Haziran 2026’da Gökyüzü
Haziran ayında geceler kısalsa da gökyüzünde gözlem yapmaya değer pek çok olay gerçekleşir. Akşam saatlerinde bahar takımyıldızları hâlâ gökyüzünde yer alırken yaz takımyıldızları doğu ufkundan yükselmeye başlar. Gecenin ilerleyen saatlerindeyse gök adamızın Yay Takımyıldızı yönündeki sarmal kolu belirginleşerek derin uzay gözlemleri için etkileyici bir gökyüzü manzarası sunar.
ÇOMÜ Ulupınar Gözlemevi / Mehmet Yüksek
Bu ay gökyüzü meraklıları için gezegenler ön plana çıkıyor. Merkür, Venüs, Mars, Jüpiter, Satürn, Uranüs ve Neptün farklı zaman dilimlerinde gözlemlenebilirken bazı gezegenlerin gökyüzündeki yakınlaşmaları da dikkat çekiyor.
Haziran ayının en önemli astronomik olaylarından biri de yaz gün dönümü. Bu tarihte kuzey yarım kürede yılın en uzun gündüzü yaşanır. Yaz gün dönümünden sonraysa günler kısalmaya başlar.
İşte haziran ayının öne çıkan gök olayları…
1 Haziran: Merkür, Venüs ve Jüpiter hizalanması
1 Haziran akşamı, gün batımının ardından batı ufkunda dikkat çekici bir yakınlaşma gerçekleşecek. Merkür, Venüs ve Jüpiter gün batımından sonra kısa bir süreliğine İkizler Takımyıldızı yönünde birbirine yakın konumda görülecek.
Venüs ve Jüpiter çıplak gözle rahatlıkla görülebilir. Merkür’ü daha net gözlemleyebilmek içinse dürbün ya da teleskop kullanmak gerekebilir.
1 Haziran saat 20.10’da gökyüzü
7-10 Haziran: Venüs ve Jüpiter yakın konumda
7–10 Haziran tarihleri arasında Venüs ve Jüpiter, gün batımını takip eden saatlerde batı ufkunda birbirine yakın konumda olacak. Bu ay Venüs her geçen gün daha geç batarken Jüpiter giderek daha erken batacak. Bu nedenle iki parlak gezegen birkaç gece boyunca gökyüzünde birbirine çok yakın görülecek. Yakınlaşma, gün batımından sonraki ilk saatlerde, batı ufkunda çıplak gözle rahatlıkla gözlemlenebilecek.
9 Haziran saat 20.10’da gökyüzü
10 Haziran: Satürn ve Ay kavuşumu
10 Haziran gecesi, Satürn ve son dördün evresindeki Ay gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. Gece yarısından sonra doğu ufkundan yükselen ikili, Balık Takımyıldızı yönünde gözlemlenebilir. Yaklaşık 0,85 kadir parlaklığa sahip olan Satürn, Ay’ın yakınında çıplak gözle rahatlıkla görülebilecek.
10 Haziran saat 03.00’te gökyüzü
12 Haziran: Mars ve Ay yakın konumda
12 Haziran sabahı gün doğumundan önce Mars ile hilal evresindeki Ay gökyüzünde, Koç Takımyıldızı yönünde birbirine yakın konumda olacak. Yaklaşık 1,29 kadir parlaklığa sahip olan Mars, Ay’ın yakınında çıplak gözle görülebilecek.
12 Haziran saat 03.30’da gökyüzü
15 Haziran: Yeni ay
15 Haziran’da geçilecek yeni ay evresiyle birlikte gün batımından sonra sabah saat 04.30’a kadar ay ışığının etkisi epey azalacak. Böylece derin uzay gözlemleri için uygun koşullar oluşacak.
Gece yarısından sonra gökyüzünde gök adamızın Yay Takımyıldızı yönündeki sarmal kolu yükselmeye başlarken M8 (Lagün Bulutsusu) ve M20 (Üç Boğumlu Bulutsu) gibi derin uzay cisimleri gözlem için elverişli konuma gelecek. Bunun yanı sıra M57 (Halka Bulutsusu), M13 ve M5 de gece boyunca gözlemlenebilecek dikkat çekici gök cisimleri arasında yer alıyor. Ay ışığının az olduğu karanlık gökyüzü, özellikle teleskop ve dürbün kullanıcıları için oldukça uygun gözlem koşulları sunacak.
15 Haziran saat 22.00’de gökyüzü
16 Haziran: Ay ve Merkür yakın konumda
16 Haziran akşamı, ince hilal evresindeki Ay ile Merkür batı ufkunda birbirine yakın konumda görülecek. Bu ikili gün batımının ardından kısa süreliğine gözlemlenebileceğinden açık bir batı ufkunda dürbün ya da teleskop gözlemi kolaylaştıracaktır.
16 Haziran saat 20.30’da gökyüzü
17 Haziran: Ay ve Venüs gökyüzünde yakın konumda
17 Haziran akşamı gökyüzünde Ay ile Venüs, Yengeç Takımyıldızı yönünde birbirine yakın konumda olacak.
Bu yakınlaşma, gün batımının ardından batı ufkunda birkaç saat boyunca izlenebilecek. Yaklaşık −3,9 kadir parlaklığa sahip olan Venüs, gökyüzünde kolaylıkla fark edilebilecek kadar parlak görünecek.
17 Haziran saat 20.30’da Ay ve Venüs kavuşumu
18 Haziran: Ay, Jüpiter, Venüs, Merkür hizalanması
18 Haziran akşamı, gün batımının ardından yılın en dikkat çekici hizalanmalarından biri gerçekleşecek. İnce hilal evresindeki Ay, Venüs, Jüpiter ve Merkür gökyüzünde batı ufkunda birbirine yakın konumda olacak. Venüs -4 kadir, Jüpiter -1,83 kadir parlaklığıyla çıplak gözle rahatlıkla fark edilebilecek.
18 Haziran saat 20.30’da Jüpiter, Ay, Venüs ve Merkür hizalanması
19 Haziran: Ay ve Regulus kavuşumu
19 Haziran akşamı ilk dördün evresine yaklaşan Ay ile Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı olan Regulus gökyüzünde birbirine yakın konumda görülecek. Gün batımının ardından ortaya çıkan ikili, saat 23.00’e kadar izlenebilecek.
19 Haziran saat 21.40’ta Ay ve Regulus kavuşumu
21 Haziran: Yaz gün dönümü ve en uzun gündüz
21 Haziran’da gerçekleşecek yaz gün dönümü, kuzey yarım kürede astronomik yazın başlangıcını simgeler. Dünya’nın dönme ekseninin yaklaşık 23,5° eğik olması nedeniyle güneş ışınları bu tarihte öğle saatlerinde Yengeç Dönencesi’ne dik açıyla gelir.
Bu olayla birlikte kuzey yarım kürede yılın en uzun gündüzü ve en kısa gecesi yaşanır. Bu tarihten sonra gündüzler yavaş yavaş kısalmaya başlarken yaz gökyüzünün parlak yıldızları ve takımyıldızlar geceleri daha belirgin hâle gelir. Gökyüzü takvimi de bu tarihle birlikte yeni bir mevsimsel döneme girer.
Ekinoks ve gün dönümleri şeması
Tasarım: Mehmet Yüksek
23 Haziran akşamı ilk dördün evresine geçen Ay, Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı olan Spica ile gökyüzünde birbirine yakın konumda görülecek. Bu kavuşum, gün batımının ardından gece yarısına kadar rahatlıkla izlenebilecek.
23 Haziran saat 21.40’ta Ay ve Spica kavuşumu
25 Haziran: Merkür ve Jüpiter kavuşumu
25 Haziran akşamı, Jüpiter ile Merkür batı ufkunda birbirine yakın konumda olacak. Gün batımının ardından kısa bir süre görülebilecek bu yakınlaşma, ufka oldukça yakın gerçekleşeceğinden açık bir batı ufkunda daha net gözlemlenebilecek.
Özellikle Merkür’ün daha rahat seçilebilmesi için dürbün ya da teleskop kullanmak gözlemi daha verimli hâle getirecektir.
25 Haziran saat 20.10’da Merkür ve Jüpiter kavuşumu
27 Haziran: Ay ve Antares kavuşumu
27 Haziran akşamı dolunay evresine yaklaşan Ay ve Akrep Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı olan Antares birbirine yakın konumda olacak. Saat 18.00 gibi doğu ufkundan yükselecek ikili saat 03.00’e kadar gözlemlenebilecek.
27 Haziran saat 23.20’de Ay ve Antares kavuşumu
28 Haziran: Mars, Uranüs ve Ülker kavuşumu
28 Haziran sabahı saat 03.30 civarında doğu ufkundan yükselecek Mars, Uranüs ve Ülker Açık Yıldız Kümesi; gökyüzünde Boğa Takımyıldızı yönünde birbirine yakın konumda görülecek.
Bu üçlü gün doğumundan hemen önce açık bir doğu ufkunda gözlemlenebilir. Mars ve Ülker çıplak gözle rahatlıkla görülebilirken Uranüs’ü gözlemlemek için dürbün ya da teleskop kullanılması gerekecek.
28 Haziran saat 04.30’da Mars, Uranüs ve Ülker kavuşumu
30 Haziran: Çilek Dolunayı
Haziran ayındaki dolunay evresine geleneksel olarak Çilek Dolunayı denir. Bu ad Ay’ın çilek renginde görüneceği anlamına gelmez. Bu ad, Kuzey Amerika’daki bazı yerli toplulukların çilek hasadı dönemine denk gelen haziran dolunayına verdiği geleneksel isimden gelir. 30 Haziran’da dolunay, saat 20.30 civarında Yay Takımyıldızı yönünde ufuktan yükselecek ve saat 05.00’e kadar gözlemlenebilecek.
Çilek Dolunayı konseptiyle renklendirilmiş Ay /Andrei Ionescu
Haziran ayında gezegenler
Merkür
Merkür, ayın ilk yarısında Güneş’ten giderek uzaklaştığı için akşam gökyüzünde daha belirgin hâle gelecek. 16 Haziran civarında ise en büyük doğu uzanımı konumuna ulaşacak. Bu, Merkür’ün akşam saatlerinde gökyüzünde Güneş’ten en uzak konumda bulunduğu ve gözlem için en uygun olduğu dönemlerden biridir. Bu tarihten sonra Merkür yeniden Güneş’e yaklaşmaya başlayacak. Dolayısıyla gezegen her geçen gün daha erken batacak ve gözlem süresi giderek kısalacak.
Venüs
Venüs, haziran ayında da gün batımının ardından batı ufkunda görülmeye devam edecek. Parlaklığı sayesinde akşam saatlerinde kolayca fark edilebilen Venüs birkaç saatliğine de olsa gökyüzünde dikkat çekici bir manzara sunacak.
Mars
Mayıs ayında sabah gökyüzünde yeniden görünür hâle gelen Mars, haziran ayında da dikkat çekici gök cisimlerinden biri olacak. Gün doğumundan önce doğu ufkundan yükselen gezegen her geçen gün daha erken doğacağından gözlem süresi giderek artacak.
Jüpiter
Jüpiter, İkizler Takımyıldızı yönünde batı ufkuna yaklaşmaya devam ediyor. Haziran ayının başlarında gün batımının ardından kısa bir süre görülebilen Jüpiter, her geçen gün daha erken batacağından ayın sonlarına doğru gözlemlenmesi zorlaşacak.
Satürn
Gece yarısından sonra yükselmeye başlayan Satürn, haziran gecelerinin belirgin gök cisimlerinden biri olacak. Her geçen gün daha erken doğacağından gözlem süresi giderek artacak.
Uranüs
Haziran ayının sonuna doğru gün doğumundan kısa bir süre önce yükselecek Uranüs, yeniden gözlemlenebilir hâle gelecek. Her geçen gün daha erken doğacağından gözlem süresi artacak ancak düşük parlaklığı nedeniyle iyi bir teleskopla gözlem yapılması gerekecek.
Neptün
Satürn gibi gece yarısından sonra yükselecek Neptün, haziran ayında yeniden gözlemlenebilir hâle gelecek. Her geçen gün gözlem süresi artsa da 7,8 kadir parlaklığı nedeniyle gözlemlenmesi yalnızca uygun teleskoplarla veya çok karanlık gökyüzünde mümkün olacak.
Haziran ayında başka neler gözlemlenebilir?
Haziran geceleri, yaz gökyüzünün tüm ihtişamıyla kendini göstermeye başladığı bir dönemdir. Gece ilerledikçe doğu ve güneydoğu ufkundan yükselen Samanyolu’nun Yay Takımyıldızı yönündeki sarmal kolu, karanlık gökyüzünde giderek belirgin hâle gelir ve etkileyici bir manzara sunar. Bu bölgede yer alan M8 (Lagün Bulutsusu), M17 (Omega Bulutsusu) ve en dikkat çekici derin uzay cisimlerinden biri olan M16 (Kartal Bulutsusu) özellikle gece yarısından sonra yapılacak gözlemler için çok uygun hedeflerdir.
Gece ilerledikçe yükselen bir diğer dikkat çekici gök cismi M57 (Halka Bulutsusu) olurken M13, M3 ve M5 gibi küresel yıldız kümeleri de teleskopla gözlem yapanlar için etkileyici görüntüler sunar.
Yaz Üçgeni
Haziran ayına gelindiğinde Yaz Üçgeni artık gökyüzünde çok daha belirgin hâle gelir. Vega, Deneb ve Altair yıldızlarının oluşturduğu bu büyük üçgen, yaz gecelerinin en dikkat çekici gökyüzü desenlerinden biridir. Doğu ufkundan yükselen ve gece ilerledikçe gökyüzünde daha da belirginleşen bu üçlü, şehir ışıklarının bulunduğu ortamlarda bile rahatlıkla görülebilir ve yaz gökyüzünün başladığının en önemli habercilerinden biri olarak kabul edilir.
Aşağıdaki görselde Yaz Üçgeni’ni oluşturan yıldızları ve bulundukları takımyıldızları birlikte görebilirsiniz.
Ay’ın evreleri
Kaynaklar:
- https://stellarium-web.org/
- https://in-the-sky.org/
- https://science.nasa.gov/moon/moon-phases/
- https://starwalk.space/en/news/astronomy-calendar-2026
- https://www.spaceweatherlive.com/en/moon-phases-calendar/2026/5.html
Yazar Hakkında:
Mehmet Yüksek
Astronom - Bilim Ümraniye Astronomi, Havacılık ve Uzay Atölyesi Eğitmeni, Havacılık ve Uzay Atölyesi Eğitmeni
