Skip to content Skip to navigation

Mart Ayının Gök Olayları

Dr. Tuba Sarıgül
03/03/2020 - 16:51

Bahar Takımyıldızları

Mevsimin yavaş yavaş kıştan bahara doğru döndüğü bugünlerde gökyüzünde meydana gelen değişime de tanık olabilirsiniz. Örneğin kış mevsiminin gökyüzündeki simgelerinden biri olan Avcı Takımyıldızı artık gökyüzünün batısında ortaya çıkıyor ve daha erken saatlerde batıyor. Aslan, Başak ve Çoban takımyıldızları ise ilkbaharın gökyüzündeki simgelerinden.

Mart ayında gökyüzünde görebileceğiniz takımyıldızlardan biri, ters soru işaretine benzeyen şekliyle dikkat çeken Aslan Takımyıldızı. Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus (Aslan’ın Kalbi olarak da isimlendirilir) ise bu soru işaretinin noktasını oluşturur.

İlkbaharda neredeyse gece boyunca gökyüzünde olan Çoban Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Arkturus’u sarı rengiyle kolayca fark edebilirsiniz. Arkturus’un yakınlarında beyaz-mavi rengiyle tanıyabileceğiniz Spika ise Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı.

Büyük Ayı Takımyıldızı’nı ilkbaharda gökyüzünde başucu noktanıza yakın konumda bulabilirsiniz. Gökyüzünde devasa bir kepçeye benzeyen Büyük Ayı Takımyıldızı, gökyüzü gözlemine ilgi duyanların ilk fark ettiği takımyıldızlardan.

İlkbaharda gözlemlenebilen takımyıldızlardan biri olan İkizler Takımyıldızı’nın parlak yıldızları Kastor ve Polluks da mart ayında güney-güneydoğu ufkunun üzerinde görülebilir.

Mars, Satürn ve Jüpiter mart ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Bu üçlüyü, gökyüzünde çaydanlığa benzeyen şekliyle tanıyabileceğiniz Yay Takımyıldızı’nın yakınlarında bulabilirsiniz. Üç gezegen mart ayının ilk günlerinde sırasıyla Mars, Jüpiter ve Satürn şeklinde güney-güneydoğu ufkundan doğuyor. Ayın ilerleyen günlerinde ise doğuş sıralaması değişiyor. Mars 20 Mart’ta Jüpiter, 31 Mart’ta ise Satürn ile yakın görünümde.

Mart ayı Venüs gözlemi için uygun bir dönem. Ufkun üzerinde hayli yüksek konuma ulaştığı bu ayda Venüs üç saate yakın süre boyunca görülebilir. Venüs’ü Güneş’in batışından sonra batı ufkunun üzerinde bulabilirsiniz. Venüs, 24 Mart’ta en büyük batı uzanımı konumunda. Venüs, ayın son günlerinde mavi renkte görünen yıldızlarıyla gökyüzünü süsleyen Ülker Açık Yıldız Kümesi (Yedi Kız Kardeş adıyla da bilinir) ile yakınlaşıyor.

Merkür şubat ayında Güneş ile Dünya’nın arasından geçmişti. Bu nedenle mart ayının başında görülemiyor. Merkür, ayın ortasından itibaren Güneş’in doğuşundan önce doğu ufkunun üzerinde görülebilir. Ancak gezegen ufkun üzerinden çok yükselmiyor.

Ay, 18 Mart’ta Mars ve Jüpiter’le hayli yakın konumda. 20 Mart’ta ise Mars-Jüpiter yakınlaşmasına tanık olabilirsiniz. 21 Mart’ta yeniay evresine yaklaşan Ay, Güneş’in doğuşundan kısa süre önce güneydoğu ufkunun üzerinde Merkür ile birlikte görülebilir.

Ay yörünge hareketi sırasında 10 Mart’ta Dünya’ya en yakın, 24 Mart’ta Dünya’ya en uzak konuma ulaşıyor. Bu konumlardayken Ay ile Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 357.145 km ve 406.690 km.

20 Mart, ilkbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih. Güneş ışınlarının Ekvator’a dik açıyla geldiği bu tarih Kuzey Yarımküre’de ilkbaharın başlangıcı olarak kabul ediliyor.

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Haziran ayında çıplak gözle görülebilen tüm gezegenleri gözlemleme fırsatı bulabilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası bir araştırma grubu, nötrinoların ve antinötrinoların birbirlerine dönüşme süreçleri arasında belirgin farklar tespit etti.

Gökbilim ve Uzay

Uluslararası Uzay İstasyonu’nda yapılan çalışmalar sonucunda mezosfer deliklerini aydınlatan yeni bir tür “kutup ışığı” keşfedildi.

Gökbilim ve Uzay

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsünde çalışan bir grup araştırmacı da 2012 yılında tamamlanan Rossi X-Işını Zamanlama Kâşifi (RXTE) görevi sırasında toplanan verilerde karadelikler tarafından hareket yönü tersine çevrilen ışık ışınlarının izlerine rastlamışlar. 

Gökbilim ve Uzay

Son günlerde gökyüzünde ip gibi dizilmiş parlak noktaların geçişine tanık olmuş olabilirsiniz. Bu durumun nedeni, fütüristik projeleriyle bildiğimiz Elon Musk’ın sahip olduğu SpaceX şirketi tarafından geliştirilen Starlink projesi.

Gökbilim ve Uzay

Mayıs ayında Merkür ve Venüs’ü gün batımından sonra; Mars, Satürn ve Jüpiter’i ise gün doğumundan sonra gökyüzünde görebilirsiniz.

Gökbilim ve Uzay

TÜBİTAK tarafından düzenlenen canlı bilim söyleşilerinin dördüncüsü, 7 Mayıs 2020 tarihinde saat 17.00’de TÜBİTAK Bilim Genç YouTube kanalında canlı olarak yayınlanacak. 

Gökbilim ve Uzay

Güneş panellerinden yansıyan ışıklar sayesinde uyduları geceleri gökyüzünde rahatça görmek mümkün. Uydulardan yansıyan bu ışık, ışığa duyarlı gözlem aletleri tarafından da algılanıyor ve bu durum bazen verilerde bozulmalara sebep olabiliyor.

Gökbilim ve Uzay

Dünya’dan Mars’a gitmek için neden belirli zamanlar daha uygun diye merak etmiş miydiniz?

Gökbilim ve Uzay

Bu soruyu cevaplayabilmek için ilk olarak ısının nasıl yayıldığını anlamamız gerekir. Isı ışıma, iletim ve konveksiyon olmak üzere üç yolla yayılır.