Dünya ve Yaşam
Dr. Mahir E. Ocak
14/11/2021 - 09:31

Dinozorlar Ne Zaman Sosyalleşti?

Patagonya’nın güneyindeki bir kazı alanında bulunan fosiller, dinozorların günümüzden 193 milyon yıl önce karmaşık yapılı sürüler hâlinde yaşadığını gösteriyor.

Dinozorların sosyal canlılar olduğu ve sürüler hâlinde yaşadığı daha önceleri de biliniyordu. Ancak yapılan son çalışmalar, dinozorların bilinenden çok daha önceleri sürüler hâlinde yaşamaya başladığını gösteriyor. Uluslararası bir araştırma grubunun Scientific Reports’ta yayımladıkları sonuçlara göre, Mussaurus patagonicus türü dinozorlar günümüzden 193 milyon yıl önce karmaşık yapılı sürüler hâlinde yaşıyordu. Güney Patagonya’daki bir kazı alanında 2013’ten beri yapılan çalışmalarda 100’den fazla dinozor yumurtası ve 80’den fazla dinozor iskeleti keşfedildi. X ışını görüntüleme tekniğiyle incelenen yumurtalarda keşfedilen embriyolar, bu dinozorların tamamının aynı tür olduğunu gösterdi.

Kazı alanında yapılan çalışmaların en şaşırtıcı sonuçlarından biri, fosillerin yaş grupları hâlinde bulunması oldu. Toplam 1 kilometrekarelik alana yayılan kazı alanında, dinozor yumurtaları ve yumurtadan yeni çıkmış dinozorlar bir bölgede, genç dinozorların iskeletleri ise başka bir bölgede bulunuyor. Ayrıca yetişkin dinozorların iskeletleri de tekli ya da ikili olarak kazı alanına dağılmış hâlde. Bu durum dinozorların o dönemde karmaşık bir sürü yapısına sahip olduğu şeklinde yorumlanıyor. Büyük olasılıkla yetişkin dinozorlar yumurtalarını bırakmak için belirli bir bölgeye gidiyor, genç dinozorlar ise birlikte dolaşıyordu. Yetişkin dinozorların fosillerinin kazı alanına yayılmış olması ise sürünün beslenmesi için gerekli yiyeceklerin toplanması işini yetişkinlerin üstlendiğine işaret ediyor.

Bilimsel çalışmalar, fosillerin 193 milyon yıllık olduğunu ve dinozorların tamamının neredeyse eş zamanlı olarak öldüğünü gösteriyor. Tahminlere göre bu duruma bir volkanik patlama sırasında yayılan küller yol açmış olabilir. Fosillerin içinde bulunduğu katmanlarda bulunan maddeler de bu hipotezi destekliyor. Fosillerin bulunduğu kazı alanının, dinozorların düzenli aralıklarla yumurtalarını bırakmak için geldikleri bir bölge olduğu düşünülüyor.

Dünya ve Yaşam

Bilim insanları sadece Dünya’nın manto katmanının alt kısımlarında oluşan yeni bir mineral keşfetti. Minerale “davemaoite” adı verildi.

Bilimsel çalışmalar, son kırk yıl içinde troposferin ortalama kalınlığının küresel ısınma nedeniyle 200 metre arttığını gösteriyor.