Skip to content Skip to navigation

Hubble Uzay Teleskobu’nun Halefi: James Webb Uzay Teleskobu

Doç. Dr. Timur Şahin
22/02/2019 - 14:26

Northrop Grumman CC BY-NC-ND 2.0

James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWST) Hubble Uzay Teleskobu’nun yerini alması planlanıyor. Teleskobun adını aldığı James Edwin Webb bir bilim insanı veya mühendis değildi. Ancak James E. Webb 1961-1968 yılları arasında ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) yöneticiliğini yaptı. Aynı zamanda birçok profesyonel araştırmacıya uzay araştırmaları için mali destek sağlayan NASA Üniversite Programı’nın kurucusuydu.

Kızılötesi ışığı algılayacak olan James Webb Uzay Teleskobu; NASA, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve Kanada Uzay Ajansı’nın (CSA) iş birliğiyle yürütülen bir proje kapsamında üretiliyor.

Teleskobun birincil aynası 18 parçadan oluşuyor. Teleskobun kurulumu tamamlandığında bu parçalar bir araya getirilerek çapı 6,5 metre olan yekpare bir ayna halini alacak.

JWST

Birincil ayna son derece hafif ancak çok zehirli bir malzeme olan berilyum (Be) elementinden üretiliyor. Periyodik tabloda lityumun (Li) hemen ardından gelen bu element yoğunluğu düşük, hafif, dayanıklı ve erime sıcaklığı yüksek bir malzemedir. Ortam sıcaklığında çok büyük değişimler olsa bile yapısı bozulmaz. Bu nedenle berilyum havacılık ve uzay alanlarında kullanılan önemli bir malzemedir. Berilyumun bir diğer önemli özelliği X-ışınlarına karşı geçirgen olmasıdır. Bu yüzden X-ışınlarını odaklayan merceklerin yapımında berilyum kullanılır.

NASA - E. Wheatley (STScI)

Birincil aynanın sıcaklığının -220ºC’de sabit tutulması bilimsel gözlemler için hayli önemli. Beş katmanlı olarak tasarlanan, tenis kortu büyüklüğündeki ısı kalkanı teleskobu Güneş’ten gelen ısıdan ve ışınlardan koruyor.

NASA - Chris Gunn - James Webb Uzay Teleskobu’nun beş katmanlı ısı kalkanı

Uzay teleskobu üzerindeki cihazlar (toplam dört kamera ve tayfölçer) yeryüzünde tespit edilmesi son derece güç olan kızılötesi dalga boyundaki çok zayıf sinyallerin bile kaydedilmesini sağlayacak. Teleskobun üzerinde yer alacak NIRspec adı verilen cihaz ile aynı anda 100 kadar gökcismini gözlemlemek mümkün olacak.

Herhangi bir sorun yaşanmaması durumunda James Webb Uzay Teleskobu'nun 2021’de Fransız Guyana’sından uzaya fırlatılması planlanıyor. James Webb Uzay Teleskobu Büyük Patlama’dan Güneş Sistemi’nin oluşumuna kadar daha birçok konuda önemli bilgiler sağlayacak.

 

Yazar Hakkında:
Doç. Dr. Timur Şahin
Akdeniz Üniversitesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) Güneş Sistemi’nin dışındaki gezegenleri (ötegezegen olarak adlandırılır) keşfetmek için tasarladığı Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) 18 Nisan 2018’de ABD’deki Cape Canaveral Üssü’nden SpaceX Falcon 9 roketiyle uzaya fırlatıldı.

Gökbilim ve Uzay

Göktaşı çarpmaları, gezegenlerin oluşumunda ve zamanla geçirdiği değişimlerde çok önemli rol oynar. Ancak bir göktaşı çarpması sonucu oluşmuş bir krateri, çarpmanın üzerinden yüz milyonlarca yıl geçtikten sonra inceleyerek çarpmanın hangi koşullar altında meydana geldiğini belirlemek çok zordur.

Gökbilim ve Uzay

Mart ayı Kuzey Yarımküre’ye baharı getiriyor. Çünkü 20 Mart’ta gerçekleşecek ilkbahar ılımı (yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih) Kuzey Yarımküre’de bahar mevsiminin başlangıcı olarak kabul edilir.

Gökbilim ve Uzay

Uzayda görev yapan yer gözlem uydularımızla iletişim kurmak amacıyla gerçekleştirilen Milli Yer İstasyonu Geliştirme Projesi’nin önemli bir aşaması olan, 7,3 metre çapındaki reflektör antenin üretimi geçtiğimiz yıl aralık ayında tamamlandı.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) Mars’ın yüzeyinde yaklaşık on beş yıldır araştırmalar yapan Opportunity keşif aracının görevi sonlandı. 

Gökbilim ve Uzay

2019 TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 8 Mart’a kadar devam edecek.

Gökbilim ve Uzay

Ay’ın görünmeyen yüzüne inen ilk uzay aracıolan Chang’e-4 Ay’ın görünmeyen yüzünün bugüne kadar kaydedilen yüksek uzaysal çözünürlüklü ve en güncel görüntülerini Dünya’ya gönderiyor.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup araştırmacı, uydu verilerini kullanarak nehir havzalarındaki su seviyelerinin değişimini tahmin etmeye imkân veren bir yöntem geliştirdi. Konu ile ilgili bir makale Dr. Eva Boergens ve arkadaşları tarafından Journal of Hydrology’de yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Dünya’ya 200 milyon ışık yılı uzaklıktaki Herkül Takımyıldızı’nda AT2018cow adı verilen bir gökcismi hızla parlaklaştıktan sonra kısa süre içinde sönükleşmişti. Uluslararası bir araştırma grubu bu olayın bir karadelik ya da bir nötron yıldızı gibi yoğun bir gökcisminin doğumu olduğunu ileri sürdü.

Gökbilim ve Uzay

1 Şubat’ta Ay, Venüs, Jüpiter ve Satürn Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde bir arada olacak. Bir sonraki gün ise yeniay evresine yaklaşan Ay ve Satürn çok yakın görünümde.