Skip to content Skip to navigation

Konveksiyon Nedir?

Dr. Mahir E. Ocak
08/09/2014 - 17:00

Konveksiyon terimi en genel anlamıyla bir akışkanın hareketini ifade eder. Bu hareketin iki bileşeni vardır: sürüklenme ve yayılma. Örneğin bir ırmağın üzerine bir miktar boya döktüğünüzü düşünün. Boya hem ırmakla birlikte sürüklenir hem de ırmağın içine yayılır. Konveksiyon bu iki hareketin toplamını ifade etmek için kullanılan bir terimdir.

Maddelerin konveksiyonuna benzer şekilde ısının konveksiyonundan da bahsedilebilir. Bu durumda ısı bir akışkan içinde hem “sürüklenir” hem de yayılır. Bu sürecin nasıl gerçekleştiğini aşağıdaki videoda izleyebilirsiniz.

Videoda bir sıvının ısıtıcı ile ısıtılması sırasında, ısının akışkan içinde nasıl dağıldığı görülüyor. Videoda en sıcak bölgeler beyaz renkle, en soğuk bölgeler ise mavi renkle gösteriliyor. Isıtıcının alevinin temas ettiği bölgedeki moleküller ısıtıcıdan aldıkları enerjiyi hem kendileri başka bölgelere taşıyor hem etraftaki moleküllere aktarıyor. Alevden doğrudan enerji alan bölgedeki moleküller birbirinden uzaklaştığı için bu bölgenin hacmi artıyor. Böylece genleşme sonucunda yoğunluğu azalan bölgedeki moleküller, yoğunluğu daha yüksek kısımların yaptığı basıncın etkisiyle yukarıya doğru sürükleniyor. Isı hareketinin diğer bileşeni olan yayılma ise yüksek enerjili moleküllerin düşük enerjili moleküllerle yaptığı çarpışmalar sırasında enerjilerinin bir kısmını bu moleküllere aktarması ile gerçekleşiyor.

İlgili İçerikler

Fizik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde basit bir kondansatör tasarlayıp birçok elektrik devresinde kullanılan bu elektronik devre elemanının çalışma prensibini öğreniyoruz.

Fizik

Yenilenebilir enerji kaynaklarının başında güneş enerjisi geliyor. Ancak güneş ışığından aldığı enerjiyi elektriğe dönüştüren geleneksel fotovoltaik gözeler sadece gündüzleri çalışıyor. Gündüzleri elde edilen enerjiyi geceleri kullanabilmek içinse başka enerji biçimlerine dönüştürüp depolamak gerekiyor.

Fizik

Fren pedalına hafif bir dokunmayla, yüklü bir kamyonun nasıl durduğunu öğrenmek ister misiniz? Sürücü tarafından fren pedalına uygulanan kuvvet, fren hidroliği tarafından balatalara iletilir. Balatalar da tekerleklerle bağlantılı fren disklerini sıkıştırarak aracın yavaşlamasını ve durmasını sağlar.

Fizik

Yarasalar ilgi çekici bir özelliğe sahip: Ses dalgalarını kullanarak tamamen karanlık bir ortamda çevrelerindeki nesnelerin yerini belirleyebiliyorlar. Görme engelli bazı insanların da bu özelliğe sahip olduğu biliniyor.

Fizik

Tasarla ve Yap köşesinin bu etkinliğinde maliyeti uygun malzemeler kullanarak elektrik enerjisi elde edip enerjiyi ışık, hareket ve ses enerjisine dönüştüren bir düzenek tasarlayacağız.

Fizik

Su, elektrik enerjisi kullanılmadan bulunduğu yerden daha yükseğe nasıl taşınabilir? Arşimet bu sorunu milattan önce üçüncü yüzyılda icat ettiği Arşimet vidası ile çözmüştü. Deneyler köşesinin bu etkinliğinde, Arşimet vidası tasarlayarak suyu yukarı taşımak amacıyla kullanılabilecek bir pompa yapıyoruz.

Fizik

Bilim Genç olarak ODTÜ Saçılmalı Demet Hattı ve İVME-R’de yürütülen çalışmalarla ilgili ODTÜ Fizik Bölümü Öğretim Üyesi ve İVME-R Müdürü Prof. Dr. Bilge Demirköz ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Fizik

Bundan yüzyıllar önce Dünya’nın kendi etrafında dönüp dönmediği, ayrıca Dünya’nın mı Güneş’in etrafında yoksa Güneş’in mi Dünya’nın etrafında dolandığı bilim insanları arasındaki en hararetli tartışma konularından biriydi. 

Fizik

Rice Üniversitesinde Prof. Dr. James M. Tour önderliğinde çalışmalar yapan bir grup araştırmacı, karbon içeren atıklardan grafen üretmeye imkân veren bir yöntem geliştirdi. Araştırma ile ilgili makale Nature’da yayımlandı.

Fizik

Gençleri bilim insanlarıyla bir masa etrafında buluşturan TÜBİTAK Bilim Genç Kafe 11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadınlar ve Kız Çocukları Günü’nde Ankara, İstanbul ve Samsun’da düzenleniyor. Etkinliğin Ankara’daki konuğu 2019 yılı TÜBİTAK Teşvik Ödülü’nü kazanan Dr. Öğr. Üyesi Emine Ülkü Sarıtaş.