Dünya ve Yaşam
Ayşenur Okatan
19/07/2021 - 09:30

Maya ile Fermantasyonu Gözlemleyelim

Yaş:
12
Zorluk:
Kolay

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde evde kolayca bulabileceğiniz malzemelerden biri olan mayayı kullanarak fermantasyonu gözlemliyoruz. 

Günümüzde fermantasyon yönteminden özellikle gıda endüstrisinde faydalanılıyor. Bu yöntemle mayalar kullanılarak ekmek kabartılabiliyor, bakteriler kullanılarak da yoğurt ve peynir üretilebiliyor. Doğada ise fermantasyon maya ve bakteriler tarafından enerji üretimi için kullanılıyor.

Biz de Deneyler köşesinin bu etkinliğinde evde kolayca bulabileceğiniz malzemelerden biri olan mayayı kullanarak fermantasyonu gözlemliyoruz. 

Bilmekte Fayda Var!

Mayalar, mantarlar âleminde yer alan tek hücreli canlılardır. Toprak yüzeyinde, suda, havada, bazı sıcakkanlı canlıların derilerinde ve bağırsaklarında ya da bitkilerin yaprak gibi yüzeyleri ile nektar ve meyve gibi şeker oranı yüksek kısımlarında bulunurlar.

Taramalı elektron mikroskobu altında maya hücrelerinin görüntüsü

Bazı maya türleri, ekmek yapımında kullanılır. Ekmeğin kabarmasını sağlayan mayalar bunu fermantasyon aracılığıyla yapar. Fermantasyon, oksijensiz bir ortamda şeker moleküllerinin enzimler aracılığıyla bozunmasıdır. Fermantasyon bir oksijensiz solunum yöntemidir. Çünkü tıpkı vücudumuzdaki hücrelerin besin ve oksijen kullanarak enerji üretmesi gibi fermantasyonda da besin kullanılarak enerji üretilir. Fakat fermantasyonda oksijen kullanılmaz. Fermantasyon sonucu kullanılan besine ve fermantasyonu yapan canlıya göre alkol türevli bileşikler, karbondioksit veya laktik asit açığa çıkar. 

Örneğin ekmek yapımında undaki şeker (glukoz) mayanın enzimleri tarafından parçalanır. Böylece etil alkol ve karbondioksit açığa çıkar. Açığa çıkan karbondioksit ekmeğin kabarmasını sağlar. Etil alkol ise ekmek pişirilirken buharlaşarak uçar.

C6H12O(glukoz)  2 C2H5OH (etil alkol) + 2CO(karbondioksit)

Fermantasyonun hızı belirli bir değere kadar sıcaklık arttıkça artar. Bu aralık genellikle 28 °C – 33°C’tır. Ancak daha yüksek sıcaklıklarda maya etkinliğini kaybeder.

Nelere İhtiyacımız Var?

  • 3 adet aynı boyda şişe
  • 3 adet balon
  • Şeker
  • Kuru maya
  • 450 ml ılık su
  • Huni
  • Kaşık

Ne Yapıyoruz?

 

 

 

Ne Oldu?

Şeker ve maya koyduğumuz şişelerde maya, şekeri besin olarak kullanarak fermantasyon gerçekleştirdi ve karbondioksit gazı açığa çıktı. Karbondioksit gazı ise içinde şeker olan şişelerdeki balonların şişmesini sağladı. 

İçine şeker koymadığımız şişede maya besin bulamadığı için herhangi bir tepkime gerçekleşmedi ve balon şişmedi. 

Mavi balonun pembe balondan daha çok şişmesinin sebebi ise mavi balonun takılı olduğu şişede daha fazla şeker dolayısıyla daha fazla besin bulunmasıydı. 

Peki sizce şişelerden birine ılık su yerine kaynar su koysaydık ne olurdu?

Kaynaklar:

Dünya ve Yaşam

Yozgat yakınlarındaki Uşaklı Höyük’te Akdeniz mozaiklerinin atası olarak nitelendirilen yer döşemeleri keşfedildi. 

6 Ekim tarihinin Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu (UNESCO) tarafından “Uluslararası Jeoçeşitlilik Günü” olarak ilan edilmesi planlanıyor. Peki jeoçeşitlilik neden önemli?