Skip to content Skip to navigation

Kasım Ayında Gökyüzünde Neler Oluyor?

Dr. Tuba Sarıgül
01/11/2018 - 11:07

Boğa Takımyıldızı’nda Işıldayan İki Yıldız Kümesi

Boğa Takımyıldızı’ndaki Ülker (Pleiades) ve Boğa (Hyades) yıldız kümeleri kasım ayında Güneş’in batışından sonra doğu ufkunun üzerinden yükseliyor. Ülker ve Boğa yıldız kümelerinin gökyüzünde görülmesi Kuzey Yarımküre’de kışın yaklaştığının habercisi olarak kabul edilir.

Görseli büyütmek için üstüne tıklayın.

Yedi Kız Kardeş olarak da bilinen Ülker Yıldız Kümesi, Dünya’dan yaklaşık 400 ışık yılı uzaktadır. Ülker Yıldız Kümesi’nde çıplak gözle fark edilebilen yıldızların sayısı gözlem koşullarına göre değişiklik gösterebilir. Boğa Takımyıldızı’ndaki Boğa Yıldız Kümesi ise Dünya’ya en yakın yıldız kümesidir. Takımyıldızın en parlak yıldızı Aldebaran boğanın gözü olarak da bilinirken, Boğa Yıldız Kümesi’ndeki yıldızlar boğanın kafasını oluşturur. Aldebaran Boğa Yıldız Kümesi'nin içinde yer alıyormuş gibi görünse de aslında yıldız kümesinin bir üyesi değildir.

 

Kasım Ayının Göktaşı Yağmurları

Boğa (Taurid) göktaşı yağmurunun güney kolu 5 Kasım’da en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Kuzey kolunun etkinliğinin en yüksek olduğu tarih ise 12 Kasım. Bu tarihlerde saatte birkaç göktaşı gözlenebilir. Boğa göktaşı yağmuru sırasında gökyüzünde hareket eden parçacıkların hızı (~30 km/sa) görece düşük olduğundan, göktaşlarını daha uzun süre gözlemek mümkün. Kaynağı 2P/Encke kuyrukluyıldızı olan Boğa göktaşı yağmuru her yıl ekim ve kasım aylarında etkin oluyor.

Kasım ayının ikinci önemli göktaşı yağmuru olan Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru 17-18 Kasım’da en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Saatte en fazla 15 göktaşının gözlenebileceği bu tarihte göktaşlarının gökyüzünde ortaya çıktığı noktayı gece yarısından sonra doğu ufkunun üzerinde Aslan Takımyıldızı’nda bulabilirsiniz. Aslan göktaşı yağmurunun kaynağı ise 55P/Tempel-Tuttle kuyrukluyıldızı.

Görseli büyütmek için üstüne tıklayın.

Ay, 14 Kasım’da Dünya’ya en uzak konumda, 26 Kasım’da Dünya’ya en yakın konumda olacak. Bu konumlardayken Ay ve Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 404.350 km ve 366.625 km.

Ay ve Satürn 11 Kasım’da gökyüzünde birbirine yakın görünecek. İki gökcismi Güneş’in batışından sonra güneybatı ufkunun üzerinde birlikte görülebilir. Ay, 16 Kasım’da Mars ile yakın görünümde. Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran 24 Kasım’da gökyüzünde birbirine yakın görünecek. Dolunay evresindeki Ay ve kırmızı dev Aldebaran gece yarısına yakın saatlerde birlikte gözlenebilir.

Görseli büyütmek için üstüne tıklayın.

Merkür, 6 Kasım’da en büyük doğu uzanımı konumuna ulaşacak. Bu konumdayken Merkür’ün uzanım açısı yani Dünya’dan Merkür’e ve Dünya’dan Güneş’e giden doğrultular arasındaki açı 23 derece. Merkür ayın ilk yarısında Güneş’in batışından sonra kısa süreliğine batı ufkunun üzerinde görülebilir. Ancak Merkür ufkun üzerinde çok yükselmediğinden gözlenmesi zor. Kasım ayının ilerleyen günlerinde gökyüzünde Güneş’e yaklaşmaya başlayan Merkür, 27 Kasım’da Güneş ile Dünya’nın arasından geçecek. Bu süreçte Merkür birkaç hafta görülemeyecek.

Görseli büyütmek için üstüne tıklayın.

Venüs, kasım ayı boyunca Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde olacak. Ayın başında kısa süre gözlenebilen Venüs’ün gözlem süresi ayın ilerleyen günlerinde iki saate ulaşıyor. Ufkun üzerinde yükselmeye devam eden ve parlaklığı artan Venüs, ayın ortasından itibaren Güneş doğmadan önce doğu ufkunda en parlak "sabah yıldızı" olarak görülecek. Venüs ve Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika kasım ayının ortasında birkaç gün boyunca gökyüzünde birbirine yakın görünecek. İki gökcismi Güneş’in doğuşundan önce doğu-güneydoğu ufkunun üzerinde birlikte görülebilir.

Mars, kasım ayının başında Oğlak Takımyıldızı’nda. Kızıl Gezegen ayın ilerleyen günlerinde Kova Takımyıldızı’na doğru hareket ediyor. Mars ay boyunca Güneş’in batışından gece yarısına kadar gökyüzünde olacak. Ancak parlaklığı ve görünür büyüklüğü her geçen gün azalıyor.

Jüpiter, ayın ilk günlerinde Güneş’in batışından sonra kısa süre gözlenebilir. Güneş’in arkasına doğru hareket eden gezegen 26 Kasım’da kavuşum noktasına ulaşacak. Güneş’le aralarındaki açısal mesafe çok küçük olacağından Jüpiter bu süreçte birkaç hafta boyunca görülemeyecek.

Satürn, kasım ayı boyunca Güneş’in batışından sonra güneybatı ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor ve yaklaşık iki saat sonra batıyor. Yay Takımyıldızı’ndaki gezegenin gözlem süresi ayın ilerleyen günlerinde kısalıyor. Kasım ayının son günleri 2018 yılında Satürn’ün gözlenebileceği son zamanlar olacak.

Görseli büyütmek için üstüne tıklayın.

1 Kasım saat 23.00, 15 Kasım saat 22.00 ve 30 Kasım saat 21.00’de gökyüzünün genel görünümü

 

Kaynaklar:

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Dünya’nın manyetik alanı, yeryüzünü Güneş’ten gelen zararlı ışınlardan koruyan bir kalkan görevi görür. Eğer bu koruyucu kalkan olmasaydı güneş rüzgârı atmosferi yok eder ve Dünya yaşama elverişsiz bir hale gelirdi.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nin (NASA) Güneş Sistemi’nin dışındaki gezegenleri (ötegezegen olarak adlandırılır) keşfetmek için tasarladığı Geçiş Halindeki Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS) 18 Nisan 2018’de ABD’deki Cape Canaveral Üssü’nden SpaceX Falcon 9 roketiyle uzaya fırlatıldı.

Gökbilim ve Uzay

Göktaşı çarpmaları, gezegenlerin oluşumunda ve zamanla geçirdiği değişimlerde çok önemli rol oynar. Ancak bir göktaşı çarpması sonucu oluşmuş bir krateri, çarpmanın üzerinden yüz milyonlarca yıl geçtikten sonra inceleyerek çarpmanın hangi koşullar altında meydana geldiğini belirlemek çok zordur.

Gökbilim ve Uzay

Mart ayı Kuzey Yarımküre’ye baharı getiriyor. Çünkü 20 Mart’ta gerçekleşecek ilkbahar ılımı (yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih) Kuzey Yarımküre’de bahar mevsiminin başlangıcı olarak kabul edilir.

Gökbilim ve Uzay

Uzayda görev yapan yer gözlem uydularımızla iletişim kurmak amacıyla gerçekleştirilen Milli Yer İstasyonu Geliştirme Projesi’nin önemli bir aşaması olan, 7,3 metre çapındaki reflektör antenin üretimi geçtiğimiz yıl aralık ayında tamamlandı.

Gökbilim ve Uzay

ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) Mars’ın yüzeyinde yaklaşık on beş yıldır araştırmalar yapan Opportunity keşif aracının görevi sonlandı. 

Gökbilim ve Uzay

2019 TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 8 Mart’a kadar devam edecek.

Gökbilim ve Uzay

Ay’ın görünmeyen yüzüne inen ilk uzay aracıolan Chang’e-4 Ay’ın görünmeyen yüzünün bugüne kadar kaydedilen yüksek uzaysal çözünürlüklü ve en güncel görüntülerini Dünya’ya gönderiyor.

Gökbilim ve Uzay

2021’de uzaya fırlatılması planlanan James Webb Uzay Teleskobu, Büyük Patlama’dan Güneş Sistemi’nin oluşumuna kadar daha birçok konuda önemli bilgiler sağlayabilir.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup araştırmacı, uydu verilerini kullanarak nehir havzalarındaki su seviyelerinin değişimini tahmin etmeye imkân veren bir yöntem geliştirdi. Konu ile ilgili bir makale Dr. Eva Boergens ve arkadaşları tarafından Journal of Hydrology’de yayımlandı.