Dünya ve Yaşam
Dr. Mahir E. Ocak
19/11/2014 - 17:01

Yanardağlar Nasıl Sınıflandırılır?

Yanardağlar Dünya’nın merkezindeki magmadan gelen sıcak lavların, küllerin ve gazların yüzeye çıktığı yerkabuğundaki açıklıklardır.

Yanardağlar yapılarına ve bulundukları yerlere göre çeşitli isimlerle sınıflandırılırlar. Kalkan yanardağlar, bileşik yanardağlar ve kül koni yanardağlar en çok bilinen ve en kolay ayırt edilebilen yanardağ tipleridir. Kalkan yanardağlar isimlerini savaşçı kalkanına benzeyen görünüşlerinden alır. Akışkanlığı yüksek lavların yüzlerce kilometrekarelik alana yayılması ile eğimi az, görünüşü kalkana benzeyen yanardağlar oluşur. Kalkan yanardağların en çok bilinen örneği Hawaii’deki Mauna Lua’dır. Kısa bir süre önce Pasifik Okyanusu’nun derinliklerinde bulunan Tamu Massif ise bilinen en büyük yanardağdır. Kül koni yanardağlar ise adlarından anlaşılabileceği gibi neredeyse tamamen küçük parçalar halinde külden oluşur ve hemen hemen hiç lav içermezler. Genişlikleri birkaç kilometreye, yükseklikleri ise birkaç yüz metreye ulaşır. Genel olarak yamaçları diktir ve kraterleri küçüktür. Arizona’daki Günbatımı Krateri bu yanardağ tipine bir örnektir. Bileşik yanardağlar -ya da katmanlı yanardağlar- ise yüksek dağlardır. Lav akışı olan değişik katmanlar içerirler. Japonya’daki Fuji Dağı ve Filipinler’deki Mayon Yanardağı en bilinen örnekleridir.

 

 

Dünya ve Yaşam

Bilimsel çalışmalar, günümüzden 133 milyon yıl önceki Weissert Olayı sırasında atmosferdeki karbondioksit miktarının azalması nedeniyle Dünya’nın ortalama yüzey sıcaklığının 3 °C düştüğünü gösteriyor.

Su altında mekanik hareketleri elektriğe dönüştürebilen bir cihaz geliştirildi.