Dünya ve Yaşam
Dr. Tuba Sarıgül
26/01/2021 - 09:50

Gelecekte Yeni Bir Süperkıta Oluşabilir mi?

Yer bilimciler 200-300 milyon yıl sonra yeni bir süperkıta oluşabileceğini tahmin ediyor.

Bundan birkaç yüz milyon yıl önce yeryüzü günümüzdeki gibi değildi. Yeryüzünde Pangea olarak isimlendirilen tek bir süperkıta bulunuyordu. Çünkü hareket hâlinde olan kara parçaları zaman zaman bir araya gelerek devasa süperkıtalar oluşturabiliyor. Jeolojik kayıtlar son 3 milyar yılda Pangea’dan başka beş süperkıta oluştuğunu gösteriyor. Süperkıtaların sonuncusu olan Pangea günümüzden yaklaşık 300 milyon yıl önce oluşmuş ve 175 milyon yıl önce parçalanmaya başlamıştı.

Yer kabuğundaki tektonik levhalar sürekli hareket eder. Çarpışan levhalar kıtaların birleşmesine ve birbirinden ayrılmasına neden olur. Yer bilimciler 200-300 milyon yıl sonra yeni bir süperkıta oluşabileceğini tahmin ediyor.

Peki gelecekteki süperkıtanın şekli nasıl olabilir? Bununla ilgili dört farklı senaryo var.

Birincisi Pangea Ultima. Bu senaryoya göre ilk olarak Afrika kuzeye doğru hareket ediyor ve Avrasya ile çarpışarak birleşiyor. Daha sonra oluşan Afro-Avrasya kıtası Kuzey ve Güney Amerika kıtalarıyla çarpışıyor ve Atlantik Okyanusu kapanıyor. Pangea Ultima süperkıtasını Pasifik Okyanusu çevreliyor.

Global and Planetary Change

Pangea Ultima’nın oluşumu. 0 derece meridyeni haritanın merkezinden geçiyor.

Gelecekteki süperkıta Novopangea da olabilir. Novopangea’nın Pasifik Okyanusu’nun kapanmasıyla oluşacağı düşünülüyor. Bu senaryoya göre Antarktika ve Avustralya kuzeye doğru hareket ederken, Kuzey ve Güney Amerika kıtaları Asya ile çarpışıyor. Afrika ise süperkıtanın kuzeydoğusunu oluşturuyor.

Global and Planetary Change

Novopangea’nın oluşumu. 180 derece meridyeni yani tarih değiştirme çizgisi haritanın merkezinden geçiyor.

Aurica süperkıtasının Atlantik ve Pasifik okyanuslarının kapanmasıyla oluşacağı, bu sırada Asya kıtasının olduğu bölgede yeni bir okyanusun ortaya çıkacağı düşünülüyor. Bu senaryoda Asya kıtası Pakistan-Hindistan sınırından kuzeye doğru bir hat boyunca parçalanıyor. Avustralya ve Antarktika kuzeye doğru hareket ederek Doğu Asya ile çarpışıyor. Doğu Asya, Kuzey ve Güney Amerika kıtalarıyla çarpışarak birleşirken bu sırada Pasifik Okyanusu kapanıyor. Afrika ve Avrupa kıtalarının Kuzey ve Güney Amerika kıtalarıyla çarpışması sonucu ise Atlantik Okyanusu kapanıyor. Aurica’yı Asya Okyanusu’nun çevreleyeceği düşünülüyor.

Global and Planetary Change

Aurica süperkıtasının oluşumu. 180 derece meridyeni yani tarih değiştirme çizgisi haritanın merkezinden geçiyor.

Dördüncü senaryo olan Amasia diğer üçünden hayli farklı. Antarktika dışındaki kıtalar kuzeye doğru hareket ediyor ve Kuzey Kutup Bölgesi’nde çarpışarak birleşiyor. Bu sırada Arktik Okyanusu kapanıyor.

Global and Planetary Change

200 milyon yıl sonra Amasia. 0 derece meridyeni haritanın merkezinden geçiyor.

Bu öngörüler gelecekteki süpekıtanın şeklinin nasıl olacağıyla ilgili. Peki, bu süperkıta oluştuğunda Dünya’nın iklimi nasıl olabilir? Hayal gücünüzün sınırlarını zorlayan bunun gibi başka sorular aklınıza geldi mi?

Kaynaklar:

Dünya ve Yaşam

Kuşlar fiziksel özelliklerine, uçuş amaçlarına ve dış etmenlere bağlı olarak farklı hızlarda uçabilir.

Sakarya Üniversitesi ve Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesinden iki araştırmacı sadece Bolu’nun Aladağlar bölgesinde yetişen yeni bir bitki türü keşfetti.