Nisan 2026’da Gökyüzü
Nisan’la birlikte gökyüzünde bahar takımyıldızları belirginleşir. Gün batımının ardından Aslan, Başak ve Çoban takımyıldızları doğu ufkunda yükselirken kış mevsiminin parlak yıldızları yavaş yavaş batı ufkuna çekilir. Gökyüzünün bu mevsimsel değişimi, gözlem açısından yeni bir dönemin başladığını gösterir. Ay’ın evreleri, parlak yıldızlarla oluşturduğu yakın görünümler ve gezegenlerin dikkat çekici konumları, nisan ayını gökyüzü meraklıları için zengin bir gözlem takvimine dönüştürür.
ÇOMÜ Ulupınar Gözlemevi / Mehmet Yüksek
Ay'ın evreleri gökyüzünde sürekli değişen manzaralar sunar; bu döngünün nisan ayındaki dolunay evresi ise halk arasında "Pembe Dolunay" olarak anılır. Nisan ayında Ay’ın Antares, Regulus ve Spica gibi parlak yıldızlarla oluşturduğu yakın görünümler, gözlem açısından dikkat çekici anlar sunar. Aynı süreçte Venüs, Merkür, Mars ve Satürn’ün gökyüzündeki konumları ve zaman zaman birbirlerine yaklaşmaları öne çıkar. Nisan ayının dikkat çekici olaylarından biri de Lyrid (Çalgı) meteor yağmurudur. Bu meteor şöleninde uygun gözlem koşullarında saatte yaklaşık 10-20 meteor izlenebilir.
İlkbaharda gökyüzü, Ay ve gezegenlerin oluşturduğu yakın görünümler ve meteor yağmurları açısından dikkat çekici gözlem olanakları sunar.
İşte nisan ayının öne çıkan gök olayları:
2 Nisan: Pembe Dolunay
Nisan ayındaki dolunay, geleneksel olarak “Pembe Dolunay” olarak adlandırılır. Bu dolunayın adında her ne kadar “pembe” geçse de bu, Ay’ın gerçekten pembe renkte görüneceği anlamına gelmez. “Pembe Dolunay” adı, Kuzey Amerika’da ilkbaharın başında açan pembe renkli yabani çiçeklerden esinlenerek verilmiştir. Bu yıl 2 Nisan’da görünecek dolunay saat 19.15 civarında Başak Takımyıldızı ile birlikte yükselecek ve gün doğumuna kadar gözlemlenebilecek.
JAKKAPAN JABJAINAI / Getty Images
2–3 Nisan: Ay ve Spica yakın görünümde
2 Nisan akşamı dolunay evresindeki Ay ile Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spica gökyüzünde yakın konumda görülecek. Bu yakınlaşma özellikle 2 Nisan’ı 3 Nisan’a bağlayan gece saatlerinde daha belirgin olacak.
Akşam saatlerinde doğu ufkunda yükselmeye başlayan Ay ve Spica, gece boyunca birlikte ilerleyerek sabah saatlerine kadar gözlemlenebilecek. Ay dolunay evresinde olduğundan oldukça parlak görünecek, Spica ise Ay’ın yakınında daha sönük bir yıldız olarak seçilebilecek.
3 Nisan saat 00.40’ta gökyüzü
6 Nisan: Antares ve Ay yakın konumda
5 Nisan’ı 6 Nisan’a bağlayan gece Ay ile Akrep Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı olan Antares gökyüzünde birbirine yakın görünecek. 5 Nisan saat 23.00 civarında güneydoğu ufkunda yükselen Ay, Akrep Takımyıldızı sınırları içinde yer alacak ve Antares’e epey yakın bir konumda görülecek.
6 Nisan saat 04.00’da gökyüzü
7 Nisan: Ay, Dünya’ya en uzak konumda
Gece yarısından sonra Akrep Takımyıldızı’nda yükselen Ay, son dördün evresine yaklaşacak. Aynı zamanda Dünya’ya en uzak konumuna (406.700 km) yakın olacağından, gökyüzünde diğer zamanlara göre biraz daha küçük görünecek.
Ay’ın en yakın ve en uzak görünümlerinin karşılaştırması / Mehmet Yüksek
10 Nisan: Son dördün evresi
Bu tarihte son dördün evresinde olan Ay, gece saat 02.00 civarında Yay Takımyıldızı yönünden yükselecek. Gece boyunca gökyüzünde ilerleyen Ay, sabah saatlerine kadar gözlemlenebilecek ve sabah yaklaşık 10.30 civarında batacak.
10 Nisan saat 06.00’da gökyüzünün Stellarium görüntüsü
17 Nisan: Yeniay
Ay’ın yeniay evresinde olacağı 17 Nisan akşamı, derin uzay gözlemleri için gayet uygun bir zaman dilimi sunacak. Gün batımından sonra alacakaranlığın sona ermesiyle birlikte gökyüzü, sabah yaklaşık 04.30’a kadar Ay ışığından arınmış olacak.
Bu koşullarda özellikle Av Köpekleri Takımyıldızı’ndaki M3 ve Herkül Takımyıldızı’ndaki M13 küresel yıldız kümeleri, teleskopla gözlem için öne çıkan hedefler arasında yer alıyor. Gezegen gözlemi yapmak isteyenler için ise Jüpiter, gece yarısına kadar gözlemlenebilir durumda olacak.
17 Nisan saat 22.30’da gökyüzünün Stellarium görüntüsü
18 Nisan: Mars, Satürn, Merkür, Neptün kavuşumu
18 Nisan sabahı gün doğumundan hemen önce Mars, Satürn, Merkür ve Neptün doğu ufkuna yakın bölgede, kısa süreliğine birlikte gözlemlenebilecek.
Merkür yaklaşık –0,1 kadir, Mars yaklaşık 1,3 kadir, Satürn 0,9 kadir parlaklığa sahip olacak. Her biri çıplak gözle görülebilir olsa da dürbün ya da küçük bir teleskop ile daha net seçilebilir. Neptün ise yaklaşık 7,8 kadir parlaklığıyla çok sönük olduğundan teleskop gerektirir.
Bu kavuşum, gezegenlerin Güneş’e yakın konumları nedeniyle yalnızca gün doğumundan hemen önce kısa süreliğine gözlemlenebilecek.
18 Nisan saat 04.30’da gökyüzü
19 Nisan: Ay, Venüs, Ülker ve Uranüs yakın görünümde
19 Nisan akşamı gün batımının hemen ardından batı ufkunda belki de yılın en dikkat çekici yakınlaşması gözlemlenebilecek. Hilal evresindeki Ay, Venüs, Uranüs ve Ülker (Pleiades) Açık Yıldız Kümesi gökyüzünde birbirine yakın konumda yer alacak.
Parlaklığı sayesinde Venüs kolaylıkla fark edilirken Ülker kümesi karanlık bir gökyüzünde çıplak gözle seçilebilecek. Uranüs ise daha sönük olduğundan teleskop yardımıyla gözlemlenebilecek.
Bu gökyüzü buluşmasını gün batımından sonra kısa süreliğine gözlemleyebilirsiniz.
19 Nisan saat 19.20’de Ay, Venüs, Ülker Açık Yıldız Kümesi ve Uranüs kavuşumu
22 Nisan: Lyrid meteor yağmuru
Her yıl nisan ayında gerçekleşen Lyrid meteor yağmuru, bu yıl 16-25 Nisan tarihleri arasında etkin olacak. En yoğun olduğu aralık ise 21 Nisan’ı 22 Nisan’a bağlayan gece yaşanacak. Uygun gözlem koşullarında saatte ortalama 10 kadar meteor gözlemlenebilir.
Meteor yağmuru adını geldiği yön olan Çalgı (Lyra) Takımyıldızı’ndan alır. Bu bölge, gökyüzünün en parlak yıldızlarından olan Vega’nın yakınında bulunur. Gece yarısından sonra Vega’nın yükselmesiyle birlikte meteorların görülme olasılığı artar. Şehir ışıklarından uzak bir gözlem alanı seçmek gözlem verimini belirgin biçimde artıracaktır.
22 Nisan saat 01.00’da gökyüzü
22 Nisan: Ay, Jüpiter kavuşumu
Sabah saatlerinde İkizler Takımyıldızı yönünde doğan Ay ve Jüpiter, gün batımından sonra güneybatı-batı yönünde birlikte izlenebilecek ve gece yarısına kadar gökyüzünde kalarak güzel bir gözlem fırsatı sunacak.
Jüpiter yaklaşık –2 kadir parlaklığıyla oldukça dikkat çekici görünecek. İlk dördün evresine yakın olan Ay ile birlikte bu iki gök cismi çıplak gözle kolaylıkla fark edilebilir.
22 Nisan saat 21.30 Ay ve Jüpiter kavuşumu görüntüsü
23 Nisan: Ay ve Pollux kavuşumu
Sabah saatlerinde İkizler Takımyıldızı yönünde yükselen Ay, bu sefer İkizler Takımyıldızı’nın en parlak yıldızlarından birisi olan Pollux ile yakın görünümde olacak. Gün batımının ardından batı yönünde izlenebilecek bu yakınlaşma, gece ilerledikçe ufka yaklaşacak ve gece yarısına doğru batacak. Hilal ve ilk dördün evresi arasında olan Ay ile parlak Pollux yıldızının birlikte görünümü, çıplak gözle rahatlıkla fark edilebilecek güzel bir gökyüzü manzarası sunacak.
23 Nisan saat 20.00’da Ay ve Pollux kavuşumu
23–24 Nisan: Venüs, Uranüs ve Ülker Yakın Görünümde
23 ve 24 Nisan akşamları gün batımının ardından batı ufkunda Venüs, Uranüs ve Ülker Açık Yıldız Kümesi birbirine yakın konumda görülecek. Bu yakınlaşma özellikle gün batımından sonra kısa bir süre için gözlemlenebilecek. Venüs yaklaşık –3,9 kadir parlaklığıyla kolaylıkla fark edilirken Uranüs yaklaşık 5,8 kadir parlaklığında olduğundan dürbün ya da küçük bir teleskop yardımıyla gözlemlenebilir. Ülker Açık Yıldız Kümesi ise karanlık bir gökyüzünde, çıplak gözle küçük bir yıldız topluluğu şeklinde görülebilir.
24 Nisan saat 19.00’da Gökyüzü
26 Nisan: Ay ve Regulus kavuşumu
26 Nisan akşamı ilk dördün evresini geçen Ay ile Aslan Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı olan Regulus gökyüzünde yakın konumda görülecek. Gün batımının ardından gözlemlenebilecek ikili, yaklaşık gece 02.30’a kadar gökyüzünde izlenebilecek.
26 Nisan saat 20.15’te Ay ve Regulus kavuşumu
30 Nisan: Ay ve Spica Kavuşumu
30 Nisan akşamı, dolunay evresine yaklaşan Ay ile Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızlarından biri olan Spica gökyüzünde yakın konumda görülecek.
Gün batımından itibaren güneydoğu ufkunda yükselmeye başlayacak ikili, gece boyunca gökyüzünde ilerleyerek yaklaşık saat 04.00’e kadar gözlemlenebilecek.
30 Nisan saat 23.00 Ay ve Spica kavuşumu
Nisan ayında gezegenler
Merkür
Ayın başlarında gün doğumundan hemen önce doğu yönünde kısa süreliğine görülebilecek. Ayın ilerleyen günlerinde ise Güneş’e yakın konumu nedeniyle gözlemlenmesi zorlaşacak.
Venüs
Mart ayının sonlarına doğru akşam gökyüzünde görülmeye başlayan Venüs, nisan ayında da gün batımından sonra batı ufku üzerinde gözlemlenebilecek. Ay boyunca Güneş’ten açısal uzaklığı arttığından her geçen gün biraz daha geç batacak ve gözlem süresi uzayacak.
Mars
Ay boyunca Güneş ile doğup batacağından gözlemlenmesi zor olacak.
Jüpiter
Mart ayının sonlarında akşam gökyüzünde rahatça gözlemlenebilen Jüpiter, nisan ayında gün batımından gece yarısına kadar görülebilecek. İlerleyen günlerde Güneş’e yaklaşan Jüpiter her gün biraz daha erken batacak ve gözlem süresi kısalacak.
Satürn
Ayın sonlarına doğru Güneş’ten biraz daha erken doğacağından gün doğumu öncesi doğu ufkunda kısa süreliğine görülebilecek.
Uranüs
Geçtiğimiz aylarda akşam gökyüzünün uygun gözlem hedeflerinden biri olan Uranüs, nisan ayında Güneş’e açısal olarak giderek daha çok yaklaşacak. Bu nedenle her gün biraz daha erken batacak ve ayın sonlarına doğru gün batımından sonra yalnızca kısa bir süre gözlemlenebilecek.
Neptün
Ayın sonlarına doğru Güneş’ten önce doğacağından gün doğumundan önce kısa süreliğine ufuk üzerinde görülebilecek. Ancak 7,8 kadir parlaklığı nedeniyle gözlemlenmesi yalnızca uygun bir teleskopla veya gökyüzünün çok karanlık olduğu gecelerde mümkün olacak.
Nisan ayında başka neler gözlemlenebilir?
Nisan ayı, bahar gökyüzünün en etkileyici dönemlerinden biridir. Kış takımyıldızları batıya çekilirken baharın parlak yıldızları ve takımyıldızları gecenin ilerleyen saatlerinde yükselir. Aslan, Başak ve Çoban gibi bahar takımyıldızları bu dönemde belirgin hâle gelir.
Derin uzay meraklıları için nisan ayı, klasik gözlem hedefleri açısından oldukça elverişlidir. Başak Takımyıldızı yönünde yer alan Başak Galaksi Kümesi ve Markarian Zincirleri, karanlık bir gökyüzünde teleskopla bakıldığında sayısız galaksiyi gözler önüne serer. Aslan Üçlüsü (M65, M66, NGC 3628) ise hâlâ kolayca bulunabilen dikkat çekici hedefler arasında yer alır.
Bu ayın öne çıkan küresel yıldız kümelerinden M3, Yılan Takımyıldızı yakınlarında, M13 ise Herkül Takımyıldızı’nda yer alır ve teleskopla gözlemlendiklerinde büyüleyici manzaralar sunan parlak yıldız kümeleridir. Sombrero Galaksisi olarak bilinen M104 ise Başak Takımyıldızı sınırında ve yine gözlem için uygun hedefler arasındadır.
Nisan akşamlarında Arkturus, Spica ve Regulus gibi parlak yıldızlar gökyüzünde öne çıkar. Arkturus’un turuncu ışığı bahar gecelerinde adeta bir pusula işlevi görürken Spica ve Regulus gökyüzüne estetik bir görünüm kazandırır.
Bahar üçgeni
Nisan ayına gelindiğinde, geçen ay tanıttığımız Bahar Üçgeni gökyüzünde artık çok daha belirgin hâle gelir. Çoban’daki Arkturus, Başak’taki Spica ve Aslan’daki Regulus ile Denebola yıldızlarının oluşturduğu bu geniş üçgen, şehir ışıklarının bulunduğu ortamlarda bile rahatlıkla fark edilebilir ve bahar gökyüzünün gelişinin müjdecisidir.
Aşağıdaki görselde yeşil çizgilerin oluşturduğu Küçük Bahar Üçgeni ile kırmızı çizgilerin oluşturduğu Büyük Bahar Üçgeni’ni takımyıldızlarla birlikte görebilirsiniz.
Ay’ın evreleri
23 Nisan Saat 20.00’de Gökyüzü
Kaynaklar:
- https://stellarium-web.org/
- https://in-the-sky.org/
- https://science.nasa.gov/moon/moon-phases/
- https://starwalk.space/en/news/astronomy-calendar-2026
Yazar Hakkında:
Mehmet Yüksek
Astronom- Bilim Ümraniye Astronomi, Havacılık ve Uzay Atölyesi Eğitmeni
