Skip to content Skip to navigation

Opportunity Keşif Aracı Mars Görevini Tamamladı

Dr. Tuba Sarıgül
25/02/2019 - 16:42

NASA Jet İtki Laboratuvarı

ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) Mars’ın yüzeyinde yaklaşık on beş yıldır araştırmalar yapan Opportunity keşif aracının görevi sonlandı. Geçtiğimiz haziran ayında Mars’ta meydana gelen şiddetli toz fırtınası nedeniyle Opportunity ile iletişim kesilmişti. Enerjisini üzerindeki güneş panellerinden sağlayan Opportunity ile en son 10 Haziran’da iletişim kurulmuştu.

Toz fırtınası ilk kez 30 Mayıs’ta tespit edildi. Başlangıçta bölgeseldi, ancak ilerleyen günlerde şiddeti artan ve yoğunlaşan fırtınanın 19 Haziran’da gezegenin tamamını kapladığı açıklandı.

NASA Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) - Mayıs 2018’de (sol) ve Temmuz 2018’de (sağ) toz fırtınasının Mars’ın görünüşünde sebep olduğu değişim görülüyor.

Opportunity, güneş panellerini kullanarak enerji ihtiyacını karşılıyor ve bataryalarını şarj ediyor. Ancak Mars atmosferini kaplayan toz parçacıkları Opportunity’nin bataryalarını şarj edebilmek için yeterli miktarda güneş ışığı almasını engelledi.

Opportunity ile en son iletişim kurulan tarihte keşif aracından gelen son sinyaller keşif aracının sıcaklığının -29ºC olduğunu gösteriyordu. Opportunity düşük sıcaklıklarda bataryalarını koruyabilmek için ısıtıcılar kullanıyordu. Fırtınanın uzun sürmesi ve fırtına sona erdikten sonra Mars atmosferindeki toz parçacıklarının yoğunluğunun azalması için geçen süre Opportunity bataryalarının “hayatta kalabilmesi” için risk oluşturuyordu.

NASA Jet İtki Laboratuvarı - Mars’ın yüzeyindeki sıcaklıklar 20 santigrat derece ile -153 santigrat derece arasında değişebilir.

NASA araştırmacıları Opportunity’nin bataryalarındaki enerji seviyesi belli bir düzeyin altına indiğinde, keşif aracının görev saati dışındaki bütün alt sistemlerini kapatarak düşük güç arıza moduna (bilgisayarlardaki uyku moduna benzetilebilir) geçtiğini tahmin ediyor. Görev saati, Opportunity’nin bilgisayarının belirli aralıklarla uyku modundan çıkıp güneş ışığının bataryaları şarj edip etmediğini denetlemesini sağlıyor.

Bu moddayken güneş panellerini tekrar şarj edebilecek kadar güneş ışığı ulaştığında keşif aracı tekrar “uyanabiliyor”.

Araştırmacılar keşif aracından gelebilecek sinyalleri yakalayabilmek için bilgisayarının uyku modundan çıktığı zamanlarda Opportunity ile iletişim kurmaya çalıştı. Opportunity’den gelebilecek sinyaller NASA’nın Dünya üzerinde kurulu Derin Uzay Ağı’nın (Deep Space Network, DNS) parçası olan antenler aracılığıyla dinlendi. Opportunity ile iletişim kurmak için sadece keşif aracından gelenler sinyaller tespit edilmeye çalışılmadı. Ayrıca keşif aracına, Dünya ile iletişim kurmasını engelleyebilecek olası sorunların çözümüne yönelik, komutlar gönderildi.

NASA/JPL-Caltech - Fotoğrafta Derin Uzay Ağı’nı oluşturan teleskoplarından biri görülüyor. 

Kasım ayından ocak ayının sonuna kadar devam eden mevsimsel rüzgârların Opportunity’nin güneş panellerinin üzerindeki tozu temizleyebileceği düşünülmüştü. Ancak tahminler gerçekleşmedi.

Opportunity ile tekrar iletişim kurabilmek için binden fazla komut gönderildi ancak sonuç alınamadı. 13 Şubat’ta ise Opportunity görevinin sona erdirildiği resmi olarak açıklandı.

NASA Jet İtki Laboratuvarı - Opportunity keşif aracının Mars’taki Endeavour Krateri’nin etrafından çektiği bir fotoğraf

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Satürn ve ilkdördün evresindeki Ay 8 Eylül’de gökyüzünde birlikte görülebilir. 20 Eylül’de ise Ay ve Boğa Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Aldebaran yakın görünümde. Her iki gökcismini gece yarısına yakın saatlerde batı ufkunun üzerinde görebilirsiniz. 23 Eylül sonbahar ılımı yani gece ve gündüz sürelerinin eşit olduğu tarih.

Gökbilim ve Uzay

Maden cevherlerinden metalleri özütlemek için mikroorganizmalardan yararlanılan yöntemler biyomadencilik olarak adlandırılır. Biyomadenciliğin yeryüzündeki tarihi 1950’lere kadar gider. Günümüzde bazı araştırmacılar Uluslararası Uzay İstasyonu’nda (ISS) uzayda biyomadencilikle ilgili çalışmalar yapıyor.

Gökbilim ve Uzay

Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk yer gözlem uydusu olan RASAT, sekiz yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanarak görüntü almaya devam ediyor. TÜBİTAK Uzay Teknolojileri Araştırma Enstitüsü (TÜBİTAK UZAY) mühendisleri tarafından tasarlanıp büyük ölçüde ülkemizde üretilen RASAT, 17 Ağustos 2011’de Rusya’daki Yasny Fırlatma Üssü’nden uzaya fırlatılmıştı.

Gökbilim ve Uzay

Gezegenler yıldızların, uydular da gezegenlerin etrafında dolanır. Peki büyük uyduların küçük uydulara sahip olması da mümkün müdür? Eğer bu tür “altuydular” sadece etrafında dolandıkları uydunun kütleçekimi etkisinde hareket etseydi cevap kesinlikle evet olurdu. 

Gökbilim ve Uzay

Merkür, ağustos ayında, yıl içinde gün doğumundan önce gözlemlendiği zamanlar arasında en parlak görünümde. Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in batışından sonra gökyüzünde görülebilir.

Gökbilim ve Uzay

Teknoloji mağazalarından bile kolayca satın alınabilen küçük boyuttaki döner kanatlı İHA’ların devasa yolcu uçaklarına büyük hasarlar vererek uçuş güvenliğini tehlikeye atabileceğini biliyor muydunuz?

Gökbilim ve Uzay

Konya Bilim Merkezi tarafından ilki 2018’de düzenlenen Astrofest gökyüzü gözlem etkinliği bu yıl 12-14 Temmuz tarihleri arasında Kapadokya’da gerçekleştirildi. “Herkese biraz gökyüzü!” sloganı ile düzenlenen etkinliğe gençler aileleriyle birlikte katıldı.

Gökbilim ve Uzay

20 yıldır Dünya’nın çevresindeki yörüngesinde dolanan Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) geçmişten günümüze birçok araştırmacı astronota ev sahipliği yapıyor. Çoğunlukla altı ay süren görevleri boyunca Dünya’dan uzakta kalan astronotlar, su ve hava gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak için ISS’nin özel sistemlerinden yararlanıyor.

Gökbilim ve Uzay

Şili’deki ALMA teleskoplarıyla gözlemler yapan bir grup gökbilimci, Dünya’ya yaklaşık 1500 ışık yılı mesafedeki genç bir yıldızın etrafında tuz molekülleri tespit etti. Dr. A. Ginsburg ve arkadaşları tarafından yapılan araştırmanın sonuçları Astrophysical Journal’da yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Ay, Güneş’ten sonra gökyüzündeki en parlak ikinci gökcismi. Ay gökyüzü gözlemcilerine çıplak gözle gerçekleştirebilecekleri birçok gözlem imkânı sunuyor. Örneğin her gece gökyüzünde Ay’ı farklı bir şekilde görürüz. Çünkü Dünya etrafındaki yörünge hareketi sırasında Ay’ın Güneş’e göre konumu sürekli değişir.