Skip to content Skip to navigation

Satranç - Mayıs 2019

Kıvanç Çefle
01/05/2019 - 09:45

Sevgili gençler,

Önce nisan ayında sorduğumuz problemin çözümünü birlikte inceleyelim:

Miroslav Havel
Göteborgs Schacksällskap, 1920
Beşincilik ödülü

İki hamlede mat

Pozisyonu incelediğimizde siyah şahın kaçabileceği iki kare olduğunu görüyoruz: b6 ve b5. Anahtar hamleyi araştırırken bu özellik işimize yarayabilir. Neden mi? Eğer beyaz rakip şahın bu karelere kaçmasına izin verirse siyahı mat edemez. Öyleyse anahtar hamle ya siyah şahın bu karelere gitmesini engellemeli ya da gitse bile mat olmasını sağlamalı. Ama deneyimli kurgucu Havel de “çözücünün” böyle düşüneceğini bilir. Bir problem ne de olsa bir problemdir ve çözücüyü biraz uğraştırmalıdır. Burada da “siyahın kaçış karelerine beyazın hazır matları olmaması” şeklindeki bu kuvvetli ipucuna rağmen anahtar hamle sürprizden yoksun değil:

1.Vf1! (Tehdit: 2.Va6 mat/bxc8=A mat)

Anahtar hamle şahın kaçabildiği karelerden biri olan b5’i kontrol ediyor. Bu tür kuvvetli anahtar hamleler problem sanatında pek makbul değildir. Kurgucu bu zayıflığı bir şeyle telafi etmek zorunda. Burada neyle telafi etmiş? Anahtar hamle b5’i kontrol ediyor ama buna karşılık d6’yı bırakıyor. Demek ki bu “al-ver” tipi bir anahtar hamle. Şimdi gelelim varyasyonlara:

a) 1...Şb6/d4/Fxc7/Fa7 2.bxc8=A mat

b) 1...Şd6 2.Vf6 mat
c) 1...d6 2.cxb8=A mat
d) 1...Fxb7 2.Va6 mat

Mat pozisyonlarının bazılarının özel olduğu dikkatinizi çekti değil mi? Evet burada “model matlar” var! Model mat nedir diye merak ediyorsanız nisan ayındaki yazımızı okuyabilirsiniz. Örneğin “a” varyantında 1...Şb6 2. bxc8=A hamlelerinden sonra oluşan mat pozisyonuna bakalım:

İşte bu bir model mat pozisyonu. Çünkü siyah şahı çevreleyen karelerin her biri tek bir beyaz taş tarafından kontrol ediliyor. Buna ek olarak şah hariç olmak üzere bütün beyaz rütbeli taşlar mat pozisyonunda görev almış. Zaten “model mat” tanımına göre şahın ve piyonların mat pozisyonuna katılması şart değil.

Diğer varyantlardan hangilerinin model mat olduğunu da siz bulun.

Belki iki hamlelik problemlerden artık biraz sıkılmışsınızdır. Bu nedenle bu ay çıtayı birazcık yükseltiyor ve çözmeniz için sizi üç hamlelik bir problemle baş başa bırakıyoruz:

Aleksandr Galickij
777 Chess Miniatures, 1908

Üç hamlede mat

Kolay gelsin.

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

İlgili İçerikler

Beyin ve Sinir Bilim

San Francisco’daki Kaliforniya Üniversitesinde çalışan bir grup araştırmacı, insanların hiçbir sağlık sorunu yaşamadan az uykuyla yetinebilmesini sağlayan bir genetik mutasyon keşfetti.

Beyin ve Sinir Bilim

Heyecanlandığımızda ya da kaygılandığımızda beynimizdeki amigdala bölgesi, tıpkı bir tehlike ile karşılaştığımızdakine benzer şekilde, stres-heyecan sistemi olarak da bilinen sempatik sinir sistemini etkinleştirir ve adrenalin salgılamaya başlar.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ekim 2019 probleminin çözümüne ve Kasım 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Beynimiz hiç mola vermez, sürekli çalışır. Hayati fonksiyonları düzenler, çevreden algılanan uyarıları değerlendirir ve bilişsel becerilerden sorumludur. Beynimizde farklı işlevler için farklı sinir hücreleri vardır. Hafıza da özel bir grup sinir hücresinin yeniden etkinleşmesiyle oluşur. Peki, bu özel sinir hücrelerini diğerlerinden ayıran nedir?

Beyin ve Sinir Bilim

Anılar ve yaşam tecrübeleri sanki ayrılmaz ikililermiş gibi görünür. Ancak bir grup araştırmacı, yakın zamanlarda Nature Neuroscience’ta yayımladıkları bir makalede, beyinlerindeki sinir hücrelerini uyararak laboratuvar hayvanlarının zihninde yapay anılar oluşturmayı başardıklarını açıkladı.

Beyin ve Sinir Bilim

Bazı resim ya da fotoğraflara baktığımızda onları aslında olduklarından farklı şekilde algılarız. Görsel yanılsama ya da optik illüzyon adı verilen bu olay ışık, objenin rengi ve deseni gibi faktörlerin etkisiyle ortaya çıkar. Yani bir anlamda beynimiz kandırılır.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Eylül 2019 probleminin çözümüne ve Ekim 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Ağustos 2019 probleminin çözümüne ve Eylül 2019 problemine yer veriyoruz. 

Beyin ve Sinir Bilim

1999’da vizyona giren Matrix filminde ana karakter Neo, Headjack olarak isimlendirilen bir beyin-bilgisayar arayüzü sayesinde Matrix dünyasına girebiliyordu. Neo’nun kafatasının arkasında yer alan bağlantı girişi sayesinde bu cihaz binlerce küçük bağlantı boyunca beynin derinliklerine ulaşabiliyordu. Headjack bilgisayarlara bağlanıyor ve bu şekilde insanlar bir sanal gerçeklik dünyası olan Matrix'e giriş yapabiliyordu.

Beyin ve Sinir Bilim

Satranç köşesinde bu ay Temmuz 2019 probleminin çözümüne ve Ağustos 2019 problemine yer veriyoruz.