karşılaştıralım.

Fizik

İletken, yüksüz iki levhanın birbirine paralel biçimde boşlukta konumlandırıldığını düşünelim. Klasik elektromanyetik kuram levhalara net bir elektriksel kuvvet etki etmeyeceğini söyler. Ancak gerçekte durum çok daha farklıdır. 

Fizik

Günümüzde sıcaklığı ölçmek hayli kolay. Peki, geçmişte insanlar sıcaklığı nasıl tanımlamıştı ve sıcaklığı nasıl ölçmüşlerdi? Gelin, termometrenin tarihî yolculuğuna birlikte göz atalım.

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde, nişasta ve su kullanarak hazırladığımız oobleck ile üzerine kuvvet uygulandığında akışkanlığı değişen yani bazen sıvı bazen de katı gibi davranan maddelerin özelliklerini inceliyoruz.

Fizik

Bir önceki yazımızda kuantum bilgisayarlardan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise kuatum bilgisayarlarda bilginin kodlandığı ve işlendiği temel birimler olan kübitlere değineceğiz.