Dünya ve Yaşam
Dr. Mahir E. Ocak
19/09/2021 - 13:49

Milyonlarca Yıl Önce Atmosferdeki Karbondioksit Azalmasının Yol Açtığı Soğuma

Bilimsel çalışmalar, günümüzden 133 milyon yıl önceki Weissert Olayı sırasında atmosferdeki karbondioksit miktarının azalması nedeniyle Dünya’nın ortalama yüzey sıcaklığının 3 °C düştüğünü gösteriyor.

Karbondioksit bir sera gazıdır. Atmosferdeki karbondioksit miktarının artması ya da azalması, Dünya’nın ortalama yüzey sıcaklığını doğrudan etkiliyor. Günümüzde önemli bir çevre sorunu olarak karşımıza çıkan küresel iklim değişikliğine ise insan etkinliklerine bağlı olarak atmosferde sürekli artan karbondioksit miktarının sebep olduğu biliniyor.

Dünya tarihinde, günümüzden yaklaşık 133 milyon yıl önce iklimde önemli değişikliklerin meydana geldiği yaklaşık 700.000 yıl süren bir dönem var. Weissert Olayı olarak adlandırılan bu dönemde okyanus sularındaki oksijen miktarı aşırı derecede düşmüş, biyoçeşitlilik azalmış, dünya genelindeki yağış ve rüzgâr düzenlerinde önemli değişiklikler olmuştu.

Geçmişte Weissert Olayı üzerine pek çok bilimsel çalışma yapılmışsa da meydana gelen iklim değişiklikleriyle atmosferdeki karbondioksit miktarı arasındaki sebep-sonuç ilişkisi çok net değildi. Milan Üniversitesinden Liyenne Cavalheiro ve öğrencileri tarafından yapılan son çalışmalarsa bu ilişkiyi daha net bir biçimde doğruluyor.

Araştırmacılar, Nature Communications’ta yayımladıkları çalışmalarında, Antarktika açıklarındaki okyanus tabanlarında bulunan tortulardan alınan örnekleri analiz etmişler. Bu tortularda, 133 milyon yıl önce 54° güney enleminde yer alan Weddell Denizi havzasından ve 500 metre derinliğe sahip sulardan kalma izler var.

Toplanan verilerin analizleri ve kuramsal hesaplar, Weissert Olayı sırasında Dünya’nın ortalama sıcaklığının 3 °C düştüğüne ve bu durumun atmosferdeki karbondioksit miktarının %40 azalmasından kaynaklandığına işaret ediyor. Ayrıca hesaplar, jeolojik kayıtlarla uyumlu bir biçimde, Weissert Olayı sırasında Kuzey Kutbu civarındaki ve Antarktika’nın kıyı bölgelerindeki buzul miktarının arttığını da gösteriyor.

Dünya ve Yaşam

Bilim Genç olarak Türkiye Yerbilimleri Veri ve Karot Bilgi Bankasını daha yakından tanımak için Karot Bilgi Bankası Koordinatörü Buğra Ulucan ile bir söyleşi gerçekleştirdik.

Hayvanlar gibi kaslara, eklemlere, sinirlere sahip olmasalar da bitkiler de hareket edebiliyor.