Kasım 2026’da Gökyüzü

TÜBİTAK Gökyüzü Gözlem Etkinliği, Afyon: Astronom O. Samet Okur

Kasım ayında gezegenler de gökyüzünün dikkat çeken hedefleri arasında yer alacak. Merkür, Venüs, Mars ve Jüpiter ayın ortalarında sabah gökyüzünde bir arada görülebilecek. Venüs, kasım ayının son günlerinde en yüksek parlaklığına ulaşırken Uranüs de yine ayın son günlerinde karşı konuma gelecek. Ay boyunca gerçekleşecek gezegen ve Ay yakınlaşmaları, çıplak gözle gözlem yapmak ve gökyüzünü fotoğraflamak isteyenler için farklı fırsatlar sunacak.

Kasım ayının öne çıkan gök olayları arasında Güney ve Kuzey Taurid meteor yağmurları bulunuyor. Kasım ayının ilk yarısında en yüksek etkinliklerine ulaşacak bu meteor yağmurları, zaman zaman gözlemlenebilen parlak meteorlarıyla dikkat çekiyor. Ayrıca 24 Kasım'da gerçekleşecek dolunay, Ay'ın Dünya'ya görece yakın olduğu bir döneme denk gelecek. Geleneksel olarak Kunduz Dolunayı adıyla anılan bu dolunay, aynı zamanda yılın süper aylarından biri olacak.

İşte kasım ayının öne çıkan gök olayları:

Not: Yazıda verilen gözlem saatleri İstanbul için yaklaşık değerlerdir. Gök cisimlerinin doğuş ve batış saatleri gözlem yapılan konuma göre değişebilir.

2 Kasım: Ay ve Mars yakın konumda

2 Kasım'da saat 00.10 civarında doğu ufkundan yükselecek Ay'ı saat 01.00 civarında Mars takip edecek. İki gök cismi, sabah saatlerine kadar gökyüzünde birbirine yakın konumda ve çıplak gözle gözlemlenebilecek.

2 Kasım saat 03.20’de gökyüzü

3 Kasım: Ay, Jüpiter ve Regulus yakın konumda

3 Kasım'da Ay, Jüpiter ve Aslan takımyıldızının en parlak yıldızı Regulus, gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. Saat 01.20 civarında Aslan takımyıldızı doğrultusunda doğu ufkundan yükselmeye başlayacak olan üç gök cismi, sabah saatlerine kadar çıplak gözle gözlemlenebilecek.

3 Kasım saat 03.20’de gökyüzü

4–5 Kasım: Güney Taurid meteor yağmuru

Güney Taurid meteor yağmuru, 4 Kasım'ı 5 Kasım'a bağlayan gece en yüksek etkinliğine ulaşacak. Meteorlar, gökyüzünde Boğa (Taurus) takımyıldızı doğrultusundan geliyormuş gibi göründükleri için bu adı alıyor. Uygun koşullarda saatte yaklaşık 5 meteorun gözlemlenebildiği Güney Tauridler, meteor sayısı bakımından düşük etkinliğe sahip olsa da zaman zaman epeyce parlak meteorlar oluşturabiliyor. Meteorları gözlemlemek için gece yarısından sabahın ilk ışıklarına kadar olan saatler daha uygun olacak.

5 Kasım saat 01.00’de gökyüzü

7 Kasım: Ay, Venüs ve Spica yakın konumda

7 Kasım'da ince hilal evresindeki Ay, Venüs ve Başak takımyıldızının en parlak yıldızı Spica, gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. Gün doğumundan kısa bir süre önce doğu ufkunda görülebilecek olan üçlü, ufka epey yakın konumda bulunacak. İstanbul'da Güneş'in 07.42'de doğacak olması ve gökyüzünün giderek aydınlanması nedeniyle bu yakınlaşmayı gözlemlemek bir hayli zor olacak. Özellikle doğu ufkunun açık olduğu bir gözlem noktası tercih edilmeli.

7 Kasım 06.20’te gökyüzü

9 Kasım: Yeni Ay

9 Kasım'da gerçekleşecek yeni ay evresinde Ay ışığı, gece gökyüzünü aydınlatmayacak. Bu durum, özellikle şehir ışıklarından uzak bölgelerde sönük derin uzay cisimlerini gözlemlemek ve astrofotoğrafçılık yapmak için uygun koşullar sağlayacak. Kasım ayında kış gökyüzünün daha erken saatlerde yükselmeye başlamasıyla birlikte Orion Bulutsusu (M42), Alev Bulutsusu (NGC 2024) ve Atbaşı Bulutsusu (Barnard 33) gibi Avcı takımyıldızı doğrultusundaki hedefler gecenin ilerleyen saatlerinde gözlem ve astrofotoğrafçılık için uygun konuma gelecek. Atbaşı Bulutsusu'nun görsel gözlemi yani gök cisminin herhangi bir görüntü kaydı yapılmadan, çıplak gözle veya dürbün ve teleskop aracılığıyla doğrudan gözlemlenmesi epey zordur.

Bu gece ayrıca Kaliforniya Bulutsusu (NGC 1499) ve Kalp Bulutsusu (IC 1805) gibi geniş alan kaplayan bulutsular da özellikle astrofotoğrafçılıkla ilgilenenler için uygun hedefler arasında yer alacak. Ay ışığının bulunmadığı bu gece, farklı parlaklıklardaki yıldız kümelerini ve sönük bulutsuları görüntülemek için kasım ayının en uygun dönemlerinden biri olacak.

9 kasım saat 00.00’da gökyüzünün Stellarium görüntüsü

11-12 Kasım: Kuzey Taurid meteor yağmuru

Kuzey Taurid meteor yağmuru, 11 Kasım’ı 12 Kasım’a bağlayan gece en yüksek etkinliğine ulaşacak. Uygun ve karanlık gökyüzü koşullarında saatte yaklaşık 5 meteor görülebilir. Güney Tauridler gibi Kuzey Tauridler de zaman zaman parlak meteorlarla dikkat çekiyor.

11 Kasım saat 21.30’da gökyüzü

14 Kasım: Dört gezegen sabah gökyüzünde

14 Kasım'da Merkür, Venüs, Mars ve Jüpiter sabah gökyüzünde bir arada bulunacak. Saat 00.40 civarında doğu ufkundan yükselecek olan Mars ve Jüpiter, sabah saatlerine kadar gözlemlenebilecek. Venüs 05.40 civarında, Merkür ise 06.30 civarında doğu ufkundan yükselecek. Ancak İstanbul'da Güneş'in 07.50'de doğacak olması nedeniyle Venüs ve özellikle Merkür'ü gözlemlemek zor olacak. Bu iki gezegeni görebilmek için doğu ufkunun açık olduğu bir gözlem noktası tercih edilmeli.

14 Kasım 06.30’da gökyüzü

16 Kasım: Mars ve Jüpiter yakın konumda

16 Kasım'da Mars ve Jüpiter gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. Saat 00.30 civarında Aslan takımyıldızı doğrultusunda doğu ufkundan yükselecek olan ikili, sabah saatlerine kadar birlikte gözlemlenebilecek. -2 kadir parlaklığındaki Jüpiter ve 0,65 kadir parlaklığındaki Mars, çıplak gözle kolayca fark edilebilecek. 

16 Kasım saat 03.30’da gökyüzü

17 Kasım: Ay ilk dördün evresinde

17 Kasım'da Ay ilk dördün evresinde olacak. Saat 14.00 civarında Oğlak takımyıldızı doğrultusunda doğu ufkundan yükselecek olan Ay, gece yarısına kadar gözlemlenebilecek. Ay yüzeyindeki kraterler ve diğer yüzey şekilleri, bu evrede özellikle teleskopla gözlem için uygun koşullar sunacak.

İlk dördün - İstanbul / Mehmet Yüksek

17-18 Kasım: Leonid meteor yağmuru zirvede

Leonid meteor yağmuru, 17 Kasım’ı 18 Kasım’a bağlayan gece en yüksek etkinliğine ulaşacak. Uygun koşullarda saatte yaklaşık 15 meteor gözlemlenebilir. Meteorların Aslan takımyıldızı doğrultusundan geliyormuş gibi göründüğü bu yağmur için gece yarısından sonraki saatler daha elverişli olacak. Ay’ın gece yarısından kısa süre sonra batması, sabaha karşı gözlem koşullarını iyileştirecek.

18 Kasım saat 03.30’da gökyüzü

20 Kasım: Ay ve Satürn yakın konumda

20 Kasım akşamı Ay ve Satürn gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. İki gök cismi, gün batımının ardından yaklaşık saat 03.30'a kadar birlikte gözlemlenebilecek. 0,56 kadir parlaklığındaki Satürn, Ay'ın yakınında çıplak gözle kolayca fark edilebilecek.

20 Kasım saat 19.30’da gökyüzü

24 Kasım: Kunduz Dolunayı - Süper Ay

Kasım dolunayı, Kuzey Amerika'daki bazı yerli toplulukların kunduzların kışa hazırlandığı dönemle ilişkilendirdiği geleneksel Kunduz Dolunayı adıyla da anılır. Bu ad Ay'ın görünümüyle ilgili değildir; Ay normal dolunaylardan farklı bir renkte görünmez.

24 Kasım'da dolunay evresindeki Ay, saat 17.10 civarında Boğa takımyıldızı yönünde doğu ufkundan yükselecek ve sabaha kadar gözlemlenebilecek. Ay'ın Dünya'ya görece yakın olduğu bir dönemde gerçekleşen bu dolunay, aynı zamanda yılın süper aylarından biri olacak.

Kunduz Dolunayı konseptli Ay. Yapay zekâ destekli temsili tasarım; Ay fotoğrafı: Mehmet Yüksek

24 Kasım: Ay ve Ülker Yıldız Kümesi yakın konumda

24 Kasım'da Ay ve Ülker Yıldız Kümesi (M45), Boğa takımyıldızı doğrultusunda gökyüzünde birbirine yakın konumda olacak. Akşam saatlerinden sabaha kadar gözlemlenebilecek olan ikiliden Ülker'in sönük yıldızlarını Ay aynı tarihte dolunay evresinde olacağından çıplak gözle görmek zorlaşabilir. Bu nedenle gözlem için dürbün kullanılması faydalı olacaktır.

24 Kasım saat 21.30’da gökyüzü

25 Kasım: Mars ve Regulus yakın konumda

25 Kasım’da 0,6 kadir parlaklığındaki Mars, Aslan takımyıldızının en parlak yıldızı olan 1,3 kadir parlaklığındaki Regulus ile yakın konumda olacak. Saat 00.20 civarında doğu ufkundan yükselecek olan ikili, sabah saatlerine kadar çıplak gözle gözlemlenebilecek.

25 Kasım saat 03.30’da gökyüzü

30 Kasım: Ay, Jüpiter, Mars ve Regulus Yakın Konumda

30 Kasım’da gökyüzü, dikkat çekici bir yakınlaşmaya sahne olacak. Son dördün evresine yaklaşan Ay; Jüpiter, Mars ve Aslan takımyıldızının en parlak yıldızı Regulus ile gökyüzünde bir arada görülecek.

Dört gök cisminin oluşturduğu bu görünüm, gece ilerledikçe daha yüksek konuma ulaşacak ve gün doğumuna kadar çıplak gözle gözlemlenebilecek.

30 Kasım saat 03.30’da gökyüzü

Kasım ayında gezegenler

Merkür

Merkür, kasım ayının ortalarına doğru gün doğumundan hemen önce doğu ufkunda gözlemlenebilecek konuma gelecek. Ancak ufuktan yeterince yükselmemesi ve gökyüzünün giderek aydınlanması nedeniyle gözlemlenmesi oldukça zor olacak.

Venüs

Kasım ayının başlarında saat 06.40 civarında doğu ufkundan yükselecek. Ayın ilk günlerinde ufka oldukça yakın olması nedeniyle gözlemlenmesi zor olacak. Ancak ilerleyen günlerde giderek daha erken doğacak ve ayın sonunda 04.45 civarında yükselecek. Böylece gün doğumundan önceki gözlem süresi giderek artacak ve sabah gökyüzünde daha kolay gözlemlenebilecek.

Mars

Kasım ayının başlarında saat 00.40 civarında doğu ufkundan yükselmeye başlayacak. Ay boyunca giderek daha erken doğacağından gözlem süresi artacak ve geceni daha uzun bir bölümünde gözlemlenebilecek.

Jüpiter

Kasım ayının başlarında saat 01.20 civarında doğu ufkundan yükselmeye başlayacak. Ay boyunca giderek daha erken doğacağından gözlem süresi artacak. Ayın sonunda ise yaklaşık 23.30'da doğarak sabah saatlerine kadar gözlemlenebilecek.

Satürn

Ayın başlarında saat 17.00 civarında doğu ufkundan yükselecek. Ay boyunca giderek daha erken doğacak ve kasım ayında da gökyüzünün öne çıkan gözlem hedeflerinden biri olmayı sürdürecek.

Uranüs

Kasım ayının başlarında saat 19.10 civarında doğu ufkundan yükselecek. Ay boyunca giderek daha erken doğacağından gözlem süresi artacak. 25 Kasım'da karşı konuma, yani Dünya'dan bakıldığında Güneş'in tam karşısına gelecek olan Uranüs, gece boyunca gözlemlenebilecek. Karşı konumda normal dönemlere göre daha parlak görünecek olsa da yaklaşık 5,6 kadir parlaklığa sahip olacağından gözlem için dürbün veya teleskop kullanılması önerilir.

Neptün

Kasım ayının başlarında saat 16.45 civarında doğu ufkundan yükselecek. Ay boyunca giderek daha erken doğacak olan gezegen, ayın sonunda yaklaşık 14.45'te yükselecek. Yaklaşık 7,8 kadir parlaklığa sahip olduğundan Neptün'ü gözlemlemek için teleskop kullanılması ve mümkün olduğunca karanlık bir gökyüzü seçilmesi yararlı olacak.

Kasım ayında başka neler gözlemlenebilir?

Kasım ayında kış gökyüzünün belirgin takımyıldızları gecenin daha erken saatlerinde yükselmeye başlar. Avcı (Orion), Boğa ve İkizler takımyıldızları gece ilerledikçe gökyüzünde daha yüksek konuma ulaşırken uzun geceler, derin uzay gözlemleri ve astrofotoğrafçılık için daha fazla zaman sunar. Özellikle 9 Kasım'daki yeni ay evresinin çevresindeki geceler, sönük gök cisimlerini gözlemlemek için ayın en uygun dönemlerinden biri olacak. Kasım ayında Kraliçe (Cassiopeia) Takımyıldızı doğrultusunda bulunan Mağara Bulutsusu (Sh2-155) ve IC 63 (Hayalet Bulutsusu), astrofotoğrafçılıkla ilgilenenler için dikkat çekici hedefler arasında yer alır. Her iki bulutsu da düşük yüzey parlaklıkları nedeniyle görsel gözlem açısından oldukça zordur. Ancak uzun pozlamalı fotoğrafçılık teknikleriyle bu bölgelerin ayrıntıları ortaya çıkarılabilir. Gecenin ilerleyen saatlerinde Tekboynuz (Monoceros) Takımyıldızı doğrultusunda yükselen Rozet Bulutsusu (NGC 2237) ve Yılbaşı Ağacı Yıldız Kümesi (NGC 2264) de gözlem listesine eklenebilir. Rozet Bulutsusu, geniş bir alana yayılan yapısıyla özellikle astrofotoğrafçılık için uygun bir hedefken Yılbaşı Ağacı Kümesi'nin parlak yıldızları dürbün ve küçük teleskoplarla gözlemlenebilir.

Kasım geceleri, sonbaharın yıldız kümeleri ve bulutsularıyla kış gökyüzünün yıldız oluşum bölgelerini bir arada gözlemleme fırsatı sunar. Özellikle şehir ışıklarından uzak bölgelerde yapılacak gözlemler, bu gök cisimlerinin daha sönük ayrıntılarını ortaya çıkarmak açısından avantaj sağlayacaktır.

Yılbaşı Ağacı Yıldız Kümesi ve çevresindeki bulutsular (NGC 2264) / Mehmet Yüksek

Kış Üçgeni

Takımyıldızlardan farklı olarak parlak yıldızların oluşturduğu belirgin desenlere asterizm adı verilir. Kış gökyüzünün en dikkat çekici asterizmlerinden biri olan Kış Üçgeni, kasım ayıyla birlikte gecenin ilerleyen saatlerinde doğu ve güneydoğu ufkunda daha belirgin hâle gelmeye başlar. Kış Üçgeni'nin köşelerini Avcı (Orion) Takımyıldızı'ndaki Betelgeuse, Büyük Köpek (Canis Major) Takımyıldızı'ndaki Sirius ve Küçük Köpek (Canis Minor) Takımyıldızı'ndaki Procyon yıldızları oluşturur. Gökyüzünün en parlak yıldızı olan Sirius'un da yer aldığı bu üçgen, şehir ışıklarının bulunduğu ortamlarda bile kolayca fark edilebilir. Kasım ayının ilk günlerinde Kış Üçgeni'nin tamamını görebilmek için gecenin ilerleyen saatlerini beklemek gerekir. Ayın sonlarına doğru ise üçgeni oluşturan yıldızlar daha erken yükselerek sabahın ilk ışıklarına kadar gözlemlenebilir.

Aşağıdaki görselde Kış Üçgeni'ni oluşturan yıldızları ve bulundukları takımyıldızları görebilirsiniz.

Kış Üçgeni / Starwalk

Ay’ın evreleri

Kaynaklar:

• https://stellarium-web.org/
• https://in-the-sky.org/
• https://science.nasa.gov/moon/moon-phases/
• https://starwalk.space/en/news/astronomy-calendar-2026
• https://starwalk.space/en/news/winter-hexagon-asterism

Yazar Hakkında:

Mehmet Yüksek

Astronom - Bilim Ümraniye Astronomi, Havacılık ve Uzay Atölyesi Eğitmeni