Skip to content Skip to navigation

İnsanlarda Doğuştan Gelen Bir Olasılık Anlayışı Var

Dr. Mahir E. Ocak
18/11/2014 - 14:41

İnsanların pek çoğu olasılık hesapları yapmakta zorlansa da yapılan son çalışmalar, insanların doğuştan gelen bir olasılık kavrayışına sahip olduğunu gösteriyor.

Geçmişte olasılık hesabı gerektiren konular ile ilgili mantık yürütebilmenin, eğitim ile kazanılan bir yeti olduğu düşünülürdü. Bu durumun en önemli sebeplerinden biri, olasılık matematiğinin ancak 17. yüzyılda geliştirilmiş olmasıydı. Araştırmacılar bu düşüncenin doğruluğunu sınamak için hiç matematik eğitimi almamış yetişkin insanlarla deneyler yaptı. Sonuçlar insanların doğuştan gelen bir olasılık anlayışına sahip olabileceğini gösteriyor.

Venedik’teki IUAV Üniversitesi’nde çalışan Dr. Vittorio Girotto ve arkadaşları, olasılık anlayışı ile ilgili deneyleri, Guatemala’da yaşayan yerli Maya halkından yetişkinlerle yapmış. Proceedings of the National Academy of Sciences (USA)’da yayımlanan sonuçlar, hiç matematik eğitimi almamış yetişkinlerin, olasılık ile ilgili deneylerde, öğrenciler ve yetişkin İtalyanlar kadar başarılı olduğunu gösteriyor.

Deneyler sırasında yetişkin Mayalara üç ayrı test uygulanmış. Birinci testte, deneklerin içinde üç mavi, bir sarı çöp olan bir torbadan rastgele bir çöp seçilmesi durumunda çöpün renginin ne olacağını tahmin etmeleri istenmiş. Katılımcıların büyük çoğunluğu, doğru biçimde maviyi tahmin etmiş. Uygulanan ikinci test, yetişkin Mayaların yeni bilgiler ışığında tahminlerini güncelleyebildiğini de gösteriyor. İçinde kare şeklinde dört kırmızı çöp ve daire şeklinde üç yeşil, bir kırmızı top bulunan bir torbadan rastgele bir çöp seçilmesi durumunda çöpün renginin ne olacağını tahmin etmesi istenen yetişkinler, doğru biçimde kırmızıyı seçmiş. Ancak deneklere çekilecek çöpün daire biçimli olacağı söylendiğinde, yetişkin Mayalar tahminlerini yeşil olarak değiştirmiş. Üçüncü testteyse deneklere rastgele çekilecek iki çöpün aynı renkte olup olmayacağı sorulmuş. Altı yaşın altındaki çocuklar bu tarz sorular karşısında çok zorlanmasına rağmen, yetişkin Mayaların gayet başarılı oldukları görülmüş. Tüm bu sonuçlar insanların hiç matematik eğitimi almadan da olasılık anlayışına sahip olabileceğine, yani insanlarda doğuştan gelen bir olasılık anlayışı olduğuna işaret ediyor.

 

İlgili İçerikler

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Aralık 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

4×4’lük satranç tahtasının her birim karesine birer gerçel sayı yazılmıştır. Ortak kenar paylaşan birim karelere yazılmış sayılar komşu sayılardır. Her sayının komşu sayılarının toplamı 6’ya eşit olan bir satranç tahtasındaki sayıların toplamı en fazla kaç olabilir?

Matematik

Tüm birim kareleri beyaz olan 11 × 11’lik satranç tahtasının herhangi bir birim karesini seçip kırmızıya boyuyoruz. Bundan sonraki her adımda en son boyanmış kareyle...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Kasım 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

Keloğlan cüceleri iki grup halinde mantar toplamak için ormana yolluyor. Dönüşte birinci gruptaki cücelerin cüce başına 59, ikinci gruptaki cücelerin ise cüce başına 14 mantar topladığını görüyor. Keloğlan, cücelerin moralini yükseltmek için...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Ekim 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

Keloğlan 792 cücenin bulunduğu bir çiftlikte bir matematik etkinliği düzenliyor ve cücelerden hazırladığı 12 soruyu çözmelerini istiyor. Etkinlik sonunda Keloğlan her cücenin tam olarak 7 soru çözdüğünü ve...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Eylül 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

Özdeş geometrik şekiller kullanarak yüzeyleri döşemek, çok eski zamanlardan beri insanların zihnini meşgul eden matematik problemlerinden biri. Bu amaçla kullanılabilecek çeşitli şekiller biliniyor. 

Matematik

Çiftlikteki 35 cücenin her biri on gün boyunca her gün ormandan birer mantar topladı. Keloğlan toplanan her mantarın beyaz veya kahverengi olduğunu, her beyaz mantarın 10 veya 20 gram...