Skip to content Skip to navigation

CERN’de Protonlar Tekrar Buluşuyor

Dr. Tuba Sarıgül
27/04/2015 - 16:30

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’ndeki (CERN) dünyanın en güçlü parçacık hızlandırıcısı Büyük Hadron Çarpıştırıcı (LHC) iki yıllık aradan sonra 5 Nisan’da tekrar çalışmaya başladı. LHC’nin yeniden başlatılması teknik problemler nedeniyle iki hafta ertelenmişti.

Parçacık hızlandırıcılar günümüzde evreni anlama konusunda bilim insanlarına önemli bilgiler sağlıyor. Bu nedenle dünyanın en büyük ve en güçlü parçacık hızlandırıcısı olan LHC, parçacık fiziği araştırmalarının temel bileşenlerinden biri. Yeni keşifler yapabilmek için ise parçacık hızlandırıcıların gücünün yani çarpışan parçacıkların enerjilerinin artırılması gerekiyor.

İki yıl süren geliştirmeler sayesinde LHC’de 13 TeV (13x1012 elektron volt) enerjiye sahip proton demetleri çarpışabilecek. Bu, çarpışan parçacıkların geçmiştekinin yaklaşık iki katı enerjiye sahip olacağı anlamına geliyor.

Çalışmadığı dönemde LHC’nin sadece gücü artırılmadı, aynı zamanda çarpıştırıcıya parçacıkların hızlandırılmasını sağlayan süperiletken mıknatısları koruyan sistemler eklendi.

21 Mart’ta yapılan testlerde LHC’nin 1232 süperiletken mıknatıslarından biri ile diotu arasındaki bağlantıda ortaya çıkan bir sorun nedeniyle hızlandırıcının yeniden başlatılması ertelenmişti. Diotlar LHC’nin mıknatıslarının süperiletkenliklerini kaybetmelerini engelleyen parçalar.

İlgili İçerikler

Fizik

James Watt’ın buhar motorunu keşfetmesi Sanayi Devrimi’nin başlangıcı olarak kabul edilir. James Watt, buhar motorunu madenlerde ortaya çıkan suyun dışarı pompalanması için etkili bir yöntem ararken geliştirdi. İlk yazımızda Arşimet, 12. yüzyılda yaşayan el-Cezeri ve 16. yüzyılda yaşayan Takiyüddin’in suyun yukarı taşınması için geliştirdikleri düzenekleri anlatmıştık.

Fizik

Uluslararası bir araştırma grubu, araçların arka kısımlarına hava püskürten cihazlar yerleştirerek hava sürtünmesini azaltmayı başardı. Dr. Ruiying Li ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Physical Review Fluids’te yayımlandı.

Fizik

Bu etkinliğimizde maliyeti uygun malzemelerden güneş enerjisi ile çalışan bir yel değirmeni düzeneği tasarlayarak enerji dönüşümünü gözlemleyeceğiz.

Fizik

Zürih Federal Teknoloji Enstitüsü ve Zürih Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, aşırı derecede düşük sıcaklıklara soğutulduğunda bile suyun donmasını engelleyen bir yöntem geliştirdi. 

Fizik

Nano ölçekteki malzemelerin özelliklerinin anlaşılması için gerçekleştirdiği uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmalarıyla 2018 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’ne layık görülen Doç. Dr. Hasan Şahin ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Gözümüz karanlık veya aydınlık ortamlarda, nesnelerin çok uzakta ya da çok yakında olduğu durumlarda net görüntüler oluşturabiliyor. Etkileyici fotoğraflar çekebilmek içinse fotoğraf makinesinde doğru ayarların yapılması gerekiyor. Gelin, görüntü oluşturma özelliğine sahip olan insan gözü ile fotoğraf makinesini karşılaştıralım.

Fizik

İletken, yüksüz iki levhanın birbirine paralel biçimde boşlukta konumlandırıldığını düşünelim. Klasik elektromanyetik kuram levhalara net bir elektriksel kuvvet etki etmeyeceğini söyler. Ancak gerçekte durum çok daha farklıdır. 

Fizik

Günümüzde sıcaklığı ölçmek hayli kolay. Peki, geçmişte insanlar sıcaklığı nasıl tanımlamıştı ve sıcaklığı nasıl ölçmüşlerdi? Gelin, termometrenin tarihî yolculuğuna birlikte göz atalım.

Fizik

Deneyler köşesinin yeni etkinliğinde, nişasta ve su kullanarak hazırladığımız oobleck ile üzerine kuvvet uygulandığında akışkanlığı değişen yani bazen sıvı bazen de katı gibi davranan maddelerin özelliklerini inceliyoruz.

Fizik

Bir önceki yazımızda kuantum bilgisayarlardan bahsetmiştik. Bu yazımızda ise kuatum bilgisayarlarda bilginin kodlandığı ve işlendiği temel birimler olan kübitlere değineceğiz.