Fizik-Kimya-Matematik
Prof. Dr. Kıvanç Çefle
02/06/2020 - 15:43

Satranç – Haziran 2020

Sevgili gençler, her zamanki gibi önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım:

Sevgili gençler,

Her zamanki gibi önce geçen ay sorduğumuz problemin çözümüyle başlayalım:

Erich Brunner
Denken und Raten, 1931
data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/mayis_2020_satranc_0.jpg

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Önce bir deneme yapalım: 1. K2b5!? (tehdit 2. Ka5/Ka7 mat) Fe5! 2. Ka5/Ka7+ Fa2 ve siyah mattan kurtulur. O hâlde önce siyahın Fa2 savunmasını etkisizleştirecek bir “hazırlık” hamlesi yapmalıyız. İşte 1. K2b3! bu amaca hizmet eder. Şimdi beyaz 2. Ka3/Ka7 mat ile tehdit eder. Bu nedenle siyah zorunlu olarak 1…Şa2 oynar. Beyaz 2. K3b5! ile orijinal planına geri döner. Siyah 2…Fe5 oynasa bile 3. Ka5/Ka7 mat önlenemez. Nedeni açık: 3…Şa2 artık mümkün değil. Dikkat edelim, beyaz 2. K(3)b6 oynamaz çünkü siyah 2…Fd7! ile matı keser: 3. Ka7/a6+ Fa4!.

Mayıs ayındaki yazımızda da belirttiğimiz gibi bu problemin kurgucusu Erich Brunner satranç problemi kurguculuğunda önemli okullardan biri olan Yeni Alman Okulu’nun ünlü temsilcilerindendir. Bu basit problemde Yeni Alman Okulu’nun prensipleri başarıyla uygulanmıştır: Beyazın bir “ana planı” vardır:  kalelerinden biri ikinci dikey sütunda dururken diğeriyle birinci dikey sütundan mat etmek. Ancak siyahın 2…Fe5 savunması bu planı engeller. Beyaz bir “ön oyun” ile (burada 1. K2b3!) bu savunmayı etkisizleştirir, ana planını ikinci hamlede devreye sokar (2. K2b3).

Mayıs 2020 problemini Sefa Irmak, Arafat Haykır, Gülbahar Yavuz, Necip Yavaş, İlker Uygun, Efe İhsan Taş, Ada Karahisarlı, Yaşar Can Eser, Enes Aksu, Eyyüp Özdoğan ve Ataberk Akyalçın isimli okurlarımız çözmüşler. Kendilerini tebrik ediyoruz.

Bir başka örnekle az önce bahsettiğimiz kavramları pekiştirelim.

G. Berg
Deutsche Schachzeitung, 1928
data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/satranc_haziran_2.jpg

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Beyazın “ana planı” 1. Vxc7 ve arkasından 2. Vb6 ile mat etmek. Ama 1…b1=V bu planı bozuyor. Şimdi beyaz önce bir “ön oyun” ile bu savunmayı bertaraf edecek, sonra “ana planını” uygulayacak: 1. Vg3! (tehdit 2. Vxa3 mat) Fb4 2. Vxc7 Fa5 (2…b1=V şimdi 3. Vb6 matı önleyemiyor) 3. Vb7 mat.

Sizin çözmeniz için üç hamlelik bir problem veriyoruz. Bir ay sonra görüşmek üzere…

Ernests Gize
Arbejder-Skak,1958
data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/satranc_haziran_1.jpg

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Not: Siyahın piyonlarının ikinci yataya kadar ilerlediklerine ve terfi etmeye hazır olduklarına dikkat edelim.

Çözümünüzü göndermek için tıklayın.

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.
 

Fizik-Kimya-Matematik

Deneyler köşesinin bu etkinliğinde kendi yaptığımız spektroskobu kullanarak ışığı bileşenlerine ayırıyoruz.

Ayın Şifrebilim Sorusu köşesinde Eylül 2020 sorusu yayınlandı.