Skip to content Skip to navigation

Sabun ile Deterjan Arasında Ne Fark Var?

Dr. Tuba Sarıgül
16/07/2020 - 15:45

Sabun ve sentetik deterjanlar, suda çözünerek farklı yüzeylerdeki kirleri temizleyen maddelerdir. Yüzeylerdeki kirlerin uzaklaştırılması basit bir işlem gibi görünse de farklı aşamaları olan karmaşık kimyasal bir süreçtir. Ayrıntılar için Sabun Nasıl Temizler? yazımızı okuyabilirsiniz.

Sabun ve sentetik deterjanları oluşturan moleküllerin her ikisinde de suyla etkileşen (hidrofilik olarak isimlendirilir) ve suyla etkileşmeyen (hidrofobik olarak isimlendirilir) bölümler vardır. Moleküldeki suyla etkileşen bölümler sabunun ve deterjanın suda çözünmesini sağlarken, suyla etkileşmeyen bölümler kiri çözer.

Sabun yağ asitlerinin bir baz ile tepkimeye girmesi sonucu oluşur. Sabun insanlar tarafından çok eski zamanlardan beri temizlik amacıyla kullanılıyor. Geçmişte bu amaçla hayvansal ya da bitkisel yağlar ile suda bekletildiğinde bazik özellik gösteren kül gibi doğal malzemelerden yararlanılıyordu. Ancak geleneksel sabunların asitlik derecesi düşüktür yani bazik özellik gösterirler. Sabunun asitlik derecesinin yükselmesine neden olan kirleticiler ve suyun sertlik düzeyinin yükselmesine neden olan kalsiyum ve magnezyum gibi iyonlar, sabunun suda katı birikintiler oluşturmasına ve temizleme özelliğinin azalmasına neden olur.

Bu sorunların üstesinden gelebilmek için 1900’lü yılların başında sentetik deterjanlar üretildi. Deterjanlar bulaşık, çamaşır, yüzey temizliği gibi farklı amaçlarla kullanılabilir. Deterjanların içeriği kullanım amaçlarına göre değişiklik gösterebilir. Deterjanlar asitlik derecesindeki değişiminden daha az etkilenir. Günümüzde sentetik deterjanların en yaygın kullanılan ham maddesi petrol ürünlerinden elde edilir.

Kaynaklar:

 

İlgili İçerikler

Kimya

Dünya’daki yaşamın temelinde karbon vardır. İnsanların ve diğer canlıların yapısındaki organik moleküllerin iskeletini karbon atomları oluşturur. Peki, evrendeki karbon nasıl oluştu?

Kimya

Bilim Çizgi Dizi köşesinde Nobel ödüllü bilim insanımız Prof. Dr. Aziz Sancar'ın hayat öyküsüne yer veriyoruz.

3. bölüm (yakında...)

Kimya

1940’lardan beri organik madde içeren nesnelerin yaşını tespit etmek için radyokarbon tarihlendirme ya da karbon-14 tarihlendirme olarak adlandırılan yöntem yaygın olarak kullanılıyor

Kimya

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kimya ve fizik bilgilerimizi kullanarak bir yumurtanın kabuğunu kırmadan çiğ mi yoksa pişmiş mi olduğunu nasıl anlayabileceğimizi öğreniyoruz.

Kimya

Limon suyu ekşidir. Elimizi yıkamak için kullandığımız sabun ise kaygandır. Bu maddeler sırasıyla asit ve baz olarak sınıflandırılır. Peki, asit ve baz nedir? Okulda kimya dersinde ya da laboratuvarında sıkça karşılaştığımız bu kavramlar neden önemli?

Kimya

2019 yılı Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı olarak ilan edildi. Bilim Genç olarak 2019 yılı boyunca Prof. Dr. Fuat Sezgin’in İslam bilim ve teknoloji tarihine katkılarını farklı yazılarla ele alacağız. Prof. Dr. Fuat Sezgin anısına hazırladığımız diğer yazılara ulaşmak için tıklayın.

Kimya

İdeal gazların hareketlerini ve birbirleriyle etkileşmelerini bilardo ya da pinpon toplarınınkine benzetebiliriz. Bu etkinliğimizde de pipon toplarını kullanarak maddenin gaz hâlinin bir benzetimini yapacağız.

Kimya

Orta Doğu Teknik Üniversitesi tarafından üniversite ve lise öğrencilerine konuşma yapmak üzere Türkiye’ye gelen Nobel ödüllü Prof. Dr. Agre başarı hikâyesini Bilim Genç’e anlattı.

Kimya

Herhangi bir maddenin bir molü atomlarının ya da moleküllerinin belirli bir sayısıdır. Bu değer Avogadro sayısıyla ifade edilir. Avogadro sayısının ismi İtalyan bilim insanı Amedeo Avogadro’dan gelir.

Kimya

Massachusetts Teknoloji Enstitüsünde (MIT) çalışan Kehang Cui ve Brian L. Wardle, bilinen en kara malzemeyi üretti. Malzeme, üzerine düşen ışığın %99,995’inden fazlasını soğuruyor.