Fizik-Kimya-Matematik
Kıvanç Çefle
03/01/2021 - 09:00

Satranç - Ocak 2021

Sevgili gençler, yeni yılın ilk yazısında yine sizlerle birlikteyiz. Sağlıklı ve başarılı bir yıl geçirmenizi dileriz.

Sevgili gençler,

Yeni yılın ilk yazısında yine sizlerle birlikteyiz. Sağlıklı ve başarılı bir yıl geçirmenizi dileriz. Önce geçen ay sorduğumuz problemi birlikte çözelim:

Cyril Kipping
Manchester City News, 1911

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Çözüm:

1. Şa5!! e8=V+ 2. Şb6!

Şimdi beyaz 3. Ac7 mat ya da 3. Ac6~mat ile tehdit ediyor. Pek çok farklı noktadan mat tehdidi var (Yeni vezir birçok kareden şah çekebilmesine rağmen matı önleyemiyor.):

2…Vb1+ 3. Ab4 mat;
2….Vb4(a5)+ 3. Axb4(a5) mat;
2…Ve3(f2, g1)+ 3. Ad4 mat;
2…Ve73. Axe7 mat.

 

Aralık 2020 problemini Atakan Erdem, Arafat Haykır, Burak Kaan Sarıhan, Muhammed Dildirim, Erdem Horat, Davut Mert Öçal, Ahmet Navruz, Efe İhsan Taş, Mümtaz Ulaş Keskin, Yusuf Özgüven, İbrahim Cahit Çevik, İrem Bekdemir, Veysi Arslan, Aydın Kırmızıkoyun, Gökay Özcan, Hızır Çağan Çelik, İbrahim Buğra Nergiz, İrem Nur Ünverdi, Arif Emre Abacı, Ahmet Melih Bektaş, Mehmet Şahin, Yağız Efe Aydın, Muhammed Mirza Avşar, Yusuf Gör, Mehmet Fatih Mercan, Kayra Demirel, Ömer Furkan İşleyen, Hayat Nur Topsakal, Göktuğ Günsür, Ayşe Betül Batar, Ali Turan, Osman Başer, Murat Şahin, Serhat Çolak, Ali Çulha, Ertuğrul Çekiç, Muhammed Yusuf Balcı, Çiğdem Seren Bilgit, Ferhat Şahin, Ahmet Bayrak, Alaa Bilal, Sinan Değirmenci, İsa Adatepe, İrem Baykaya isimli okurlarımız çözmüşler. Kendilerini tebrik ediyoruz.

Geçen yazımızda ne yazık ki g2’deki siyah kalenin diyagrama konması gözden kaçmış. Bu yanlışlık için özür diliyoruz. Bu durumda 1. Şb5 ve 1. Ae7+ ile de siyahı üç hamlede mat etmek mümkün. Bu şekilde cevap gönderen okurlarımızın da çözümlerini doğru kabul ettik. Ama diyagramın doğru hâlinde (aşağıda) 1. Şb5 yanlış olurdu çünkü 1. Şb5? Şb7! 2. Ad4+ Şa7 dizisinden sonra 3. Ab5 mat mümkün değil! 1. Ae7+ ise 1…Şa7 2. Şb5 Kg8! nedeniyle başarısız. 

Bu unutulmaz minyatür problemin benzerini -ve çok daha çılgın olanını- ünlü ABD’li kompozitör Samuel Loyd kurmuştu:

Samuel Loyd
Checkmate, 1903
Birincilik Ödülü

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Çözüm:

1.Şe2!

Bütün zamanların en şaşırtıcı anahtar hamlelerinden biri… Şah güvenli konumunu terk ediyor ve siyahın hem de şah çekerek vezir çıkmasına izin veriyor!

1...f1=V+ 2.Şe3!  ve sonraki hamlede beyaz, siyahın nereden şah çektiğine bağlı olarak b5’teki fili ya da f6’daki kalesiyle açarak şah der ve mat eder. Örneğin 2…Ve1(e2, d3, c4)+ 3. Fe2 (xe2, xd3, xc4) mat. Ya da 2…Vg1(f2, f3, f4) 3. Kf2 (xf2, xf3, xf4) mat. Diğer savunma hamleleri de üç hamlede matı engelleyemez:

1...f1=A+ 2.Kf2+ Ş×e4 3. d3 (veya 3. Fd3) mat;
1...A×b4 2.Fd3+ Şd4(Ad5) 3. dxc3(Kf6)  mat;
1…Şxe4 2. Fd3+ 3. Şd4 3. Kf4 mat;
1…Şd4 2. Kf4+ e5 3. Axg3 mat;
1...Ac1+ 2.Şe3 ve sonraki hamlede mat.
 

Gelelim sizin çözeceğiniz probleme. Ama önce size bir müjdemiz var:

Bu aydan itibaren problemi doğru çözenler arasından kura ile belirlenecek 5 kişiye TÜBİTAK popüler bilim kitaplarından hediye ediyoruz! İşte probleminiz:

A. Chéron
Gazette de Lausenne, 1930

Beyaz oynar, üç hamlede mat eder.

Çözümünüzü göndermek için tıklayın.

 

Yazar Hakkında:
Prof. Dr. Kıvanç Çefle, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi öğretim üyesidir. Boş zamanlarında satranç problemleri kurmaktadır. Bunlardan bazıları önemli uluslararası problem dergilerinde yayımlanmıştır.

Fizik-Kimya-Matematik

Matematik problemsiz olmaz, tıpkı hayat gibi. Peki, matematikte karşımıza çıkan problemlerin günlük hayatta karşılaştığımız problemlerden farkı nedir?

Güneş ve Dünya arasındaki elektromanyetik enerji akışına atmosferik radyasyon denir. Peki atmosferik radyasyona ne sebep olur?