Skip to content Skip to navigation

2017’nin Önemli Bilimsel Gelişmeleri

Dr. Mahir E. Ocak
29/12/2017 - 08:30

 

İki Nötron Yıldızının Çarpışması

Geçtiğimiz yıl, gök olaylarının hem elektromanyetik hem de kütleçekimsel dalgalarla gözlemlendiği yeni bir dönemin başlangıcı oldu. Ekim ayının 16’sında ABD’deki Lazer Girişimölçer Kütleçekimsel Dalga Gözlemevi (LIGO) dedektörleri ve İtalya’da bulunan Avrupa Kütleçekimsel Dalga Gözlemevi’ndeki Virgo dedektörleri, ilk kez iki nötron yıldızının çarpışması sonucunda yayılmış kütleçekimsel dalgaları tespit etti. Daha sonra 70’in üzerinde araştırma grubu gama ışınlarına, görünür ışığa ve radyo dalgalarına duyarlı teleskoplarla bu olayı inceledi. Sonuçlar bu çarpışmaların ürettiği gama ışınları ve ağır elementlerle ilgili geçmişte yapılan çeşitli kuramsal tahminleri doğruladı.

 

Kuantum İletişim

Çinli araştırmacılar, 15 Haziran’da Micius uydusundan aralarında 1200 kilometre mesafe bulunan, yeryüzündeki iki istasyona birbirine dolanık halde foton çiftleri gönderdiklerini açıkladı. Elde edilen başarının gelecekte kuantum mekaniği ilkelerine dayalı iletişim sistemlerinin geliştirilmesinde yararlı olacağı düşünülüyor.

 

Antarktika’dan Kopan Buz Dağı

12 Temmuz’da Lüksemburg’un iki katı büyüklüğünde bir buzdağı Antarktika’dan koptu. Antarktika’daki dördüncü büyük buz sahanlığı olan Larsen C’nin yüzey alanı %12 oranında azaldı. Larsen C’nin tamamen çökmesi durumunda deniz seviyelerinin yaklaşık 1 santimetre yükselebileceği belirtiliyor.

 

Kanser Tedavisi

CAR-T hücre tedavisi olarak adlandırılan bir tedavi 2017 yılında kabul gördü. Hastanın bağışıklık sistemi hücrelerinin genlerinin, hücrelerin tümörleri hedef alacak biçimde değiştirildiği yöntemin güvenli olup olmadığı tartışmalara konu olsa da ABD Gıda ve İlaç İdaresi, tedavinin çocuk ve genç kan kanseri hastalarına uygulanmasını uygun bulduğunu açıkladı.

 

Cassini’nin Görevi Sonlandı

Yaklaşık 13 yıldır Satürn’ün etrafında yörüngede bulunan Cassini uzay aracının görevi sonlandı. Görev yaptığı süre içinde Satürn’ü ve halkalarını gözlemleyen uzay aracı, Titan’daki hidrokarbon denizlerini ve Enceladus’un yüzeyinden fışkıran sıvıları da keşfetmişti. Satürn’ün atmosferine giren ve yanarak yok olan Cassini’den son sinyal 15 Eylül’de alındı.

 

Güneş Sistemi’nin Dışından Gelen Göktaşı

Hawaiili gökbilimciler ekim ayının ortalarında çok hızlı hareket eden bir göktaşı keşfetti. Yörüngesi daha önce gözlemlenmiş hiçbir göktaşınınkine benzemeyen yaklaşık 400 metre uzunluğundaki göktaşının Güneş Sistemi’nin dışından geldiği anlaşıldı. Oumuamua adı verilen göktaşı uzayın derinliklerine doğru yol alıyor.

 

İklim Değişikliği ve Beslenme

Atmosferdeki karbondioksit miktarı artıkça bazı mahsullerin besin değerinin azalabileceği yaklaşık 25 yıldır bilim çevrelerinde konuşuluyordu. 2017 yılında tartışmalar zirveye ulaştı. Her ne kadar bitkiler büyümek için karbondioksite ihtiyaç duysa da karbondioksit artışına tüm bitkiler aynı biçimde tepki vermiyor. Bir ormanın aşırı derecede karbondioksite maruz bırakıldığı kontrollü bir deneyde zehirli sarmaşıkların ağaçlardan daha hızlı büyüdüğü gözlemlendi. Gelecekte buğday, pirinç ve diğer temel gıdaların besin değerinin düşeceği endişeleri artıyor.

 

Dünya Büyüklüğünde Yedi Ötegezegen

Şubat ayında bir grup gökbilimci Dünya’ya 39 ışık yılı uzaklıktaki, TRAPPIST-1 adı verilen bir yıldızın etrafında dönen, yaklaşık Dünya büyüklüğünde yedi gezegen keşfettiklerini açıkladı. Bu gezegenlerin en az üç tanesinin yüzeyinde sıvı su bulunma ihtimali olduğu belirtiliyor.

 

Yeni Orangutan Türü Bulundu

Doksan yıldan sonra ilk kez yeni bir büyük maymun türü keşfedildi. Endonezya’daki Sumatra Adası’nda yaşayan orangutanlar, Pongo tapanuliensis adı altında sınıflandırıldı. Yaklaşık 1100 kilometrekare büyüklüğünde bir alana yayılan bir ormanda yaşayan bu orangutanların toplam sayısının 800 civarında olduğu tahmin ediliyor.

 

2,7 Milyon Yıl Önce Dünya’nın Atmosferi

Ağustos ayında bir grup araştırmacı, Antarktika’da 2,7 milyon yıl önce donmuş buz katmanlarından örnekler aldıklarını açıkladı. Daha önceleri elde edilmiş en eski buz örneği 1 milyon yıllıktı. Dünya’nın ikliminde önemli değişikliklerin yaşandığı bir döneme ait olan örnek üzerinde Dünya’nın atmosferinin o zamanlardaki bileşimiyle ilgili ölçümler yapıldı. Buzul Çağı’nın başladığı dönemdeki karbondioksit seviyelerinin, çeşitli iklim modelleriyle uyumlu biçimde düşük olduğu görüldü. Araştırmacılar aynı bölgeden 5 milyon yıllık buz örnekleri toplamanın da mümkün olabileceğini düşünüyor.

 

Taşınabilir Nötrino Dedektörleri

Nötrinoları tespit etmeye çalışan araştırmacılar genellikle devasa nötrino gözlemevleri kurarlar. Ancak 2017 yılında bir grup araştırmacı, mikrodalga fırın büyüklüğünde nötrino dedektörleri geliştirmeyi başardı. Yeni dedektörlerin gelecekte hem bilimsel araştırmalarda hem de nükleer enerji santrallerinin izlenmesinde kullanılabileceği belirtiliyor.

 

İlgili İçerikler

Biyoloji

Pek çok hayvan türü doğada sürüler ve kümeler oluşturuyor ve kolektif davranışlar sergiliyorlar. Hayvanların sürüler ve kümeler oluşturarak kolektif davranışlar göstermesini sağlayan, türden bağımsız genelgeçer yasalar olabilir mi?

Biyoloji

Keçiler dik yamaçlara tırmanma konusunda uzman canlılardır. En yetkin dağcılar bile kaya tırmanışı sırasında ip, kaya çivisi, çekiç, emniyet kemeri gibi güvenlik ekipmanlarına ihtiyaç duyar. Dağ keçileri ise 60 derece eğimli arazilere bile tırmanabilir.

Biyoloji

İç Anadolu Bölgesi’ndeki bitki türlerinden bazıları sadece Ankara’da bulunuyor. Haydi gelin, Ankara’dan başka yerde yaşayamayan bu bitkilerin bazılarıyla tanışalım!

Biyoloji

Bazı bitkiler vardır ki hazine niteliğindedir. Her yerde yetişmez, sadece belli bir ülkede ya da bölgede yaşarlar. Ender bulunan, sadece o bölgeye has bu bitkilere “endemik bitkiler” adı verilir. Gelin, hep birlikte ülkemizin biyolojik hazinelerini keşfedelim!

Biyoloji

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde kış ile yaz mevsimi arasındaki geçişin etkilerini gözlediğimiz nisan ayında objektiflerinizi doğada yaşanan değişimlere odaklamanızı istemiştik. Bu süreçte #CanlananTabiat etiketiyle Bilim Genç’te paylaştığınız fotoğraflar değerlendirildi ve ayın en beğenilen fotoğrafları belirlendi.

Biyoloji

Yeni Zelanda’da yüksek volkanik etkinliğe sahip bir bölgedeki bitkiler üzerinde yapılan incelemeler sonucunda aşırı sıcak topraklarda yaşayabilen bitkilere rastlandı. Yeni Zelanda’daki Landcare Research’ten Mark Smale ve ekibi Yeni Zelanda’nın North Adası’ndaki Taupao Volkanik Alanı’nda incelemeler yaptı.

Biyoloji

Bilim Genç Fotoğraflar köşesinde mayıs ayında objektiflerinizi yaşadığınız bölgeye özgü bitki türlerine odaklamanızı istiyoruz. Fotoğraflarınızı Bilim Genç’te paylaşırken açıklama bölümüne #EndemikBitkiler etiketini eklemeyi unutmayın.

Biyoloji

Balinaların ses çıkarabildiği ve birbirleriyle iletişim kurabildiği biliniyor. Ancak bugüne kadar bu canlıların nasıl duyduğu anlaşılamamıştı. Balinaların hem büyüklükleri hem de okyanuslarda yaşamaları bilimsel araştırmaları zorlaştırıyordu.

Biyoloji

Avustralya’nın Sidney şehrindeki Garvan Enstitüsü araştırmacıları ilk defa i-motifi adı verilen farklı bir yapıdaki DNA’nın da insan vücudunda var olduğunu gösterdi. 

Biyoloji

Bir bölgede yaşayan belirli bir canlı türünün sayısını nasıl hesaplayabilirsiniz? “Canlıların tamamını tek tek yakalayıp sayarak” şeklinde bir çözüm aklınıza gelmiş olabilir. Ancak canlıların tamamını yakalamak, özellikle canlı sayısının çok yüksek ve canlıların yaşadığı bölgenin çok geniş olması durumda, mümkün değildir.