Dünya ve Yaşam
Bilim Genç
16/09/2022 - 15:44

Ozon Tabakası Nedir? Nasıl Oluşur? Faydaları Nelerdir?

16 Eylül tarihi, Uluslararası Ozon Tabakasının Korunması Günü olarak kutlanıyor. 

16 Eylül Uluslararası Ozon Tabakasının Korunması Günü'ne özel olarak, ozon tabakası ile ilgili önemli bilgileri sizler için derledik.

Ozon Tabakası Nedir? Nasıl Oluşur? Faydaları Nelerdir?

Güneş’ten gelen morötesi ışınlar atmosferin üst katmanlarındaki oksijen moleküllerinin (O2) parçalanmasına ve sonuçta serbest hâlde oksijen atomlarının oluşmasına neden olur. Bu sürecin sonunda ortaya çıkan oksijen atomları ile oksijen molekülleri (O2) tepkimeye girer ve ozon (O3) molekülü oluşur. Aynı zamanda bir sera gazı olan ozon, atmosferin stratosfer katmanında doğal olarak oluşur.

Ozon tabakası, canlılar için zararlı olan UVB ışınların yeryüzüne ulaşmasını engeller. İnsan faaliyetleri sonucunda atmosfere karışan klor ve kloroflorokarbonlar (CFC’ler) ozon ile tepkimeye girerek ozonun parçalanmasına neden olur. Ozonun parçalanması sonucu stratosfer katmanındaki ozon miktarı azalır ve bu duruma ozon incelmesi denir.

Kloroflorokarbon gazları atmosfere deodorantlar, klimalar, buzdolapları, araba egzozları ve sera gazları yoluyla yayılır. Ozon tabakasının incelmesiyle yeryüzüne ulaşan morötesi ışık miktarı artar. Bu durumun en önemli sonuçlarından biri, bazı kanser türlerinin insanlarda daha sık görülmesidir. Ozon tabakasını korumak için yakın yerlere yürüyerek ya da bisiklet kullanarak gidebilirsiniz. Toplu taşıma araçlarını daha sık tercih edebilirsiniz. CFC (kloroflorokarbon) ve HCFC (hidrokloroflorokarbon) içeren spreyleri kullanmaktan kaçınabilirsiniz. Klor ve brom içermeyen temizlik ürünlerini kullanabilirsiniz.

Dünya ve Yaşam

Soğuk iklimlerde yaşayan bitkiler donarak ölmelerini engelleyen çeşitli mekanizmalara sahiptir. Kış yaklaştığı zaman bu mekanizmalar devreye girer ve bitkilerin soğuk havalara karşı daha dayanıklı olmalarını sağlar.

Dünya genelinde her yıl 400 milyon ton plastik atık açığa çıkıyor. Bu atıkların yaklaşık %80’i karalarda birikirken, %20’si ya doğrudan denizlere atılıyor ya da akarsular tarafından denizlere taşınıyor. Peki plastikler nasıl geri dönüştürülüyor?