Skip to content Skip to navigation

Demir Yağmurları Yağan Ötegezegen

Dr. Mahir E. Ocak
24/03/2020 - 14:32

Bir grup gökbilimcinin yaptığı çalışmalar WASP-76b adlı bir ötegezegenin atmosferinde demir yağmurları yağdığına işaret ediyor. Dr. D. Ehrenreich ve arkadaşları tarafından yapılan araştırma ile ilgili makale Nature’da yayımlandı.

Güneş Sistemi dışındaki gezegenlere ötegezegen denir. WASP-76b adlı ötegezegen, Balıklar Takımyıldızı doğrultusunda yer alan, Dünya’ya 640 ışık yılı mesafedeki bir yıldızın etrafında dolanıyor. Ötegezegenin kendi etrafında dönme süresiyle yıldızının etrafında dolanma süresi aynı. Bir başka ifadeyle, ötegezegende günler ve yıllar aynı uzunlukta. Bu durum, tıpkı Ay’ın Dünya’dan hep aynı yüzünün görünmesine benzer biçimde, gezegenin bir tarafının sürekli yıldıza dönük olduğu, diğer tarafınınsa sürekli karanlıkta kaldığı anlamına geliyor.

Ötegezegenin aydınlık tarafı Dünya’nın Güneş’ten aldığının yaklaşık bin katı radyasyona maruz kalıyor. WASP-76b’nin aydınlık ve karanlık taraflarının ortalama sıcaklıkları sırasıyla 2500°C ve 1500°C civarında. Aydınlık ve karanlık taraflar arasındaki büyük sıcaklık farkı, atmosferde şiddetli rüzgârların ortaya çıkmasına sebep oluyor.

Aydınlık taraftaki aşırı yüksek sıcaklık atmosferdeki moleküllerin atomlarına ayrışmasına sebep oluyor. Hatta ötegezegenin yüzeyindeki demir ve diğer metaller buharlaşarak atmosfere karışıyor.

Araştırmacılar Şili’deki Çok Büyük Teleskop ve özel bir tayfçeker ile yaptıkları gözlemlerde atmosferdeki demir buharı miktarının gece-gündüz sınırlarının birinde yüksek, diğerinde ise düşük olduğunu tespit etmişler. Bu özel tayfçeker, Dünya benzeri ötegezegenlerin etrafında dolandıkları yıldızların kimyasal yapıları hakkında detaylı bilgi veriyor.

Tespit edilen durum, ötegezegenin karanlık tarafında demir yağmurları yağdığı şeklinde yorumlanıyor. WASP-76b’nin kendi etrafındaki dönüşü ve rüzgârlar sebebiyle aydınlık taraftan karanlık tarafa taşınan demir buharı soğuk havayla karşılaştığında yoğunlaşarak yağmur biçiminde yağmaya başlıyor. Bu yüzden diğer gece-gündüz sınırında, rüzgârlarla karanlık taraftan aydınlık tarafa taşınan havadaki demir miktarı düşük oluyor.

 

İlgili İçerikler

Gökbilim ve Uzay

Uçak yolculukları sizde gerginliğe neden oluyorsa rüzgârlı havalarda uçmak daha da endişe verici olabilir. Özellikle de iniş sırasında pistin doğrultusuna göre uçağa yandan gelen şiddetli bir rüzgâr varsa...

Gökbilim ve Uzay

Perseid göktaşı yağmuru 12-13 Ağustos’ta en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte Ay’ın %47’si aydınlanmış durumda.

Gökbilim ve Uzay

Bugün pek çok gökbilimci Plüton’un buzlu yüzeyinin altında bir okyanus olup olmadığı hakkında kafa yoruyor.

Gökbilim ve Uzay

Çin tarihinde ilk kez Mars’a bir uzay aracı göndermeye hazırlanıyor.

Gökbilim ve Uzay

İngiltere’deki Manchester Üniversitesinden bir grup araştırmacı, matematiksel hesaplamalar yaparak uzaydan gelen kayaç parçalarının Dünya üzerinde nerelere düştüğünü tespit etmeye çalıştı.

Gökbilim ve Uzay

Bir grup gökbilimci Dünya’ya 1000 ışık yılı uzaklıkta bir karadelik keşfetti. 

Gökbilim ve Uzay

Temmuz ayında Güneş’in batısına geçen Merkür ayın ortalarına doğru gökyüzünde görülebilecek. 

Gökbilim ve Uzay

Avrupa Güney Gözlemevi’ndeki (ESO) Çok Büyük Teleskop (VLT), Dünya’dan 520 ışık yılı uzaklıktaki AB Aurigae yıldızının etrafında yeni doğmakta olan bir gezegen görüntüledi.

Gökbilim ve Uzay

Hubble Uzay Teleskobu ile yapılan gözlemler ilk yıldızların tahmin edilenden daha erken bir dönemde oluşmaya başladığını gösteriyor.

Gökbilim ve Uzay

Astronotlar ilk defa özel bir şirket tarafından geliştirilen uzay aracı ile Uluslararası Uzay İstasyonu’na taşındı.