Fizik-Kimya-Matematik
Kıvanç Çefle
01/10/2018 - 17:16

Satranç - Ekim 2018

Satranç köşesinde bu ay Eylül 2018 probleminin çözümüne ve Ekim 2018 problemine yer veriyoruz.

Sevgili gençler,

Yine ilginç bir satranç problemini sizinle birlikte çözeceğiz. Ama önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümünü görelim:

Otto Wurzburg
Deutsche Schachblatter, 1922

İki hamlede mat

Çözüm:

1. Vc2! Tehdit: 2. Ve2 mat.

Şimdi varyantlara bakalım:

1...Ah4/e1 2. Ve2 mat;

1...Af4! 2. Axc5 mat; (f4’ün bloke olmasından yararlanarak)

1... Ae3! 2. Kd4 mat; (e3’ün bloke olmasından yararlanarak ve çifte şah çekerek)

1...Kxd3 2. Vxd3 mat;

1...Kxe6 2. Vc4 mat.

Ama bu problemdeki esas sürpriz unsur, anahtar hamlenin siyaha 1...Fd5+ hamlesiyle şah çekme imkânı tanıması. Şimdi beyaz, hem bu şah çekme hamlesini karşılamalı hem de mat etmeli. Bu sihirli hamle ne? Elbette 2. Kb3 mat. Beyaz, e5’in bloke olmasından yararlanarak bu hamleyi yapabiliyor. 1...Fd5 hamlesinin bir diğer özelliği e6’daki kalenin de yolunu kesmesi. İngilizce literatürde buna interference deniyor. Bu karşılıklı olursa, yani kritik bir kare üzerinde bir varyantta fil kalenin, bir diğerinde de kale filin yolunu keserse buna "Grimshaw kesişimi" deniyor. Bu fikri ilk kez İngiliz kurgucu Walter Grimshaw (1832-1890) kullandığı için bu isimle biliniyor. İşte basit bir örnek:

Villy C.E. Esbjorn
Arbejder-Skak, 1941

İki hamlede mat

Çözüm:

1. Fc6! Tehdit: 2. Va7 mat.

1...Kb6 2. Va3 mat; (kale filin yolunu kesti)

1...Fb6 2. b8=A mat (bu kez fil kalenin yolunu kesti)

Burada fil ve kalenin b6 karesi üzerinde birbirlerinin yolunu kesmesine ve beyazın bundan yararlanarak mat edişine tanık oluyoruz, yani burada Grimshaw kesişimi var ve bu minyatür problemin de ana temasını oluşturuyor. Tematik olmayan üçüncü bir varyant: 1...Kxb7 2. Fxb7 mat.

Aşağıdaki problemin de çözümünü size bırakıyoruz.

Israel Schiffmann
Svenska Dagbladet, 1929

İki hamlede mat

Bir ay sonra görüşmek dileğiyle...

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

 

Fizik-Kimya-Matematik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kendi yaptığımız spektroskobu kullanarak ışığı bileşenlerine ayırıyoruz.

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Eylül 2020 sorusu yayınlandı.