Skip to content Skip to navigation

İnsanlarda Doğuştan Gelen Bir Olasılık Anlayışı Var

Dr. Mahir E. Ocak
18/11/2014 - 14:41

İnsanların pek çoğu olasılık hesapları yapmakta zorlansa da yapılan son çalışmalar, insanların doğuştan gelen bir olasılık kavrayışına sahip olduğunu gösteriyor.

Geçmişte olasılık hesabı gerektiren konular ile ilgili mantık yürütebilmenin, eğitim ile kazanılan bir yeti olduğu düşünülürdü. Bu durumun en önemli sebeplerinden biri, olasılık matematiğinin ancak 17. yüzyılda geliştirilmiş olmasıydı. Araştırmacılar bu düşüncenin doğruluğunu sınamak için hiç matematik eğitimi almamış yetişkin insanlarla deneyler yaptı. Sonuçlar insanların doğuştan gelen bir olasılık anlayışına sahip olabileceğini gösteriyor.

Venedik’teki IUAV Üniversitesi’nde çalışan Dr. Vittorio Girotto ve arkadaşları, olasılık anlayışı ile ilgili deneyleri, Guatemala’da yaşayan yerli Maya halkından yetişkinlerle yapmış. Proceedings of the National Academy of Sciences (USA)’da yayımlanan sonuçlar, hiç matematik eğitimi almamış yetişkinlerin, olasılık ile ilgili deneylerde, öğrenciler ve yetişkin İtalyanlar kadar başarılı olduğunu gösteriyor.

Deneyler sırasında yetişkin Mayalara üç ayrı test uygulanmış. Birinci testte, deneklerin içinde üç mavi, bir sarı çöp olan bir torbadan rastgele bir çöp seçilmesi durumunda çöpün renginin ne olacağını tahmin etmeleri istenmiş. Katılımcıların büyük çoğunluğu, doğru biçimde maviyi tahmin etmiş. Uygulanan ikinci test, yetişkin Mayaların yeni bilgiler ışığında tahminlerini güncelleyebildiğini de gösteriyor. İçinde kare şeklinde dört kırmızı çöp ve daire şeklinde üç yeşil, bir kırmızı top bulunan bir torbadan rastgele bir çöp seçilmesi durumunda çöpün renginin ne olacağını tahmin etmesi istenen yetişkinler, doğru biçimde kırmızıyı seçmiş. Ancak deneklere çekilecek çöpün daire biçimli olacağı söylendiğinde, yetişkin Mayalar tahminlerini yeşil olarak değiştirmiş. Üçüncü testteyse deneklere rastgele çekilecek iki çöpün aynı renkte olup olmayacağı sorulmuş. Altı yaşın altındaki çocuklar bu tarz sorular karşısında çok zorlanmasına rağmen, yetişkin Mayaların gayet başarılı oldukları görülmüş. Tüm bu sonuçlar insanların hiç matematik eğitimi almadan da olasılık anlayışına sahip olabileceğine, yani insanlarda doğuştan gelen bir olasılık anlayışı olduğuna işaret ediyor.

 

İlgili İçerikler

Matematik

TÜBİTAK Türkiye Sanayi Sevk ve İdare Enstitüsü (TÜSSİDE) bu yıl ilk defa lise öğrencilerine yönelik matematik bilim kampı düzenliyor. Matematik Bilim Kampı 2018’e katılmak isteyenler için son başvuru tarihi 3 Ağustos 2018.

Matematik

Keloğlan tahtaya bir tam sayı yazıyor. Daha sonra yedi cücenin her biri, kendisinden önce yazılmış sayılardan küçük olmayacak şekilde tahtaya birer sayı yazıyor. Tahtaya yazılmış ilk yedi sayının...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Haziran 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu.

Matematik

1, 2, ... , 101 sayıları bir çemberin etrafına rastgele diziliyor. Saat yönündeki komşusuyla bölünebilen sayılara “mutlu sayı” diyelim. Bir dizilişte en fazla kaç “mutlu sayı” bulunabilir?

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Mayıs 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu. Doğru çözümü gönderme zamanına göre sıralanmış ilk 10 okurumuz Bilim Genç'ten kitap hediyesi kazandı.

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Nisan 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu.

Matematik

10x10’luk satranç tahtasının birim karelerinden bazılarına birer taş yerleştirilmiştir. Her köşegen üzerinde en fazla üç taş bulunabiliyorsa, satranç tahtasının üzerinde en fazla kaç taş olabilir?

Matematik

Her biri 2x2 birim karelik birkaç karton parçası, 13x13 birim karelik bir satranç tahtasının üzerine, karton parçalarının her biri satranç tahtasının...

Matematik

Ayın Matematik Sorusu köşesinde Mart 2018 sorusunu doğru çözenler belli oldu.

Matematik

Matematikçilere verilen en saygın ödüllerden biri olan Abel Ödülü’ne bu yıl, geniş bir yelpazede önemli uygulamaları olan şaşırtıcı bağlantılar keşfetmesinden ötürü Kanadalı matematikçi Robert Langlands layık görüldü.