Skip to content Skip to navigation

Uzay Araçları İçin Navigasyon Sistemi

Dr. Tuba Sarıgül
07/03/2018 - 16:29

ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi’nden (NASA) bilim insanları uzayın derinliklerinde hareket eden uzay araçlarının konumunu belirleyebilmek için pulsarları yani atarcaları kullanan bir sistem geliştirdi.

Küresel konumlandırma sistemi (GPS) yeryüzünde bulunduğumuz konumu bir metreden daha düşük hata ile belirleyebiliyor. Uzay araçlarının konumunu belirleyebilmek içinse günümüzde radyo dalgaları kullanılıyor. Ancak Güneş Sistemi’nin çok uzak noktalarında örneğin Satürn’ün yörüngesinin ötesinde hareket eden uzay araçlarının konumlarını yeterli hassasiyetle belirleyebilmek hayli zor.

NASA Goddard Space Flight Center

Haziran 2017’de Uluslararası Uzay İstasyonu’nda göreve başlayan NICER (Neutron Star Interior Composition Explorer) uzay aracının amacı nötron yıldızlarıyla ilgili ölçümler yapmak. Bu görev sırasında gerçekleştirilecek deneylerden birinde X-ışını pulsarları kullanılarak uzay araçlarının konumunun belirlenmesi amaçlanıyor.

Bilim insanları bu amaçla bir devrini milisaniye ölçeğinde tamamlayan dört farklı pulsara odaklandı. Pulsardan yayılan radyasyon atımları arasındaki zaman farkı belirlenerek -ışığın bir saniyede katettiği mesafe bilindiğinden- ölçüm yapılan noktanın pulsara olan uzaklığı tespit edildi.

Bilim insanları elde ettikleri sonuçların doğruluğunu, yeryüzündeki radyo teleskopları ile yapılan ölçümlerle karşılaştırdı. Uzay aracının üzerine yerleştirilen sistem sayesinde uzay aracının konumunun otonom ve gerçek zamanlı olarak tespit edilmesi hedefleniyor.

 

Pulsarlar

Nötron yıldızları, ömürlerinin sonuna gelen büyük kütleli (Güneş’ten 10-30 kat daha büyük) yıldızların çekirdeklerinin kütleçekim etkisiyle içe çökmesi sonucu oluşan çok yoğun nesnelerdir. Bazı nötron yıldızları kendi etraflarında çok yüksek hızlarla dönebilir.

Nötron yıldızları çok güçlü manyetik alana sahiptir. Nötron yıldızlarının manyetik kutuplarından yüksek enerjili parçacıklar ve radyasyon yayılabilir. Ancak nötron yıldızlarının dönme ekseni ile manyetik alan ekseni birbiriyle çakışmadığı için nötron yıldızından yayılan radyasyon, bir deniz fenerinden yayılan ışık gibi, dönerek hareket eder. Eğer nötron yıldızının manyetik kutbu görüş hizamızdaysa, nötron yıldızından yayılan radyasyon düzenli aralıklarla bize ulaşır.

Pulsarlar saniyede birkaç kez ila birkaç yüz kez kendi etraflarında dönebilir. Kendi etrafında çok hızlı dönen pulsarlar milisaniye pulsarları -bir devrini milisaniye süresinde tamamlayan pulsarlardır- olarak isimlendirilir.

 

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Ay’ın görünmeyen yüzünde bulunan, 186 km çapındaki Von Karmán Krateri’nin Ay Keşif Uzay Aracı (LRO) tarafından çekile

Gökbilim ve Uzay

James Webb Uzay Teleskobu’nun (JWST) Hubble Uzay Teleskobu’nun yerini alması planlanıyor. Teleskobun adını aldığı James Edwin Webb bir bilim insanı veya mühendis değildi. Ancak James E. Webb 1961-1968 yılları arasında ABD Ulusal Uzay ve Havacılık Dairesi’nin (NASA) yöneticiliğini yaptı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup araştırmacı, uydu verilerini kullanarak nehir havzalarındaki su seviyelerinin değişimini tahmin etmeye imkân veren bir yöntem geliştirdi. Konu ile ilgili bir makale Dr. Eva Boergens ve arkadaşları tarafından Journal of Hydrology’de yayımlandı.

Gökbilim ve Uzay

Dünya’ya 200 milyon ışık yılı uzaklıktaki Herkül Takımyıldızı’nda AT2018cow adı verilen bir gökcismi hızla parlaklaştıktan sonra kısa süre içinde sönükleşmişti. Uluslararası bir araştırma grubu bu olayın bir karadelik ya da bir nötron yıldızı gibi yoğun bir gökcisminin doğumu olduğunu ileri sürdü.

Gökbilim ve Uzay

1 Şubat’ta Ay, Venüs, Jüpiter ve Satürn Güneş’in doğuşundan önce güneydoğu ufkunun üzerinde bir arada olacak. Bir sonraki gün ise yeniay evresine yaklaşan Ay ve Satürn çok yakın görünümde.

Gökbilim ve Uzay

Bilim Genç sesli yayınının yeni bölümünde Dr. Öğr. Üyesi Emre Sermutlu, Kepler’in üçüncü yasasını yapay uyduların ve Ay’ın yörünge yarıçapları ve yörüngelerinde dolanma süreleri arasındaki ilişki üzerinden açıklıyor.

Gökbilim ve Uzay

Uzay görevlerinde kullanılacak ekipmanların çok düşük sıcaklık, vakum, yüksek enerjili ışınlar ve parçacıkların zararlı etkileri gibi uzaydaki zorlu koşullarda uygun şekilde çalışması gerekiyor. Bu nedenle bu sistemlerin uzay ortamında kullanılmadan önce test edilmesi gerekiyor.

Gökbilim ve Uzay

Dünyanın en büyük ikinci havacılık festivali olan TEKNOFEST heyecanı yeniden başlıyor. TEKNOFEST’in teknoloji yarışmaları için başvurular 28 Şubat’a kadar devam edecek. Kazanan takımları, toplamda 2 milyon TL’nin üzerinde bir ödül bekliyor.

Gökbilim ve Uzay

Voyager 2, 5 Kasım’da yıldızlararası uzaya girdi. Şu an Dünya’ya yaklaşık 18 milyar kilometre uzaklıkta olan uzay aracının gönderdiği veriler, Voyager 2’nin güneşkürenin dışına çıktığını gösteriyor. Daha önce Voyager 1 de 2012 yılında uzayın başka bir bölgesinde güneşkürenin dışına çıkmıştı.

Gökbilim ve Uzay

2019 yılı Prof. Dr. Fuat Sezgin Yılı olarak ilan edildi. Bilim Genç olarak 2019 yılı boyunca Prof. Dr. Fuat Sezgin’in İslam bilim ve teknoloji tarihine katkılarını farklı yazılarla ele alacağız.