Skip to content Skip to navigation

Hubble Uzay Teleskobu’nun Halefi: James Webb Uzay Teleskobu

Doç. Dr. Timur Şahin
22/02/2019 - 14:26

Northrop Grumman CC BY-NC-ND 2.0

James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWST) Hubble Uzay Teleskobu’nun yerini alması planlanıyor. Teleskobun adını aldığı James Edwin Webb bir bilim insanı veya mühendis değildi. Ancak James E. Webb 1961-1968 yılları arasında ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) yöneticiliğini yaptı. Aynı zamanda birçok profesyonel araştırmacıya uzay araştırmaları için mali destek sağlayan NASA Üniversite Programı’nın kurucusuydu.

Kızılötesi ışığı algılayacak olan James Webb Uzay Teleskobu; NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve Kanada Uzay Ajansı’nın (CSA) iş birliğiyle yürütülen bir proje kapsamında üretiliyor.

Teleskobun birincil aynası 18 parçadan oluşuyor. Teleskobun kurulumu tamamlandığında bu parçalar bir araya getirilerek çapı 6,5 metre olan yekpare bir ayna halini alacak.

JWST

Birincil ayna son derece hafif ancak çok zehirli bir malzeme olan berilyum (Be) elementinden üretiliyor. Periyodik tabloda lityumun (Li) hemen ardından gelen bu element yoğunluğu düşük, hafif, dayanıklı ve erime sıcaklığı yüksek bir malzemedir. Ortam sıcaklığında çok büyük değişimler olsa bile yapısı bozulmaz. Bu nedenle berilyum havacılık ve uzay alanlarında kullanılan önemli bir malzemedir. Berilyumun bir diğer önemli özelliği X-ışınlarına karşı geçirgen olmasıdır. Bu yüzden X-ışınlarını odaklayan merceklerin yapımında berilyum kullanılır.

NASA - E. Wheatley (STScI)

Birincil aynanın sıcaklığının -220ºC’de sabit tutulması bilimsel gözlemler için hayli önemli. Beş katmanlı olarak tasarlanan, tenis kortu büyüklüğündeki ısı kalkanı teleskobu Güneş’ten gelen ısıdan ve ışınlardan koruyor.

NASA - Chris Gunn - James Webb Uzay Teleskobu’nun beş katmanlı ısı kalkanı

Uzay teleskobu üzerindeki cihazlar (toplam dört kamera ve tayfölçer) yeryüzünde tespit edilmesi son derece güç olan kızılötesi dalga boyundaki çok zayıf sinyallerin bile kaydedilmesini sağlayacak. Teleskobun üzerinde yer alacak NIRspec adı verilen cihaz ile aynı anda 100 kadar gökcismini gözlemlemek mümkün olacak.

Herhangi bir sorun yaşanmaması durumunda James Webb Uzay Teleskobu'nun 2021’de Fransız Guyana’sından uzaya fırlatılması planlanıyor. James Webb Uzay Teleskobu Büyük Patlama’dan Güneş Sistemi’nin oluşumuna kadar daha birçok konuda önemli bilgiler sağlayacak.

 

Yazar Hakkında:
Doç. Dr. Timur Şahin
Akdeniz Üniversitesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Temmuz ayında Güneş’in batısına geçen Merkür ayın ortalarına doğru gökyüzünde görülebilecek. 

Gökbilim ve Uzay

Avrupa Güney Gözlemevi’ndeki (ESO) Çok Büyük Teleskop (VLT), Dünya’dan 520 ışık yılı uzaklıktaki AB Aurigae yıldızının etrafında yeni doğmakta olan bir gezegen görüntüledi.

Gökbilim ve Uzay

Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler ilk yıldızların tahmin edilenden daha erken bir dönemde oluşmaya başladığını gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Astronotlar ilk defa özel bir şirket tarafından geliştirilen uzay aracı ile Uluslararası Uzay İstasyonu’na taşındı. 

Gökbilim ve Uzay

Bir grup Japon araştırmacı, Mars’tan Dünya’ya gelmiş bir meteoritin içinde azotlu organik bileşikler keşfetti. Dr. Mizuho Koike ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Nature Communications’ta yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Haziran ayında çıplak gözle görülebilen tüm gezegenleri gözlemleme fırsatı bulabilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası bir araştırma grubu, nötrinoların ve antinötrinoların birbirlerine dönüşme süreçleri arasında belirgin farklar tespit etti.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yapılan çalışmalar sonucunda mezosfer deliklerini aydınlatan yeni bir tür “kutup ışığı” keşfedildi.

Gökbilim ve Uzay

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsünde çalışan bir grup araştırmacı da 2012 yılında tamamlanan Rossi X-Işını Zamanlama Kâşifi (RXTE) görevi sırasında toplanan verilerde karadelikler tarafından hareket yönü tersine çevrilen ışık ışınlarının izlerine rastlamışlar. 

Gökbilim ve Uzay

Son günlerde gökyüzünde ip gibi dizilmiş parlak noktaların geçişine tanık olmuş olabilirsiniz. Bu durumun nedeni, fütüristik projeleriyle bildiğimiz Elon Musk’ın sahip olduğu SpaceX şirketi tarafından geliştirilen Starlink projesi.