Ekim 2026’da Gökyüzü

serebryannikov/iStockphoto.com

Bu ay gezegenler de farklı saatlerde gözlemcilere eşlik edecek. Satürn, 4 Ekim’deki karşı konumu sayesinde gece boyunca gözlemlenebilecek. Merkür, 12 Ekim’de en büyük doğu uzanımına ulaşacak ancak gün batımından sonra ufka yakın konumda bulunacağından gözlemi zor olacak. Uranüs ve Neptün ise dürbün veya teleskop kullanan gözlemciler için dikkat çeken hedefler arasında yer alacak. Ay ile gezegenler arasında gerçekleşecek yakınlaşmalar da ekim gökyüzüne ayrı bir hareketlilik katacak.

Ekim ayının dikkat çeken gök olaylarından biri de 21-22 Ekim gecesi maksimumuna ulaşan Orionid meteor yağmuru olacak. Uygun koşullarda saatte yaklaşık 10-20 meteorun gözlemlenebildiği Orionidler için gece yarısından sabahın ilk ışıklarına kadar olan saatler en uygun dönem olacak. Ancak 2026’da meteor yağmurunun zirvesi sırasında Ay büyüyen şişkin evrede ve epey parlak olacağından özellikle sönük meteorları görmek zorlaşabilir.

İşte ekim ayının öne çıkan gök olayları:

Not: Yazıda verilen gözlem saatleri İstanbul için yaklaşık değerlerdir. Gök cisimlerinin doğuş ve batış saatleri gözlem yapılan konuma göre değişebilir.

4 Ekim: Satürn karşı konumda

4 Ekim’de Satürn, Dünya’ya göre Güneş’in karşısında yani karşı konumda olacak. Bu olay, Satürn’ü gözlemlemek ve fotoğraflamak için yılın en uygun dönemlerinden birini sunacak. Saat 19.00 civarında Balina Takımyıldızı doğrultusunda doğacak olan Satürn, 0,3 kadir parlaklıkla gece boyunca gözlemlenebilecek.

 

4 Ekim saat 22.30’da gökyüzü

5 Ekim: Ay ve Mars yakın konumda

5 Ekim’de Ay ve Mars gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. İki gök cismi saat 01.30 civarında Yengeç takımyıldızı doğrultusunda doğacak ve sabaha kadar gökyüzünde birlikte gözlemlenebilecek.

5 Ekim saat 04.00’te gökyüzü

6 Ekim: Ay ve Jüpiter yakın konumda

6 Ekim’de Ay ve Jüpiter gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. Saat 02.30 civarında Aslan takımyıldızı yönünde yükselecek olan ikili, sabah saatlerine kadar gökyüzünde kalacak. Yaklaşık %23’ü aydınlık olan Ay ile -1,9 kadir parlaklıktaki Jüpiter, uygun koşullarda çıplak gözle kolayca gözlemlenebilecek.

6 Ekim l saat 04.00’te gökyüzü

7 Ekim: Ay ve Regulus yakın konumda

7 Ekim’de hilal evresindeki Ay ile Aslan takımyıldızının en parlak yıldızı Regulus birbirine yakın görülecek. Saat 03.30 civarında doğu ufkundan yükselecek olan ikili, sabaha kadar birlikte gözlemlenebilecek. Her ikisi de çıplak gözle kolayca fark edilebilir.

7 Ekim saat 04.00’te gökyüzü

10 Ekim: Yeni ay

10 Ekim'de gerçekleşecek yeni ay evresinde Ay ışığının gece gökyüzünü aydınlatmaması, özellikle sönük derin uzay cisimlerini gözlemlemek ve astrofotoğrafçılık yapmak için uygun koşullar sağlayacak.

Gecenin ilk bölümünde Pelikan Bulutsusu (IC 5070) ve İris Bulutsusu (NGC 7023) gibi sonbahar gökyüzünün hedefleri gözlemlenebilir. Gecenin ilerleyen saatlerinde doğu ufkunda yükselen Avcı (Orion) Takımyıldızı ile birlikte Maymun Kafası Bulutsusu (NGC 2174) gibi yeni hedefler de gözlem listesine eklenebilir. Özellikle şehir ışıklarından uzak bölgelerde sönük gök cisimleri daha belirgin hâle gelecektir.

10 Ekim saat 03.30’da gökyüzünün Stellarium görüntüsü

12 Ekim: Ay ve Merkür yakın konumda

12 Ekim akşamı ince hilal evresindeki Ay ile Merkür gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. Ancak her iki gök cismi de gün batımından kısa süre sonra batacağından gözlemleri zor olacak. Venüs ise Güneş’e çok yakın konumda bulunduğundan gözlemlenemeyecek.

 

12 Ekim saat 18.30’da gökyüzü

14 Ekim: Ay ve Antares yakın konumda

14 Ekim’de hilal evresindeki Ay ile Akrep takımyıldızının en parlak yıldızı Antares birbirine yakın görülecek. Bu yakınlaşma gün batımının ardından batı ufkunda çıplak gözle gözlemlenebilecek. Ufkun açık olması gözlemi kolaylaştıracaktır.

14 Ekim saat 19.10’da gökyüzü

18 Ekim: Ay ilk dördün evresinde

18 Ekim’de Ay ilk dördün evresinde olacak. Saat 14.30 civarında Yay takımyıldızı doğrultusunda yükselecek olan Ay, yaklaşık 23.30’a kadar gökyüzünde kalacak. Ay yüzeyinin yarısının aydınlık olduğu bu evre, kraterleri ve diğer yüzey şekillerini gözlemlemek için de elverişli bir dönem sunacak.

İlk dördün - İstanbul / Mehmet Yüksek

21-22 Ekim: Orionid meteor yağmuru zirvede

Orionid meteor yağmuru, 21-22 Ekim gecesi en yüksek etkinliğine ulaşacak. Dünya atmosferine giren bu meteorlar, gökyüzünde Avcı (Orion) Takımyıldızı doğrultusundan geliyormuş gibi göründüğü için Orionidler adını alıyor. Uygun ve karanlık gökyüzü koşullarında saatte yaklaşık 10-20 meteor gözlemlenebilir. Gece yarısından şafak öncesine kadar olan saatler gözlem için en elverişli zaman aralığı olacak. Ancak bu yıl parlak Ay, özellikle sönük meteorların gözlemlenmesini zorlaştırabilir.

21 Ekim saat 04.30’da gökyüzü

24 Ekim: Ay ve Satürn yakın konumda

24 Ekim’de Ay ve Satürn gökyüzünde birbirine yakın görülecek. Saat 17.00 civarında yükselecek olan ikili, sabaha kadar gökyüzünde kalacak. Yaklaşık 0,4 kadir parlaklığa sahip Satürn çıplak gözle rahatlıkla gözlemlenebilecek.

24 Ekim saat 20.30’da gökyüzü

26 Ekim: Avcı Dolunayı

Ekim dolunayı, Kuzey Yarımküre’de sonbahardaki avlanma dönemiyle ilişkilendirilen geleneksel Avcı Dolunayı adıyla da anılır. Bu ad Ay’ın görünümüyle ilgili değildir; Ay normal dolunaylardan farklı bir renkte görünmez.

26 Ekim’de dolunay evresinde olacak Ay, saat 18.00 civarında Koç takımyıldızı yönünde doğu ufkundan yükselecek ve sabaha kadar gözlemlenebilecek.

Dolunay - İstanbul / Mehmet Yüksek

27 Ekim: Ay ve Ülker yakın konumda

27 Ekim akşamı Ay ve Ülker (Pleiades) yıldız kümesi birbirine yakın görülecek. Saat 19.00 civarında Boğa takımyıldızı doğrultusunda yükselecek olan ikili, sabaha kadar gözlemlenebilecek. Ay’ın parlaklığı Ülker’in bazı yıldızlarını seçmeyi zorlaştırabileceğinden dürbün kullanmak yararlı olabilir.

27 Ekim saat 22.30’da gökyüzü

31 Ekim: Ay ve Pollux yakın konumda

31 Ekim’i 1 Kasım’a bağlayan gece Ay ile İkizler takımyıldızının en parlak yıldızlarından Pollux birbirine yakın görülecek. Gece boyunca gözlemlenebilecek olan ikili, sabah saatlerine kadar gökyüzünde kalacak. Pollux, sarı-turuncu rengiyle Ay’ın yanında çıplak gözle kolayca fark edilebilecek.

31 Ekim saat 23.30’da gökyüzü

Ekim ayında gezegenler

Merkür

Merkür, ekim ayı boyunca gün batımının hemen ardından batı ufkunda kısa bir süre gözlemlenebilecek. 12 Ekim’de en büyük doğu uzanımına ulaşacak. Ancak ufka yakın konumu nedeniyle bu tarihte de gözlemi zor olacak. Ayın sonlarına doğru ise Merkür’ü gözlemlemek giderek zorlaşacak.

Venüs

Venüs, ekim ayının ilk günlerinde gün batımının hemen ardından batı ufkunda kısa bir süre gözlemlenebilecek. Ay ilerledikçe Güneş’le arasındaki açısal uzaklık azalacak ve gezegen ufka daha yakın hâle gelecek. Venüs 24 Ekim’de alt kavuşumdan geçeceği için bu tarihlerde Güneş’in parlaklığı içinde kaybolacak.

Mars

Mars ayın başında saat 01.30 civarında doğu ufkundan yükselmeye başlayacak. Ay boyunca giderek daha erken doğmasıyla gökyüzünde kalma süresi uzayacak ve sabah gökyüzünün belirgin gezegenlerinden biri olmayı sürdürecek.

Jüpiter

Ekim ayının başlarında saat 03.00 civarında doğu ufkundan yükselen Jüpiter, ay ilerledikçe daha erken görünmeye başlayacak. Ay sonunda yaklaşık saat 01.30’da doğarak gece gökyüzünde daha uzun süre gözlemlenebilecek.

Satürn

4 Ekim’de karşı konuma gelecek olan Satürn, ekim ayının başlıca gezegen hedeflerinden biri. Ayın başında yaklaşık saat 19.00’da doğu ufkundan yükselen gezegenin doğuş saati ay sonuna doğru 17.00 civarına kadar gerileyecek.

Uranüs

Uranüs ekim ayının başlarında saat 21.30 civarında doğu ufkundan yükselecek, ay ilerledikçe gece gökyüzünde kalma süresi uzayacak. Yaklaşık 5,8 kadir parlaklığa sahip olduğundan ayrıntılı gözlemler için dürbün veya teleskop kullanılması önerilir.

Neptün

Neptün de ekim boyunca gecenin daha uzun bir bölümünde gökyüzünde olacak. Ayın başlarında yaklaşık saat 19.00’da doğu ufkundan yükselen gezegenin doğuş saati, ay sonunda yaklaşık 16.45’e kadar gerileyecek. Yaklaşık 7,8 kadir parlaklıkta olduğundan Neptün’ü gözlemlemek için teleskop ve mümkün olduğunca karanlık bir gökyüzü gerekecek.

Ekim ayında başka neler gözlemlenebilir?

Ekim gecelerinde sonbahar gökyüzü belirginleşirken kış gökyüzünün karakteristik takımyıldızları da yavaş yavaş kendini göstermeye başlar. Gecelerin uzaması gözlem süresini artırırken doğu ve kuzeydoğu ufkunda yükselen takımyıldızlar derin uzay gözlemleri için yeni hedefler sunar. Derin uzay cisimlerini gözlemlemek ve astrofotoğrafçılık yapmak için ekim ayındaki en uygun dönem ise 10 Ekim'deki yeni ay evresinin çevresindeki geceler olacaktır. Ay ışığının gökyüzünde bulunmadığı bu dönemde sönük gök cisimleri daha kolay gözlemlenebilir.

Bu ay gezegen gözlemlerinde Satürn özellikle öne çıkacak. 4 Ekim'de karşı konuma gelmesi sayesinde gece boyunca gözlemlenebilecek olan gezegen, teleskop kullananlar için ekimin önemli hedeflerinden biri. Uygun büyütmelerle Satürn'ün halkaları ve büyük uyduları da gözlemlenebilir.

Sonbahar gökyüzünün önemli hedefleri arasında Andromeda Gökadası (M31) ve Üçgen Gökadası (M33) yer almaya devam ediyor. Karanlık gökyüzü koşullarında dürbün ve teleskopla gözlemlenebilen bu gökadalar, özellikle geniş görüş alanına sahip gözlem araçlarıyla ilgi çekici görüntüler sunar. Ülker Açık Yıldız Kümesi (M45) ve Hyades Açık Yıldız Kümesi de Boğa Takımyıldızı doğrultusunda giderek yükselerek gözlem için daha elverişli konuma gelir.

Ekim ayının ilerleyen günlerinde, gecenin ilerleyen saatlerinde Avcı (Orion) Takımyıldızı da doğu ufkunda yükselmeye başlar. Böylece kış gökyüzünün önemli hedefleri yavaş yavaş gözlem listesine eklenir. Orion Bulutsusu (M42), dürbün ve teleskopla gözlemlenebilen parlak hedeflerden biridir. Atbaşı Bulutsusu (Barnard 33) ise görsel gözlem açısından çok daha zor bir hedef olup özellikle astrofotoğrafçılıkla ilgilenenler için dikkat çekicidir. Ay ilerledikçe bu cisimler gecenin daha uzun bir bölümünde ve gökyüzünde daha yüksek konumda gözlemlenebilir.

Satürn / TÜBİTAK GGE Afyon: Mehmet Yüksek

Ay’ın evreleri

Kaynaklar:

• https://stellarium-web.org/
• https://in-the-sky.org/
• https://science.nasa.gov/moon/moon-phases/
• https://starwalk.space/en/news/astronomy-calendar-2026
• NASA, SKYCAL: Sky Events Calendar 2026
• NASA, Orionids Meteor Shower
• Timeanddate, October: Hunter’s Moon

Yazar Hakkında:

Mehmet Yüksek

Astronom - Bilim Ümraniye Astronomi, Havacılık ve Uzay Atölyesi Eğitmeni, Uzay Atölyesi Eğitmeni