Fizik-Kimya-Matematik
Dr. Zeynep Bilgici
21/01/2016 - 16:38

Bilinen En Büyük Yeni Asal Sayı

Asal özellik gösteren büyük sayıları bulmaya yönelik pek çok çalışma yapılıyor. Great Internet Mersenne Prime Search (GIMPS) Projesi de bunlardan biri. 

Asal sayılar, sadece kendisine ve 1’e bölünebilen doğal sayılardır. Bu sayılar 2, 3, 5, 7, 11 diye başlar ve sonsuza kadar uzar. Asal sayılarla ilgili çalışmalar yaklaşık 2300 yıl öncesine dayansa da bu konuda hâlâ devam eden araştırmalar var. Asal sayılar matematik alanındaki merkezi konumlarının yanı sıra yaklaşık 40 yıldır şifrelemede de kullanılıyor. Örneğin internet bankacılığında ya da internet üzerinden yapılan alışverişlerde bilgisayarlar birbirleriyle şifreli şekilde haberleşiyor. Bu şifrelerde bir anahtar görevi gören çok basamaklı iki asal sayının çarpımı kullanılıyor. Ancak bu noktada gizli kalması gereken çarpım değil, çarpanlar. Kullanılan asal sayılar büyüdükçe çarpımı çarpanlarına ayırmak, dolayısıyla şifreyi kırmak zorlaşıyor. Asal sayılar, bankacılık işlemlerinde kullanılan şifreleme tekniklerinin yanı sıra askeri bilgilerin aktarılmasında da büyük önem taşıyor. Bu nedenle asal özellik gösteren büyük sayıları bulmaya yönelik pek çok çalışma yapılıyor. Great Internet Mersenne Prime Search (GIMPS) Projesi de bunlardan biri. Projedeki araştırmacılardan Central Missouri Üniversitesi’nden Dr. Curtis Cooper, 274.207.281-1 sayısının asal olduğunu gösterdi. 39 gün boyunca aralıksız devam eden bilgisayar hesaplamalarıyla bulunan bu sayı 22.338.618 basamaklı ve bir önceki bulunan en büyük asal sayıdan beş milyon basamak daha uzun.

Bu çalışmayla 22 milyondan fazla basamağı olan asal sayıyı bulan araştırmacıların yeni hedefi yüz milyon basamaklı asal sayıyı bulmak.

Fizik-Kimya-Matematik

İlkokulda hepimiz defterimize Türkiye haritasını çizmiş ve renklendirmişizdir. Peki aynı haritayı birbirine komşu şehirler farklı renkte olacak şekilde boyamak için en az kaç renge ihtiyaç duyarız?

Bu yazıda matematiğin gücünden ve fizik ile arasındaki sıkı ilişkiden bahsediyoruz.