Skip to content Skip to navigation

Opportunity Keşif Aracı Mars Görevini Tamamladı

Dr. Tuba Sarıgül
25/02/2019 - 16:42

NASA Jet İtki Laboratuvarı

ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) Mars’ın yüzeyinde yaklaşık on beş yıldır araştırmalar yapan Opportunity keşif aracının görevi sonlandı. Geçtiğimiz haziran ayında Mars’ta meydana gelen şiddetli toz fırtınası nedeniyle Opportunity ile iletişim kesilmişti. Enerjisini üzerindeki güneş panellerinden sağlayan Opportunity ile en son 10 Haziran’da iletişim kurulmuştu.

Toz fırtınası ilk kez 30 Mayıs’ta tespit edildi. Başlangıçta bölgeseldi, ancak ilerleyen günlerde şiddeti artan ve yoğunlaşan fırtınanın 19 Haziran’da gezegenin tamamını kapladığı açıklandı.

NASA Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) - Mayıs 2018’de (sol) ve Temmuz 2018’de (sağ) toz fırtınasının Mars’ın görünüşünde sebep olduğu değişim görülüyor.

Opportunity, güneş panellerini kullanarak enerji ihtiyacını karşılıyor ve bataryalarını şarj ediyor. Ancak Mars atmosferini kaplayan toz parçacıkları Opportunity’nin bataryalarını şarj edebilmek için yeterli miktarda güneş ışığı almasını engelledi.

Opportunity ile en son iletişim kurulan tarihte keşif aracından gelen son sinyaller keşif aracının sıcaklığının -29ºC olduğunu gösteriyordu. Opportunity düşük sıcaklıklarda bataryalarını koruyabilmek için ısıtıcılar kullanıyordu. Fırtınanın uzun sürmesi ve fırtına sona erdikten sonra Mars atmosferindeki toz parçacıklarının yoğunluğunun azalması için geçen süre Opportunity bataryalarının “hayatta kalabilmesi” için risk oluşturuyordu.

NASA Jet İtki Laboratuvarı - Mars’ın yüzeyindeki sıcaklıklar 20 santigrat derece ile -153 santigrat derece arasında değişebilir.

NASA araştırmacıları Opportunity’nin bataryalarındaki enerji seviyesi belli bir düzeyin altına indiğinde, keşif aracının görev saati dışındaki bütün alt sistemlerini kapatarak düşük güç arıza moduna (bilgisayarlardaki uyku moduna benzetilebilir) geçtiğini tahmin ediyor. Görev saati, Opportunity’nin bilgisayarının belirli aralıklarla uyku modundan çıkıp güneş ışığının bataryaları şarj edip etmediğini denetlemesini sağlıyor.

Bu moddayken güneş panellerini tekrar şarj edebilecek kadar güneş ışığı ulaştığında keşif aracı tekrar “uyanabiliyor”.

Araştırmacılar keşif aracından gelebilecek sinyalleri yakalayabilmek için bilgisayarının uyku modundan çıktığı zamanlarda Opportunity ile iletişim kurmaya çalıştı. Opportunity’den gelebilecek sinyaller NASA’nın Dünya üzerinde kurulu Derin Uzay Ağı’nın (Deep Space Network, DNS) parçası olan antenler aracılığıyla dinlendi. Opportunity ile iletişim kurmak için sadece keşif aracından gelenler sinyaller tespit edilmeye çalışılmadı. Ayrıca keşif aracına, Dünya ile iletişim kurmasını engelleyebilecek olası sorunların çözümüne yönelik, komutlar gönderildi.

NASA/JPL-Caltech - Fotoğrafta Derin Uzay Ağı’nı oluşturan teleskoplarından biri görülüyor. 

Kasım ayından ocak ayının sonuna kadar devam eden mevsimsel rüzgârların Opportunity’nin güneş panellerinin üzerindeki tozu temizleyebileceği düşünülmüştü. Ancak tahminler gerçekleşmedi.

Opportunity ile tekrar iletişim kurabilmek için binden fazla komut gönderildi ancak sonuç alınamadı. 13 Şubat’ta ise Opportunity görevinin sona erdirildiği resmi olarak açıklandı.

NASA Jet İtki Laboratuvarı - Opportunity keşif aracının Mars’taki Endeavour Krateri’nin etrafından çektiği bir fotoğraf

 

Kaynaklar:

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

2011 yılında uzay mekikleri emekliye ayrıldığından beri NASA astronotları Rusya’nın Soyuz uzay araçları ile uzaya gidiyor. SpaceX şirketinin geliştirdiği Dragon uzay aracı ile yakın zamanda bu durum değişebilir.

Gökbilim ve Uzay

Gökbilimciler önümüzdeki yıllarda Güneş ile ilgili araştırmaların altın çağının yaşanacağını düşünüyor. Hem yakın geçmişte hayata geçirilen hem de yakın gelecekte hayata geçirilmesi planlanan projeler sayesinde Güneş bugüne kadar eşi benzeri görülmemiş bir hassasiyetle incelenebilecek.

Gökbilim ve Uzay

1. TÜBİTAK Liseler Arası İnsansız Hava Araçları Yarışması’nın başvuruları başladı. Başvuru için son tarih 23 Mart 2020.

Gökbilim ve Uzay

5. TÜBİTAK Uluslararası İnsansız Hava Araçları Yarışması başvuruları başladı. Başvurular 23 Mart’a kadar devam edecek ve bu yıldan itibaren çevrimiçi olarak yapılacak. Yarışma 15 - 20 Eylül 2020 tarihleri arasında Gaziantep Alleben Göleti’nde gerçekleştirilecek.

Gökbilim ve Uzay

Bu yıl 23.’sü düzenlenen Uluslararası Gökyüzü Gözlem Şenliği’nin başvuruları başladı. Başvurular 31 Mart’a kadar devam edecek. Etkinliğe bu yıl ilk defa yurt dışından da başvuru yapılabilecek. Şenliğe katılacak 1000 kişi nisan ayının ikinci haftasında kura ile belirlenecek.

Gökbilim ve Uzay

Şubat ayında Merkür ve Venüs, Güneş’in batışından sonra gökyüzünde. Mars, Jüpiter ve Satürn ise Güneş’in doğuşundan önce görülebilir. Merkür, şubat ayının ilk yarısında gün batımından sonra Venüs’le birlikte güneybatı ufkunun üzerinde görülebilir. Merkür, 10 Şubat’ta en büyük doğu uzanımı konumuna ulaşıyor. 

Gökbilim ve Uzay

1666 yılının Ocak ayında çevrenizdeki herkesin konuştuğu, Robert Hooke’un bitler, pireler ve benzer canlıların mikroskop altında görünümünü zengin görsellerle anlatan Micrographia kitabını almış olsaydınız muhtemelen yazarın araya sıkıştırdığı birkaç ilgisiz konuya bakıp şaşırabilirdiniz. 

Gökbilim ve Uzay

Çin’in Chang'e-4 uzay aracı geçtiğimiz yıl ocak ayında Ay’ın karanlık yüzüne iniş yaptı. Bugünlerde ise daha ileri bir teknolojiye sahip Chang’e-5 Ay’a yolculuk için gün sayıyor. Chang’e-5, Çin’in Ay’dan örnek getirmek üzere planlanan ilk uzay görevi.

Gökbilim ve Uzay

Nisan 2019’da ilk kez bir karadeliği doğrudan görüntülemeyi başaran 200 kişilik ekipte yer alan Prof. Dr. Feryal Özel ile Bilim Genç ekibi olarak bir söyleşi gerçekleştirdik.

Gökbilim ve Uzay

Erboğa Takımyıldızı’nın bir üyesi olan Proxima Centauri, Güneş Sistemi’ne en yakın yıldızdır. 2016 yılında gökbilim alanında yaşanan en önemli gelişmelerden biri, yıldızın etrafında dolanan bir gezegen keşfedilmesi olmuştu. Üstelik Proxima b adı verilen gezenin yaşama elverişli koşullara sahip olma ihtimali de var.