Kasım Ayında Gökyüzünde Neler Görebilirsiniz?

Kasım ayında nadir gerçekleşen bir gök olayına tanık olabilirsiniz. Merkür, 11 Kasım’da Güneş’in önünden geçiyor. Ancak unutmayın! Geçişi ister çıplak gözle, ister dürbünle, ister teleskopla gözlemleyin, mutlaka uygun bir güneş filtresi kullanmaya dikkat edin. Çünkü Güneş’e doğrudan bakmak gözünüzde kalıcı hasarlara neden olabilir.

Geçiş, Türkiye saatiyle 15.35’te başlıyor. Bu sırada Güneş’i güneybatı ufkunun üzerinde bulabilirsiniz. Ancak Merkür, Güneş’in merkezine en yakın konuma gelmeden Güneş battığı için Merkür geçişi ülkemizden kısmen gözlenebiliyor. Geçiş sırasında Merkür’ü bir dürbün ya da küçük bir teleskop yardımıyla Güneş diskinin üzerinde siyah bir nokta gibi görebilirsiniz. Bir sonraki Merkür geçişi ise 2032’de.

Merkür, Güneş etrafındaki yörüngesini 88 günde tamamlar. Yani Dünya Güneş etrafındaki yörüngesini bir kez tamamladığında Merkür Güneş etrafında yaklaşık dört kez dolanmış olur. Merkür belirli aralıklarla Dünya ile Güneş’in arasından geçer. Ancak Güneş ile Dünya’nın arasından her geçişinde Güneş diskinin önünden geçmez. Bu durumun nedeni Merkür’ün Güneş etrafında dolandığı yörünge düzleminin, Dünya’nın Güneş etrafında dolandığı yörünge düzlemiyle tam olarak çakışmamasıdır.

Kasım Ayının İlgi Çekici Gök Olayları

Kasım ayının en önemli gök olayı Merkür’ün Güneş’in önünden geçişi. Ancak Güneş Sistemi’nin diğer gezegenlerini de bu ayda gökyüzünde görebilirsiniz.

Satürn, Jüpiter ve Venüs kasım ayında Güneş’in batışından sonra güneybatı ufkunun üzerinde sıralanmış hâlde. Ayın başında Jüpiter, Satürn ile Venüs’ün arasında. Ayın sonunda ise Venüs, Jüpiter ile Satürn’ün arasından geçiyor.

Venüs kasım ayı boyunca Güneş’in batışından sonra güneybatı ufkunun üzerinde görülebilir. Venüs ve Jüpiter 24 Kasım’da birbirine yakın görünümde. 28 Kasım akşamı ise Venüs, Jüpiter ve iki gün önce yeniay evresinden ayrılan hilal şeklindeki Ay gökyüzünde birlikte görülebilir.

Satürn kasım ayında Güneş’in batışından sonra güney ufkunun üzerinde ortaya çıkıyor ve yaklaşık dört saat sonra batıyor. Satürn’ün görülebileceği süre ayın ilerleyen günlerinde giderek kısalıyor. Satürn’ü gökyüzünde çaydanlığa benzer şekliyle Yay Takımyıldızı’nın yakınlarında bulabilirsiniz.

Jüpiter ise ayın başında gün batımından sonra yaklaşık iki saat görülebilir. Aralık ayında Güneş’in arkasından geçmeye hazırlanan Jüpiter’in gözlem süresi giderek kısalıyor ve ayın sonunda bir saate düşüyor.

Mars, kasım ayında Güneş’in doğuşundan önce gökyüzünde. Ayın başında gün doğumundan yaklaşık bir buçuk saat önce doğu ufkunun üzerinden yükselen Kızıl Gezegen ayın ilerleyen günlerinde daha erken doğmaya başlıyor. Başak Takımyıldızı’ndaki Mars’ı 10 Kasım’da Başak Takımyıldızı’nın en parlak yıldızı Spika ile bir arada görebilirsiniz. Kızıl Gezegen’i gökyüzünde mavi-beyaz rengiyle parlayan Spika’nın solunda bulabilirsiniz.

11 Kasım’da Güneş’in önünden geçen Merkür, kasım ayının ortasından sonra sabah gökyüzünde tekrar ortaya çıkmaya başlıyor. Merkür’ü Güneş’in doğuşundan kısa süre önce doğu ufkunun üzerinde görebilirsiniz. Merkür, 28 Kasım’da Güneş’le aralarındaki açısal mesafenin en büyük olacağı en büyük batı uzanımı konumuna geliyor. Bu konumdayken Merkür’ün uzanım açısı 20 derece.

Merkür’ü kasım ayının sonunda Güneş’in doğuşundan önce Mars ile birlikte güneydoğu ufkunun üzerinde görebilirsiniz.

Aslan Göktaşı Yağmuru

Aslan (Leonid) göktaşı yağmuru 17-18 Kasım’da en yüksek etkinliğe ulaşıyor. Bu tarihte Ay dolunay evresinden yeni ayrıldığından göktaşlarının fark edilmesini zorlaştırabilir. Aslan göktaşı yağmurunun kaynağı ise 55P/Tempel-Tuttle kuyrukluyıldızı.

Kaynaklar:

• 2019 Gök Olayları Yıllığı, TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi
• https://eclipse.gsfc.nasa.gov/SKYCAL/SKYCAL.html