Skip to content Skip to navigation

Mart Ayının Gök Olayları

Dr. Tuba Sarıgül
03/03/2020 - 16:51

Bahar Takımyıldızları

Mevsimin yavaş yavaş kıştan bahara doğru döndüğü bugünlerde gökyüzünde meydana gelen değişime de tanık olabilirsiniz. Örneğin kış mevsiminin gökyüzündeki simgelerinden biri olan Avcı Takımyıldızı artık gökyüzünün batısında ortaya çıkıyor ve daha erken saatlerde batıyor. Aslan, Başak ve Çoban takımyıldızları ise ilkbaharın gökyüzündeki simgelerinden.

Mart ayında gökyüzünde görebileceğiniz takımyıldızlardan biri, ters soru işaretine benzeyen şekliyle dikkat çeken Aslan Takımyıldızı. Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Regulus (Aslan’ın Kalbi olarak da isimlendirilir) ise bu soru işaretinin noktasını oluşturur.

İlkbaharda neredeyse gece boyunca gökyüzünde olan Çoban Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Arkturus’u sarı rengiyle kolayca fark edebilirsiniz. Arkturus’un yakınlarında beyaz-mavi rengiyle tanıyabileceğiniz Spika ise Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı.

Büyük Ayı Takımyıldızı’nı ilkbaharda gökyüzünde başucu noktanıza yakın konumda bulabilirsiniz. Gökyüzünde devasa bir kepçeye benzeyen Büyük Ayı Takımyıldızı, gökyüzü gözlemine ilgi duyanların ilk fark ettiği takımyıldızlardan.

İlkbaharda gözlemlenebilen takımyıldızlardan biri olan İkizler Takımyıldızı’nın parlak yıldızları Kastor ve Polluks da mart ayında güney-güneydoğu ufkunun üzerinde görülebilir.

Mars, Satürn ve Jüpiter mart ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Bu üçlüyü, gökyüzünde çaydanlığa benzeyen şekliyle tanıyabileceğiniz Yay Takımyıldızı’nın yakınlarında bulabilirsiniz. Üç gezegen mart ayının ilk günlerinde sırasıyla Mars, Jüpiter ve Satürn şeklinde güney-güneydoğu ufkundan doğuyor. Ayın ilerleyen günlerinde ise doğuş sıralaması değişiyor. Mars 20 Mart’ta Jüpiter, 31 Mart’ta ise Satürn ile yakın görünümde.

Mart ayı Venüs gözlemi için uygun bir dönem. Ufkun üzerinde hayli yüksek konuma ulaştığı bu ayda Venüs üç saate yakın süre boyunca görülebilir. Venüs’ü Güneş’in batışından sonra batı ufkunun üzerinde bulabilirsiniz. Venüs, 24 Mart’ta en büyük batı uzanımı konumunda. Venüs, ayın son günlerinde mavi renkte görünen yıldızlarıyla gökyüzünü süsleyen Ülker Açık Yıldız Kümesi (Yedi Kız Kardeş adıyla da bilinir) ile yakınlaşıyor.

Merkür şubat ayında Güneş ile Dünya’nın arasından geçmişti. Bu nedenle mart ayının başında görülemiyor. Merkür, ayın ortasından itibaren Güneş’in doğuşundan önce doğu ufkunun üzerinde görülebilir. Ancak gezegen ufkun üzerinden çok yükselmiyor.

Ay, 18 Mart’ta Mars ve Jüpiter’le hayli yakın konumda. 20 Mart’ta ise Mars-Jüpiter yakınlaşmasına tanık olabilirsiniz. 21 Mart’ta yeniay evresine yaklaşan Ay, Güneş’in doğuşundan kısa süre önce güneydoğu ufkunun üzerinde Merkür ile birlikte görülebilir.

Ay yörünge hareketi sırasında 10 Mart’ta Dünya’ya en yakın, 24 Mart’ta Dünya’ya en uzak konuma ulaşıyor. Bu konumlardayken Ay ile Dünya arasındaki mesafe sırasıyla 357.145 km ve 406.690 km.

20 Mart, ilkbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih. Güneş ışınlarının Ekvator’a dik açıyla geldiği bu tarih Kuzey Yarımküre’de ilkbaharın başlangıcı olarak kabul ediliyor.

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Filmlerde görmüşsünüzdür, uzay boşluğuna koruyucu kıyafeti olmadan çıkmak zorunda kalan astronotun kolları ve bacakları donmaya başlar, sonra porselen gibi kırılır. O hâlde uzay çok soğuk olmalı değil mi?  Zavallı uydularımız uzayda donuyor olmalı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimcinin yaptığı çalışmalar WASP-76b adlı bir ötegezegenin atmosferinde demir yağmurları yağdığına işaret ediyor. Dr. D. Ehrenreich ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma ile ilgili makale Nature’da yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimci bilinen en büyük kozmik patlamayı gözlemledi. Dünya’ya 390 milyon ışık yılı mesafedeki Yılancı Gökada Kümesi’nde meydana gelen patlama sırasında yayılan enerjinin daha önceleri bilinen en büyük patlamadakinin beş katı kadar olduğu belirtiliyor.

Gökbilim ve Uzay

Bir yıldan uzun süredir Mars’ta görev yapan InSight, bulunduğu bölgede daha önceleri tahmin edilenden on kat daha büyük manyetik alan tespit etti. Uzay aracının gönderdiği veriler, Mars’ın yüzeyindeki manyetik alanın günlük hatta saniyelik olarak değiştiğini gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Mars’ın jeolojik yapısını incelemek için özel olarak tasarlanan InSight aracı, 26 Kasım 2018’de Kızıl Gezegen’in yüzeyine inmişti. InSight’ın topladığı verilerin analiz edilmesiyle elde edilen ilk bilgiler Nature Geoscience’ın özel bir sayısında yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

2011 yılında uzay mekikleri emekliye ayrıldığından beri NASA astronotları Rusya’nın Soyuz uzay araçları ile uzaya gidiyor. SpaceX şirketinin geliştirdiği Dragon uzay aracı ile yakın zamanda bu durum değişebilir.

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler önümüzdeki yıllarda Güneş ile ilgili araştırmaların altın çağının yaşanacağını düşünüyor. Hem yakın geçmişte hayata geçirilen hem de yakın gelecekte hayata geçirilmesi planlanan projeler sayesinde Güneş bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle incelenebilecek.

Gökbilim ve Uzay

1. TÜBİTAK Liseler Arası İnsansız Hava Araçları Yarışması’nın başvuruları başladı. Başvuru için son tarih 23 Mart 2020.

Gökbilim ve Uzay

5. TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 23 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren çevrimiçi olarak yapılacak. Yarışma 15 - 20 Eylül 2020 tarihleri arasında Gaziantep Alleben Göleti’nde gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 23.’sü düzenlenen Uluslararası Gökyüzü Gözlem Şenliği’nin başvuruları başladı. Başvurular 31 Mart’a kadar devam edecek. Etkinliğe bu yıl ilk defa yurt dışından da başvuru yapılabilecek. Şenliğe katılacak 1000 kişi nisan ayının ikinci haftasında kura ile belirlenecek.