Dünya ve Yaşam
Nurulhude Baykal
28/11/2018 - 14:41

Antarktika’daki Düzlemsel Buzdağı

Fotoğrafta gördüğünüz neredeyse dikdörtgen prizma biçimindeki beyaz yapı tamamen doğal yollarla oluşmuş bir buzdağı.

NASA/Jeremy Harbeck

Fotoğrafta gördüğünüz neredeyse dikdörtgen prizma biçimindeki beyaz yapı tamamen doğal yollarla oluşmuş bir buzdağı! 

NASA’nın kutup buzullarını araştırmak için yürüttüğü “Operation IceBridge” görevi kapsamında Antarktika kıtasının kuzey bölgesinde 16 Ekim’de bir uçuş gerçekleştirildi. Larsen A, Larsen B ve Larsen C buz sahanlıklarına doğru ilerleyen çok sayıda buzulun yüksekliklerindeki değişiklikleri hesaplamak için planlanan bu uçuş sırasında keskin kenarları ve köşeleriyle dikkat çeken bir buzdağı gözlendi.

Buzdağını fotoğraflayan bilim insanı Jeremy Harbeck’e göre buzdağı Larsen C buzul sahanlığından yeni kopmuş bir parça olduğu için dik kenarlara ve düz bir yüzeye sahip. Buzul araştırmacıları için düzlemsel yüzeyi olan buzdağlarına rastlamak bizim için olduğu kadar ilginç değil. Daha önce de keskin kenarları olan buzdağları gördüğünü söyleyen Harbeck, bu buzdağının diğerlerinden farklı olarak özellikle iki köşesinin neredeyse dik açılı olduğunu ve bu yüzden buzdağını fotoğrafladığını belirtiyor.

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/larsen_c_buz_sahanligindan_kopan_duzlemsel_buzdaglari.png

Larsen C buz sahanlığından kopan düzlemsel buzdağları

Jeofizikçi Kristin Poinar da düzlemsel görünen buzdağlarının bilinenden çok daha yaygın olduğunu söylüyor. Larsen C buz sahanlığı hayli büyük, yani onu oluşturan buz katmanları zaman içinde genişleyip düzleşmiş. Poinar’a göre, bu denli büyük bir buz sahanlığındaki mevcut çatlaklardan koparak meydana gelen buzdağlarının ilk aşamada düz ve geniş bir dikdörtgen gibi görünmesi çok normal. Ancak zaman içinde okyanus akıntıları buzdağlarının su altındaki 9/10’luk kısmının şeklini değiştiriyor, dolayısıyla buzdağının su üzerinde kalan kısmının da görünümü değişiyor.

data-cke-saved-src=https://bilimgenc.tubitak.gov.tr/sites/default/files/antarktika_buzdaglari.png

Dr. Roger Hewitt tarafından Antarktika’daki Güney Shetland Adaları’nda fotoğraflanan düzlemsel buzdağı okyanus akıntıları nedeniyle bir yana daha fazla batmış.

Başka bir NASA araştırmacısı olan Eric Rignot da yüzlerce kilometre boyunca geniş bir düzlükte uzanan Larsen C buz sahanlığının devasa boyutunun ondan kopan buzdağlarının şeklini etkilediği konusunda hemfikir. Rignot, iklimi Antarktika’ya göre daha sıcak olan Grönland’da düzlemsel buzdağlarının nadir görüldüğünü çünkü buzulların ve buzdağlarının sıcak havadan ötürü daha küçük olduğunu belirtiyor.

 

Kaynaklar:

Dünya ve Yaşam

Dünya’nın yüzeyinde sıvı hâlde su bulunması, gezegenimizi Güneş sistemindeki diğer kayaç gezegenlerden ayıran en önemli özelliklerden biri. Peki, Dünya’daki suyun kaynağı ne?

Mitokondriye enerji sağlayan yağ damlacıkları aynı zamanda mikroplarla savaşta da görev alıyor.