Skip to content Skip to navigation

Satranç - Mayıs 2019

Kıvanç Çefle
01/05/2019 - 09:45

Sevgili gençler,

Önce nisan ayında sorduğumuz problemin çözümünü birlikte inceleyelim:

Miroslav Havel
Göteborgs Schacksällskap, 1920
Beşincilik ödülü

İki hamlede mat

Pozisyonu incelediğimizde siyah şahın kaçabileceği iki kare olduğunu görüyoruz: b6 ve b5. Anahtar hamleyi araştırırken bu özellik işimize yarayabilir. Neden mi? Eğer beyaz rakip şahın bu karelere kaçmasına izin verirse siyahı mat edemez. Öyleyse anahtar hamle ya siyah şahın bu karelere gitmesini engellemeli ya da gitse bile mat olmasını sağlamalı. Ama deneyimli kurgucu Havel de “çözücünün” böyle düşüneceğini bilir. Bir problem ne de olsa bir problemdir ve çözücüyü biraz uğraştırmalıdır. Burada da “siyahın kaçış karelerine beyazın hazır matları olmaması” şeklindeki bu kuvvetli ipucuna rağmen anahtar hamle sürprizden yoksun değil:

1.Vf1! (Tehdit: 2.Va6 mat/bxc8=A mat)

Anahtar hamle şahın kaçabildiği karelerden biri olan b5’i kontrol ediyor. Bu tür kuvvetli anahtar hamleler problem sanatında pek makbul değildir. Kurgucu bu zayıflığı bir şeyle telafi etmek zorunda. Burada neyle telafi etmiş? Anahtar hamle b5’i kontrol ediyor ama buna karşılık d6’yı bırakıyor. Demek ki bu “al-ver” tipi bir anahtar hamle. Şimdi gelelim varyasyonlara:

a) 1...Şb6/d4/Fxc7/Fa7 2.bxc8=A mat

b) 1...Şd6 2.Vf6 mat
c) 1...d6 2.cxb8=A mat
d) 1...Fxb7 2.Va6 mat

Mat pozisyonlarının bazılarının özel olduğu dikkatinizi çekti değil mi? Evet burada “model matlar” var! Model mat nedir diye merak ediyorsanız nisan ayındaki yazımızı okuyabilirsiniz. Örneğin “a” varyantında 1...Şb6 2. bxc8=A hamlelerinden sonra oluşan mat pozisyonuna bakalım:

İşte bu bir model mat pozisyonu. Çünkü siyah şahı çevreleyen karelerin her biri tek bir beyaz taş tarafından kontrol ediliyor. Buna ek olarak şah hariç olmak üzere bütün beyaz rütbeli taşlar mat pozisyonunda görev almış. Zaten “model mat” tanımına göre şahın ve piyonların mat pozisyonuna katılması şart değil.

Diğer varyantlardan hangilerinin model mat olduğunu da siz bulun.

Belki iki hamlelik problemlerden artık biraz sıkılmışsınızdır. Bu nedenle bu ay çıtayı birazcık yükseltiyor ve çözmeniz için sizi üç hamlelik bir problemle baş başa bırakıyoruz:

Aleksandr Galickij
777 Chess Miniatures, 1908

Üç hamlede mat

Kolay gelsin.

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler,

Önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümünü verelim:

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, her zamanki gibi önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım:

Beyin ve Sinir Bilim

İkinci bir dili öğrenmek bizi iki dilli bireyler arasına sokuyor. İkiden fazla dil bilmek ise çok dillilik olarak adlandırılıyor. Peki çok dilli olmanın ne gibi avantajları var? 

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, Önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümüne bakalım...

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, Önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümüne bakalım: A. Jaquot, 1934

Beyin ve Sinir Bilim

Sevgili gençler, geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım: Franz Palatz, 1930.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ocak 2020 probleminin çözümüne ve Şubat 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz duyu organlarımız aracılığıyla çevreden bilgi toplar ve hafızaya kaydeder. Bu bilgiler de çevreyi algılama, problem çözme ve davranış geliştirme gibi işleri gerçekleştirmek için kullanılır. Bilgileri bazen anlık olarak, bazen kısa, bazen de uzun süre hafızamızda tutarız.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Aralık 2019 probleminin çözümüne ve Ocak 2020 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Yeni doğan bebeklerde görülen genetik sağlık sorunlarından biri, sinir hücrelerinin etrafında miyelin kılıfın olmamasıdır. Sinir hücrelerinin işlevlerini yerine getirmesine yardımcı olan bu koruyucu kalkan olmadan doğan bebeklerin el ve ayaklarında kısmi felç ortaya çıkabilir.