Dünya ve Yaşam
Dr. Mahir E. Ocak
27/10/2020 - 13:30

Geceleri Donup Gündüzleri Canlanan Sinek Kuşları

And Dağları civarında hayatta kalmaya çalışan sinek kuşları, geceleri neredeyse donup gündüzleri yeniden canlanıyor.

And Dağları’nın doğası sinek kuşlarının yaşaması için pek çok bakımdan ideal ortamdır: Etrafta fazla yırtıcı hayvan bulunmaz ve yaban çiçeklerinin nektarı bol miktarda besin sağlar. Kütleleri 25 gramı geçmeyen bu ufak kuşların hayatını zorlaştıran en önemli etkense binlerce metre yükseklikteki soğuktur. Hayatta kalmak için her gün en azından 500 çiçekten nektar toplayan bu kuşlar nasıl oluyor da dondurucu gecelerden sağ çıkmayı başarıyor? Cevap: vücut ısılarını düşürüp enerji ihtiyaçlarını azaltarak.

Güney Amerika kıtasının batı kıyıları boyunca uzanan And Dağları dünyanın en uzun sıradağlarından biridir.

Bir grup araştırmacı, And Dağları’nda yaşayan altı ayrı tür sinek kuşunu gözlemlediklerinde hayvanların geceleri vücut ısılarını düşürerek “cansızlık” olarak adlandırılan bir duruma geçtiklerini gözlemlemişler. Siyah metalkuyruk olarak adlandırılan bir tür sinek kuşunun gündüzleri 40°C civarında olan vücut sıcaklığı geceleri 3,26°C’ye kadar düşüyor. Bu değerin bugüne kadar kuşlar ve kış uykusuna yatmayan memeli hayvanlar arasında gözlemlenmiş en düşük vücut sıcaklığı olduğu belirtiliyor.

Kuşların vücut sıcaklıklarıyla birlikte nabızları da düşüyor. Sinek kuşlarının kalbi gündüzleri dakikada yaklaşık 1200 defa atar. Geceleri ise bu değer dakikada 40’a iniyor. Böylece kuşların enerji ihtiyacı %95 oranında azalıyor.

Güneş doğmaya başladıktan sonra sinek kuşlarının vücut sıcaklıkları ve nabızları artmaya başlıyor. Kuşlar kaslarını titreştirerek vücut ısılarını her dakika yaklaşık 1°C artırıyor ve yavaş yavaş normale dönüyor.

Araştırma ile ilgili detaylı bilgiye Dr. Blair O. Wolf ve arkadaşlarının Biology Letters’ta yayımladıkları makaleden ulaşabilirsiniz.

Dünya ve Yaşam

Kuşlar fiziksel özelliklerine, uçuş amaçlarına ve dış etmenlere bağlı olarak farklı hızlarda uçabilir.

Sakarya Üniversitesi ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesinden iki araştırmacı sadece Bolu’nun Aladağlar bölgesinde yetişen yeni bir bitki türü keşfetti.