Skip to content Skip to navigation

Satranç - Ekim 2019

Kıvanç Çefle
01/10/2019 - 11:33

Sevgili gençler,

Önce, eylül ayında sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım:

Matjas Zigman
Mat (Belgrad), 1970

Üç hamlede mat

Çözüm:

1.g×f8=F! Şh8 2.Fg7+ Şh7 3.f8=A mat

Tek varyantlı yalın bir problem. Yine de kurgucu tek varyant içinde iki farklı alt terfiyi göstermeyi başarmış. Problemin bir başka özelliği anahtar hamle ile rütbeli bir taşın alınması. Anahtar hamlede piyonun alınması göreceli olarak olağan sayılabilir. Ama rütbeli bir taşın alınması çok nadirdir. Bununla birlikte problem kurma kuralları açısından “yasak” da değildir.

Şimdi, bir diğer önemli problem temasını inceleyelim:

Wilhelm Massmann
Neue Leipziger Zeitung, 1935
İkincilik ödülü

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Burada 1. Ae7 hamlesinin kuvvetli bir anahtar hamle adayı olduğunu düşünebilirsiniz. Çünkü hem 2. Ag6 hem de 2. Af5 mat ile tehdit ediyor. Ne yazık ki 1...Fc2! her iki tehdidi de önlüyor. 1. Ae3 hamlesi de cazip görünüyor çünkü 2. Af5/Kg4 mat tehditleri var ama siyah bunu da 1...Fd7! ile savuşturuyor.

Artık anahtar hamleyi vermenin zamanı geldi:

1. Kg2!
Tehdit 2. Ag6+ Şh3 3. Adf4 mat (model mat). Siyah bu tehdidi iki farklı şekilde önleyebilir:
a) 1...Fc2 2. Ae3 Ff5 3. Axf5 mat
b) 1...Fe8 2. Ae7 Fg6 3. Axg6 mat

Burada “Romalı teması” işlenmiş. Bu temayı şöyle tarif edebiliriz: Beyazın bir “ana planı” vardır. Ancak siyahın bir taşı bu ana planı önleyen bir savunma hamlesi yapmaktadır. Beyaz önce bir “ön oyun” ile savunmayı yapan taşı kötü bir kareye zorlar, arkasından ana planını devreye sokar. Saptırılmış olan siyah taş daha önce yaptığı savunma hamlesi yerine farklı ancak daha kötü bir  savunma hamlesi yapar, beyaz da mat eder.

Bu problemde beyazın iki alternatif ana planı var: 1. Ae7 ve arkasından 2.Ag6/Af5 mat ya da 1. Ae3 ve arkasından 2. Af5/Kg4 mat. Ama siyah bunların birincisini 1...Fc2!, ikincisini de 1...Fd7! ile önlüyor. Beyaz ön oyun (1. Kg2 2. Ag6+ 3. Adf4 mat) ile siyah fili kritik konumunu terk etmeye zorluyor. Siyah filin yeni konumuna göre (c2 ya da e8) iki ana planından uygun olanını devreye sokuyor.

Aşağıdaki problemin çözümünü size bırakıyoruz:

Ernst Altmann
Deutsches Wochenschach, 1913

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

İpucu: Önce beyazın “ana planının” ne olabileceğini düşünün. Sonra, bu ana planı engelleyen siyah taşı saptıracak hamleyi (yani ön oyunu) bulun.

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Anılar ve yaşam tecrübeleri sanki ayrılmaz ikililermiş gibi görünür. Ancak bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Nature Neuroscience’ta yayımladıkları bir makalede, beyinlerindeki sinir hücrelerini uyararak laboratuvar hayvanlarının zihninde yapay anılar oluşturmayı başardıklarını açıkladı.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazı resim ya da fotoğraflara baktığımızda onları aslında olduklarından farklı şekilde algılarız. Görsel yanılsama ya da optik illüzyon adı verilen bu olay ışık, objenin rengi ve deseni gibi faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar. Yani bir anlamda beynimiz kandırılır.

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümünü sizlerle paylaşıyoruz: Klavdiya Tuşavina, Smena, 1938.

Beyin ve Sinir Bilim

1999’da vizyona giren Matrix filminde ana karakter Neo, Headjack olarak isimlendirilen bir beyin-bilgisayar arayüzü sayesinde Matrix dünyasına girebiliyordu. Neo’nun kafatasının arkasında yer alan bağlantı girişi sayesinde bu cihaz binlerce küçük bağlantı boyunca beynin derinliklerine ulaşabiliyordu. Headjack bilgisayarlara bağlanıyor ve bu şekilde insanlar bir sanal gerçeklik dünyası olan Matrix'e giriş yapabiliyordu.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Temmuz 2019 probleminin çözümüne ve Ağustos 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Çok acıktığınızı ve arkadaşlarınızla beraber en sevdiğiniz ev yapımı hamburgerciye gittiğinizi hayal edin. Büyük bir iştahla siparişinizi verdiniz. Ancak yan masada oturan kişi meyve suyunu höpürdeterek içiyor. Çok rahatsız oluyor ve hemen orayı terk ediyorsunuz.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazen zamanın nasıl geçtiğini anlayamayız. Akşam olmak üzeredir ancak biz hâlâ gün ortasındaymışız gibi hissederiz. Bunun tam tersine trafiğin çok yoğun olduğu bir yerde zaman bir türlü geçmek bilmez. Peki nasıl oluyor da beynimiz zamanı farklı biçimlerde algılayabiliyor?

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Haziran 2019 probleminin çözümüne ve Temmuz 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Hiç elinizin ya da ayağınızın uyuşması nedeniyle art arda iğneler batıyormuş gibi hissettiğiniz oldu mu? Karıncalanma dediğimiz bu olay uzun süre alışılmadık pozisyonda durduğumuzda ortaya çıkar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Mayıs 2019 probleminin çözümüne ve Haziran 2019 problemine yer veriyoruz.