Kuşlar Ne Zaman Göç Edeceklerini Nasıl Biliyor?

temizyurek/ iStock.com

Göçmen kuşların verimli bir şekilde üremek için üreme alanlarına zamanında ulaşması gerekir. Üreme bölgelerine çok erken gelirlerse kış henüz etkisini kaybetmemiş olabilir ve bu da kuşları açlık tehlikesiyle karşı karşıya bırakabilir.

Göçmen kuşlar, bu zamanı üremeye uygun koşulların en yüksek olasılığına göre ayarlamak için her günün ışık uzunluğunu yani fotoperiyodunu takip eder. 24 saatlik zaman dilimindeki gün ışığı alan zaman aralığına fotoperiyot denir. Bu takip, ışığı algılamak için beyinlerindeki özel fotoreseptörleri kullanan hayvanlarda içgüdüsel olarak gerçekleşir. Fotoreseptörler, opsin adı verilen proteinleri içeren ışığa duyarlı hücrelerdir. Kuşların gözlerinin yanı sıra epifiz bezlerinde ve hipotalamuslarında da fotoreseptörler bulunur.

ttsz/iStock.com

Örneğin omurgalıların retinalarında bulunan koni hücreleri (Renkli görmeyi sağlar.) ve çubuk hücreleri (Siyah-beyaz görmeyi sağlar.) fotoreseptördür.

Göçmen kuşlarda da bu fotoreseptörler kışın sonu-ilkbaharın başında günlerin uzadığını kaydettiğinde, vücut sistemlerindeki bazı aktiviteleri tetikler. Günler kısaldıkça veya uzadıkça kuşların biyokimyasında ve fizyolojisinde birçok değişiklik meydana gelir.

Örneğin kuşlar, yıpranmış tüylerini döker ve yenilerini çıkarır. Hormonlarının değişmesiyle sindirim düzenleri farklılaşır; bu da daha fazla yemelerine, kilo almalarına neden olur ve uçuş kaslarını geliştirmelerini sağlar. Bazı kuşlarda, yeterince yemek yedikten sonra salgılanan ghrelin adı verilen sindirim hormonu onları huzursuz etmeye başlar ve uçmaya teşvik eder.

Kaynaklar:

• Kumar, V. S., “Avian photoreceptors and their role in the regulation of daily and seasonal physiology”, General and Comparative Endocrinology, Cilt 220, s. 13-22, 2015.
• Kumar, V. S. ve ark., “Biological Clocks and Regulation of Seasonal Reproduction and Migration in Birds”, Physiological and Biochemical Zoology, Cilt 83, Sayı 5, s. 827-835, 2010.
• Nakane, Y. ve ark., “A mammalian neural tissue opsin (Opsin 5) is a deep brain photoreceptor in birds”, PNAS, Cilt 107, Sayı 34, s. 15264-15268, 2010.
• Nakane, Y. ve ark., “Intrinsic photosensitivity of a deep brain photoreceptor”, Current Biology, Cilt 24, Sayı 13, s. R596-R597, 2014.
• https://animals.howstuffworks.com/birds/bird-migration.htm
• https://www.scientificamerican.com/article/how-do-birds-know-when-to-migrate/
• https://www.sciencedirect.com/topics/earth-and-planetary-sciences/photoperiod#:~:text=Photoperiod%20is%20defined%20as%20the,Biotechnology%20(Third%20Edition)%2C%202019