Skip to content Skip to navigation

Ekim Ayında Gökyüzünde Neler Var?

Dr. Tuba Sarıgül
02/10/2017 - 15:16

Ekim ayının ilk günlerinde şafak vaktinde Mars ve Venüs gökyüzünde bir arada. Ayın ilk günlerinde Venüs’e göre ufka daha yakın olan Mars günler ilerledikçe yükselirken, Venüs ufka yaklaşıyor. 5 ve 6 Ekim sabahları iki gezegenin birbirine en yakın olduğu zamanlar.

Stellarium - 6 Ekim sabahı doğu ufku

Görselleri büyütmek için üzerlerine tıklayın.

Eğer güneşin doğuşundan kısa süre önce uyanabilirseniz Venüs’ü ve Mars’ı doğu ufkunun üzerinde gözlemleyebilirsiniz. Venüs ve Mars bu tarihten sonra birbirlerinden uzaklaşmaya başlayacak.

 

Stellarium - 18 Ekim sabahı doğu ufku

17 ve 18 Ekim’de ise Venüs, Mars ve yeniay evresine yaklaşan Ay’ı gökyüzünde birlikte gözlemleyebilirsiniz. Güneşin doğuşundan hemen önce doğu ufkunun üzerinde ortaya çıkan gökcisimlerini gözlemleme fırsatını kaçırmayın.

 

Ay 9 Ekim’de yerberi, 25 Ekim’de ise yeröte konumunda. Bu konumlardayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 366.900 km ve 405.200 km.

 

Stellarium - 9 Ekim gece yarısında doğu ufku

9 Ekim’de sondördün evresine yaklaşan Ay ile Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Ay ve Aldebaran 9 Ekim akşamı güneşin batışından yaklaşık üç saat sonra doğu ufkunun üzerinden doğacak. Doğdukları sırada birbirlerine çok yakın olan Ay ve Aldebaran ilerleyen saatlerde ayrılacaklar. Güneşin doğuşundan kısa süre önce güney ufkunun üzerine bakarsanız Ay’ı ve sağ alt tarafındaki kızıl nokta şeklindeki Aldebaran’ı gözlemleyebilirsiniz.

 

Merkür

8 Ekim’de Merkür üst kavuşum noktasında. Bu konumdayken Merkür, Güneş ve Dünya aynı hizadadır ve Güneş, Merkür ile Dünya arasında bulunur. Üst kavuşum noktasındayken Merkür ile Güneş arasındaki açısal mesafe çok küçük olduğundan, güneşin parlaklığı nedeniyle Merkür’ü gözlemlemek mümkün değil.

Merkür üst kavuşum noktasına yaklaşırken sabahları gün doğumundan önce gözlemlenebilirken, üst kavuşum noktasından uzaklaşırken güneşin batışından sonra gözlemlenmeye başlanacak.

 

Jüpiter

NASA - NASA’nın Juno uzay aracı Jüpiter’in güney kutbunun hizasında

Güneş Sistemi’nin en büyük gezegeni Jüpiter, ekim ayının ilk günlerinde güneşin batışından sonra batı ufkunun üzerinde kısa süre gözlemlenebilecek. Ayın ilerleyen günlerinde Jüpiter ile Güneş arasındaki açısal mesafe giderek azalacak.

Jüpiter 26 Ekim’de kavuşum noktasında. Bu konumdayken Jüpiter, Güneş ve Dünya aynı hizadadır ve Güneş, Jüpiter ile Dünya arasında bulunur. Bu konumdayken Dünya’dan bakıldığında Jüpiter ile Güneş arasındaki açısal mesafe çok küçük olduğundan, güneşin parlaklığı nedeniyle Jüpiter’i birkaç hafta boyunca gözlemlemek mümkün değil.

Jüpiter kasım ayının ilk haftasından itibaren gün doğumundan önce doğu ufkunun üzerinde ortaya çıkmaya başlayacak.

 

Satürn

Satürn ay boyunca gün batımından sonra güneybatı ufkunun üzerinden doğacak ve güneşten yaklaşık üç saat sonra batacak.

Stellarium - 24 Ekim akşamı güneybatı ufku

24 Ekim’de Satürn ve Ay gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Her iki gökcismi güneybatı ufkunun üzerinde Yılancı Takımyıldızı’nın yakınlarında gözlemlenebilir.

 

Uranüs

NASA - Uranüs’ün (solda) ve Neptün’ün (sağda) Voyager 2 uzay aracı tarafından alınan görüntüleri

Uranüs ay boyunca doğu ufkunun üzerinden doğacak, gece yarısına yakın saatlerde gökyüzünde en yüksek noktaya ulaşacak ve batı ufkundan batacak.

Uranüs 19 Ekim’de karşı konumda olacak. Gözlem için hayli uygun bir zaman olan bu tarihte Uranüs’ü Balıklar Takımyıldızı’nda bulabilirsiniz.

Karşı konumdayken Güneş, Dünya ve Uranüs aynı hizadadır ve Dünya, Güneş ile Uranüs’ün arasında bulunur. Uranüs karşı konumdayken Dünya’ya en yakındır. Bu, Uranüs’ün gökyüzünde her zamankinden daha büyük ve parlak görüneceği anlamına geliyor. Güneş Sistemi’ndeki Güneş’e en uzak ikinci gezegen olan Uranüs ile Dünya arasındaki mesafe Dünya ile Güneş arasındaki mesafenin yaklaşık 19 katı. Bu nedenle Uranüs’ün görünür büyüklüğündeki değişimi fark etmek hayli zor.

 

Orion göktaşı yağmuru

Orion göktaşı yağmurunun en etkin olduğu tarih 21 Ekim. Bu tarihte karanlık bölgelerde saatte yaklaşık 25 göktaşının gözlemlenebileceği tahmin ediliyor. Ay, yeniay evresinden yeni çıkmış olacağından göktaşlarının gözlemlenmesini zorlaştırmayacağı söylenebilir.

NASA - Orion göktaşı yağmurunun kaynağı Halley kuyrukluyıldızı

Göktaşı gözlemi yapmak için şehir ışıklarından uzak bir bölge bulun ve gökyüzünün en karanlık olduğu saatleri seçmeye çalışın. Yere yatın ve mümkün olduğunca uzun bir süre gökyüzüne bakın. Gözünüzün karanlığa alışması ve göktaşlarını ayırt etmeye başlamanız biraz zaman (yaklaşık 30 dakika yeterli olabilir) alabilir.

Orion göktaşı yağmurunu siz de gözlemlemek istiyorsanız, göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıkmaya başladıkları noktayı Avcı Takımyıldızı’nın en parlak ikinci yıldızı olan Betelgöz’ün kuzeydoğusuna bakarak bulabilirsiniz.

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

17 Ağustos 2017’de ABD’deki LIGO ve İtalya’daki Virgo dedektörleri kütleçekimsel dalga sinyalleri tespit etti. Kütleçekimsel dalgalardan yaklaşık 2 saniye sonra NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu aynı doğrultuda kısa süreli gama ışını patlaması gözlemledi.

Gökbilim ve Uzay

Avrupa Uzay Ajansı (ESA) tarafından 67P Churyumov-Gerasimenko kuyrukluyıldızının üzerine indirilen Rosetta uzay aracı, kuyrukluyıldızın çekirdeğinin kütlece %40’ını organik maddelerin oluşturduğunu keşfetti.

Gökbilim ve Uzay

Güneş Sistemi’nin en küçük üyelerinden olan kuyrukluyıldızlar ve asteroitler birbirine benzeyen ancak birbirinden farklı özellikleri olan gökcisimleri. Kuyrukluyıldızlar da asteroitler de Güneş Sistemi’nin oluşumundan arta kalan maddelerden oluşuyor.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimcinin yaptığı deneysel ve kuramsal çalışmalar TRAPPIST-1 sistemindeki bazı gezegenlerin yüzeyinde sıvı su bulunabileceğini gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Higgs bozonu, parçacık fiziğinin standart modelinde yer alan temel parçacıklardan biridir. İlk kez 1960’larda var olduğu öne sürülen bu parçacığın gerçekten var olup olmadığı parçacık fiziğinin en temel sorusu olarak görülüyordu. 

Gökbilim ve Uzay

Monthly Notices of the Royal Astronomical Society dergisinde yayımlanan araştırmaya göre Samanyolu gibi büyük gökadalar sahip oldukları atomların yaklaşık yarısını, gökadalar arası madde transferi yoluyla, başka gökadalardan alıyor.

Gökbilim ve Uzay

Dev gezegenlerin içindeki koşulların oluşturulduğu deneylerde ilk kez “elmas yağmurları” gözlemlendi. Dr. D. Kraus ve arkadaşlarının yaptığı araştırmanın sonuçları Nature Astronomy’de yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Bazı takımyıldızlar mevsim değişimlerinin habercisidir. Örneğin kasım ayında doğu yönünde ortaya çıkmaya başlayan Avcı (Orion) Takımyıldızı kışın geldiğini gösterir.

Gökbilim ve Uzay

Geceleri gökyüzünün karanlık olması ilk bakışta güneş ışığının Dünya’nın karanlıkta kalan kısmına ulaşamamasına bağlanabilir.

Gökbilim ve Uzay

Eğer bilim kurgu filmlerini seviyorsanız ya da gökbilime ilginiz varsa karadelik ifadesini ...