Fizik-Kimya-Matematik
Dr. Zeynep Bilgici
23/07/2015 - 12:12

Havai Fişekler Nasıl Farklı Şekillerde ve Renklerde Patlar?

Havai fişeklerin çoğunun temel bileşeni baruttur.

Havai fişeklerin çoğunun temel bileşeni baruttur. Fişeğin alt kısmındaki fitil bir kıvılcım yardımıyla ateşlenir ve fişeğin bu bölümünde yer alan barut patlar. Bu sayede fişek havaya fırlar. Daha sonra zaman ayarlı ikinci bir fitil devreye girer. Bu fitilin ateşlediği barut, “yıldız” adı verilen küçük parçaları patlatır. Yıldızların içlerinde yakıt, oksitleyici madde, metal bileşenleri ile bunları bir arada tutmaya yarayan özel kimyasal maddeler vardır. Yıldızlar patladığında gökyüzünde farklı renkler ve şekiller oluşur. Havai fişeklerin bölme sayısı artırıldığında sadece bir havai fişek patlatılarak arka arkaya değişik görüntüler oluşturulabilir. Ancak bu gösterideki uygun zamanlama için fitil tasarımı ve uzunluğu önemlidir.

Kapsül içine yerleştirilen yıldızların yerleşim şekli ve sırası havai fişek patladığında ortaya çıkacak deseni belirler. Havai fişeklerin rengi ise yıldızların içlerindeki metal bileşenlere bağlıdır. Bu fişekler patladığında açığa çıkan enerji metal tuzları tarafından soğurulur. Metaller, üzerlerinde oluşan bu fazla enerjiyi ışık olarak verir. Böylece her metal, yaydığı ışık dalga boyuna bağlı olarak farklı renkte görünür. Bu da patlayan yıldızların içlerindeki metallerin havada dağılırken farklı renklerde görünmesini sağlar. Örneğin kalsiyumlu bileşikler kullanıldığında turuncu renk oluşurken, sodyum sarı, baryum yeşil, stronsyum ise parlak kırmızı renk verir.

Fizik-Kimya-Matematik

Denklemin meşhuru mu olur demeyin, bazen çok basit gibi görünen bir eşitliğin etkisi çok büyük veya ve uygulama alanları çok geniş olabilir. Meşhur denklemlere geçmeden önce denklem” kavramı üzerinde duralım.

Bu yazıda Dünya’nın kendi ekseni etrafındaki dönüşü sonucunda oluşan, kendisi zayıf olsa da büyük ölçekli atmosfer hareketlerine yol açan Coriolis kuvvetini ve nasıl ortaya çıktığını anlamaya çalışacağız.