Skip to content Skip to navigation

İnsanlarda Doğuştan Gelen Bir Olasılık Anlayışı Var

Dr. Mahir E. Ocak
18/11/2014 - 14:41

İnsanların pek çoğu olasılık hesapları yapmakta zorlansa da yapılan son çalışmalar, insanların doğuştan gelen bir olasılık kavrayışına sahip olduğunu gösteriyor.

Geçmişte olasılık hesabı gerektiren konular ile ilgili mantık yürütebilmenin, eğitim ile kazanılan bir yeti olduğu düşünülürdü. Bu durumun en önemli sebeplerinden biri, olasılık matematiğinin ancak 17. yüzyılda geliştirilmiş olmasıydı. Araştırmacılar bu düşüncenin doğruluğunu sınamak için hiç matematik eğitimi almamış yetişkin insanlarla deneyler yaptı. Sonuçlar insanların doğuştan gelen bir olasılık anlayışına sahip olabileceğini gösteriyor.

Venedik’teki IUAV Üniversitesi’nde çalışan Dr. Vittorio Girotto ve arkadaşları, olasılık anlayışı ile ilgili deneyleri, Guatemala’da yaşayan yerli Maya halkından yetişkinlerle yapmış. Proceedings of the National Academy of Sciences (USA)’da yayımlanan sonuçlar, hiç matematik eğitimi almamış yetişkinlerin, olasılık ile ilgili deneylerde, öğrenciler ve yetişkin İtalyanlar kadar başarılı olduğunu gösteriyor.

Deneyler sırasında yetişkin Mayalara üç ayrı test uygulanmış. Birinci testte, deneklerin içinde üç mavi, bir sarı çöp olan bir torbadan rastgele bir çöp seçilmesi durumunda çöpün renginin ne olacağını tahmin etmeleri istenmiş. Katılımcıların büyük çoğunluğu, doğru biçimde maviyi tahmin etmiş. Uygulanan ikinci test, yetişkin Mayaların yeni bilgiler ışığında tahminlerini güncelleyebildiğini de gösteriyor. İçinde kare şeklinde dört kırmızı çöp ve daire şeklinde üç yeşil, bir kırmızı top bulunan bir torbadan rastgele bir çöp seçilmesi durumunda çöpün renginin ne olacağını tahmin etmesi istenen yetişkinler, doğru biçimde kırmızıyı seçmiş. Ancak deneklere çekilecek çöpün daire biçimli olacağı söylendiğinde, yetişkin Mayalar tahminlerini yeşil olarak değiştirmiş. Üçüncü testteyse deneklere rastgele çekilecek iki çöpün aynı renkte olup olmayacağı sorulmuş. Altı yaşın altındaki çocuklar bu tarz sorular karşısında çok zorlanmasına rağmen, yetişkin Mayaların gayet başarılı oldukları görülmüş. Tüm bu sonuçlar insanların hiç matematik eğitimi almadan da olasılık anlayışına sahip olabileceğine, yani insanlarda doğuştan gelen bir olasılık anlayışı olduğuna işaret ediyor.

 

İlgili İçerikler

Matematik

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Mayıs 2020 sorusunu doğru çözen 1 kişi TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından hediye kazandı.

Matematik

Aşağıda okun solundaki ifadelere bir fonksiyon uygulanıyor ve bu tekil fonksiyonların çıktıları okun sağ tarafındaki sayılar oluyor. Buna göre, soru işaretleri ile belirtilen rakamlar hangileridir?

Matematik

Keloğlan, cücelerin bir doğru üzerinde dizilmiş 7 kutudan birine 1, birine 2, ... ,

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Mayıs 2020 sorusunu doğru çözenler belli oldu.

Matematik

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Nisan 2020 sorusunu doğru çözenler arasından kura ile belirlenen 5 kişi TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından hediye kazandı. 

Matematik

Aşağıda okun solundaki ifadelere bir fonksiyon uygulanıyor ve bu tekil fonksiyonların çıktıları okun sağ tarafındaki sayılar oluyor. Buna göre, soru işareti ile belirtilen rakam nedir?

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Nisan 2020 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış bu listedeki ilk 3 kişi ve doğru çözenler arasından kura ile belirlenen 7 kişi TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından hediye kazandı.

Matematik

Ormanda mantar toplayan cüceler, mantarları çiftliğe taşımak için cücelerden birini çiftliğe yollayarak Keloğlan’dan birkaç sepet...

Matematik

Yoshinosuke Hirakawa ve Hideki Matsumura adlı iki matematikçi sıradışı özelliklere sahip bir üçgen çiftinin türünün tek örneği olduğunu ispatladı.

Matematik

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Mart 2020 sorusunu doğru çözenler arasından kura ile belirlenen 5 kişi TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından hediye kazandı.