Nobel Fizik Ödülleri Açıklandı

Nobel Fizik Ödülü’nün 2016 yılı sahipleri bugün açıklandı. David J. Thouless, F. Duncan M. Haldane ve J. Michael Kosterlitz ödülün bu yılki kazananları oldu. Nobel komitesinden yapılan açıklamada araştırmacıların maddenin topolojik halleri ve topolojik faz dönüşümleri üzerine yaptıkları kuramsal çalışmalar sebebiyle ödüle layık görüldükleri açıklandı.

Matematiğin bir dalı olan topoloji, aşama aşama değişen özellikleri inceler. Araştırmacılar geçmişte topolojiyi bir araç olarak kullanarak maddenin fiziksel özellikleriyle ilgili çok önemli sonuçlara ulaşmıştı.

Kosterlitz ve Thouless 1970’lerin başlarında yaptıkları çalışmalarla süperakışkanlığın ince katmanlarda görülemeyeceği düşüncesini yanlışladı. Ayrıca araştırmacılar süperiletkenliğin düşük sıcaklıklarda ortaya çıkacağını gösterdi ve yüksek sıcaklıklarda süperiletkenliğin yok olmasına neden olan faz dönüşümünü açıkladılar.

Thouless 1980’lerde iletkenlikle topoloji arasında bağlantı kurdu. Yine aynı dönemlerde Haldane bazı malzemelerde görülen küçük magnet zincirlerinin özelliklerinin topoloji yardımıyla anlaşılabileceğini gösterdi.

Günümüzde maddenin bilinen pek çok topolojik fazı var. Topolojik malzemelerin gelecekte yeni nesil elektronik cihazlarda, süperiletkenlerde ve kuantum bilgisayarlarda yararlı olacağı düşünülüyor.